Wandelroute Viermannekesroute (7 km), vlakbij Oirschot

De Viermannekesroute komt langs een retentiebekken waarin je de vinpootsalamander kan bekijken. Informeer naar de mogelijkheden van het gebied bij het bezoekerscentrum.

De Viermannekesroute wandelen

Tot 1999 groeide op de plek van het huidige retentiebekken maïs. In dat jaar is het project Viermannekesbrug gestart en sindsdien ligt hier een mooie wandelroute. Kom dat met eigen ogen zien! Onderweg wandel je langs bloemrijke hooilandjes waar koninginnepages en zandoogjes te zien zijn. Met geluk spot je de bruine kiekendief en zie je een vinpootsalamander in een van de vele poelen. De wandeling voert verder nog langs vistrappen en De Spoordonkse watermolen.

Meer routes in Noord Brabant.

De wandelroute:

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart.)

Wandel vanaf de parkeerplaats via het klaphekje naar het retentiebekken en volg vervolgens de paaltjes met de groene markeringen.

Salamanders, kikkers en libellen hebben het in ons verdrogende Nederland niet makkelijk. Daarom legt Natuurmonumenten veel poelen aan. Ook in dit natuurgebied zijn er tien gemaakt.

1. Vinpoot

De poel direct bij de parkeerplaats is van dichtbij te bekijken. Het krioelt er van de kikkers, vinpootsalamanders, bloedzuigers en watervlooien. Boven het water zweven libellen; ze zetten hier hun eitjes af.

2. Retentiebekken

Tot 1999 groeide op de plek van het huidige retentiebekken maïs. Een retentiebekken is een opvanggebied om overtollig water op te vangen van rivieren. Door afgraven en afvoeren van de voedselrijke bovenste grondlaag en het onder water zetten, is een fraai natuurgebied ontstaan. In de winter is het bekken helemaal gevuld met 1,7 miljard liter water. Dan vinden tal van vogels hier een veilige en voedselrijke overwinteringplek. In voorjaar en zomer vallen stukken droog. Steltlopers voedden zich dan op de slikranden, er broeden eenden en libellen zetten hun eieren af. Het bekken wordt gevoed door de rivier Beerze die dwars door het bekken van zuid naar noord stroomt. Broekbos

Natuurmonumenten wil ongeveer een derde van het bekken met nat, zogeheten broekbos, laten begroeien.

Het is de bedoeling om een derde van het bekken met nat broekbos te laten begroeien. Door begrazing met koeien en ‘de tijd’ gaat dit jonge natuurgebied sterk veranderen. Nu kleuren kattenstaart, pinksterbloem en harig wilgenroosje de waterkant.

3. Verschillen

Wandel over de Heibloemdijk en zie het verschil tussen landbouwgrond aan de rechterkant en het natuurgebied aan de linkerkant. In het zuiden is het retentiebekken minder diep dan in het noorden. Roofvogels als de bruine kiekendief en tal van watervogels broeden graag in zo’n drassig gebied. Nieuwe beek De Beerze is in het verleden op een aantal plaatsen gekanaliseerd; de bochten zijn toen rechtgetrokken. Evenwijdig aan de rechtgetrokken stukken is nu een nieuwe, ‘natuurlijke’, beekloop met bochten gegraven. De oude gekanaliseerde stukken zijn nu dode armen waar alleen na forse regenval water doorheen stroomt.

4. Bloemrijk schraal land

De stukjes grond tussen oude en nieuwe loop worden voedselarmer gemaakt: verschraald. De bovenste grondlaag is afgegraven en er grazen koeien. Ook de beemden, de graslanden naast de beek, worden verschraald. Bij de Viermannekesbrug is links zo’n bloemrijk schraallandje te zien. De bloemen zijn een voedingsplek voor koninginnepages en zandoogjes en ook andere insecten profiteren van deze hooilandjes. Bij de brug kun je de wandeling inkorten door niet rechtsaf te slaan, maar na de brug linksaf de wandelroute te vervolgen. In de tekst lees je dan verder bij (9).

5. Steile wand

We volgen de oude beekloop en zien direct na het bosje de nieuwe meanders van de Beerze. In de buitenbocht kalft de oever af, in de binnenbocht laat het water slib achter. De beekloop verandert voortdurend. In de steile oevers van de buitenbochten kunnen ijsvogels en oeverzwaluwen nestelen.

6. Vistrappen

Het verval in dit deel van de Beerze is ruim twee meter. Daarom was er vroeger een stuw. Vissen als het bermpje en kopvoorn kunnen zo’n hoogteverschil bij een stuw niet overbruggen en konden dus niet stroomopwaarts zwemmen om voor nageslacht te zorgen. De stuw is vervangen door achttien vistrappen, elk 13 centimeter hoog. Zo is ook voor de vissen de ecologische verbinding hersteld.

7. De Spoordonkse watermolen

De Spoordonkse watermolen uit 1453 is over de Beerze heen gebouwd. Er wordt nog steeds graan gemalen. Vlakbij ligt een poel. Vanaf de molen lopen we het stuk langs de beek weer terug.

8. Droge voeten

Vanwege de bochten voert de Beerze het water nu minder snel af. Om te voorkomen dat het dorpje Spoordonk na overvloedige regenval natte voeten krijgt, zijn de ‘nieuwe’ Beerze en de dode armen met drempels verbonden. Bij hoog water overstromen de drempels zodat oude en nieuwe beek samen afvoeren.

9. Twee beken

In het zuiden is de oude beek gedempt en doorkruist alleen de nieuwe, sterk meanderende beek het bekken. Bij een lage waterstand is de beekloop goed te zien. Op de schrale graslandjes tussen nieuwe en gedempte beek broeden onder meer eenden, scholeksters en graspiepers.

Hoe is de wandelroute te bereiken

Met openbaar vervoer

Vanaf NS station Tilburg bus richting Eindhoven. Uitstappen aan de Geeneindseweg in Oirschot; van daar is het een half uur lopen naar de parkeerplaats aan de Logtsebaan. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292.

Met de auto

Naar de parkeerplaats aan de Logtsebaan. Vanuit Oisterwijk: richting Oirschot (via Gemullenhoekenweg en Oirschotsebaan). Ca. 4 km buiten Oisterwijk linksaf (Kollenburgselaan). Na 1,5 km rechts (Logtsebaan). Na 1,3 km links. Vanuit Oirschot: richting Spoordonk. In bebouwde kom Spoordonk rechts (Broekstraat later Nieuwedijk). Na 3 km bij pannenkoekenhuis linksaf (Logtsebaan). Na 1 km rechts. Vanuit Boxtel: door kerkdorp Lennisheuvel, weg volgen (Koevoortseweg). Na 4 km rechts (Logtsebaan). Na 1 km rechts. Adressen Bezoekerscentrum Oisterwijk Van Tienhovenlaan 5 5062 SK Oisterwijk 013 - 521 92 09