Wandelroute Bergherbos in Beek, vlakbij Doetinchem

De kans is groot dat je tijdens het wandelen een van de in totaal zo’n 70 vogels ontmoet, waaronder de buizerd, boomvalk en havik. In het bos wonen verder reeën en dassen. Er groeien bijzondere planten zoals bosviooltje, bosanemoon, adelaarsvaren, dotterbloem en moerasviooltje. 

Op enkele plaatsen komt het grondwater aan de oppervlakte, zoals de bron bij het startpunt van de wandelroute. Zo'n bron ontstaat doordat regen die op de stuwwal valt in de grond trekt en via een ondoorlatende laag aan de randen van de steile stuwwal weer uit de heuvel sijpelt. Rond deze bronnen groeien planten zoals goudveil, beekpunge en dotterbloem. 

De heuveltoppen die je aandoet met deze wandeling bieden een prachtig uitzicht op het landschap. Vooral in de zomer zijn de golvende graanvelden een lust voor het oog. De Hettenheuvel is met 93 meter het hoogste punt. 

Meer wandelroutes in Gelderland.

 

De wandelroute is afgebeeld met rode stipjes op de kaart. Het start- en eindpunt van de wandeling is bij Uitspanning en informatiepunt ’t Peeske.

 

 

De zwerfkei bij de ingang komt van ver. Tijdens de voorlaatste ijstijd (circa 200.000 jaar geleden) is hij door een gletsjer vanuit Scandinavië naar Nederland geschoven, waar hij na het smelten van het ijs achterbleef. De heuvels (stuwwallen) van het Montferland zijn ontstaan doordat het ijspakket massa’s land voor zich uit heeft geschoven.    

De naam ‘Peeske’ is een verbastering van het Latijnse pascuum, wat bron of vochtige plek betekent. Zo’n bron ontstaat doordat de regen die op de stuwwallen valt in de grond trekt en via een ondoorlatende laag aan de randen van de stuwwal weer de berg uit sijpelt.

De kolk is ontstaan uit de bron Groot Peeske, die werd omgevormd tot ‘stuwmeer’ voor een watermolen. Maar met de geleverde waterhoeveelheid bleef de molen amper een uur op gang. Uiteindelijk werd het gebouw een uitspanning en de plas een karpervijver.

Bosranden zijn belangrijk voor dieren als overgang tussen het veilige bos en het voedselrijke maar open akkerland. Vooral houtduiven pikken graag een graantje van de akker. De buizerd jaagt er en in de schemer foerageren hier dassen en reeën.  

Het bos heeft veel verschillende gezichten. Rechts zie je een typische bosaanplant, oorspronkelijk voor de houtproductie. Alle bomen zijn hetzelfde en er is nauwelijks ondergroei.

Het bos links is veel gevarieerder. Hoewel echt dikke bomen door de arme grond ontbreken, staan er veel soorten van verschillende leeftijden. Ook is er een rijke ondergroei van struiken en kruidachtige planten. 

Je kunt de Duitse dorpen Elten en Hoch-Elten zien liggen. De snelweg is nu de grens tussen Nederland en Duitsland, maar van 1949 tot 1963 waren beide dorpen Nederlands. In de nacht van de teruggave zijn ze letterlijk vol gezet met vrachtwagens vol boter en andere smokkelwaar, die de volgende dag volkomen legaal de grens over waren.

De hoogste punten van de stuwwallen liggen op ruim tachtig meter boven NAP. Vanaf de 85 meter hoge Hulzenberg heb je uitzicht op de dorpen ’s-Heerenberg (links), de molen en het kleinere Stokkum (rechts). 

Vooral ’s zomers ziet het landschap er hier nog uit als in een streekroman: graanvelden die wuiven op de wind, met blauwe korenbloemen en andere akkerkruiden en midden in het veld wat bomen die de agrarische schaalvergroting mochten overleven. 

De afdaling terug naar het 50 m lager gelegen startpunt van de wandelroute gaat onder meer door een productiebos met douglassparren. Hoewel ook dit soort bos een weinig natuurlijk karakter heeft, is het favoriet als broedplek voor sperwers en haviken. 

Verderop staan veel adelaarsvarens. Deze manshoge varens gelden als aanwijzing voor oud bos. De bron ‘Klein Peeske’ heeft nog een natuurlijk karakter. De vochtige bodem is herkenbaar aan specifieke planten, waaronder de geel bloeiende dotter. Hier is de variatie ontstaan die Natuurmonumenten nastreeft: bomen en struiken, hoog en laag, licht en donker, enzovoort. 

Het patroon van het essenlandschap is hier nog goed bewaard gebleven. Het Bergherbos vormt het middelpunt daarvan. Het bos staat bovenop de stuwwal, waar de bodem het minst vruchtbaar is. De dorpen (Beek, Loerbeek, Kilder, Braamt, Zeddam, ’s-Heerenberg, Stokkum en Elten) liggen in een wijde kring om het bos heen. 

Tussen de dorpen werd akkerbouw bedreven en op de laaggelegen weiden buiten de lus van dorpen graasde het vee. Daar groeide namelijk het beste gras, omdat er vruchtbare rivierklei in de bodem zit. De mest van het vee werd gebruikt op de hoger gelegen akkerbouwgronden. 

Natuurmonumenten beheert niet alleen het bos, maar ook een aantal akkerbouwgronden daaromheen. Op deze velden worden geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest gebruikt. ‘Onkruiden’ mogen hier weer gewoon groeien.

Wilde bloemen trekken immers veel insecten aan waar weer dieren als muizen en vogels op afkomen. Ook dassen, reeën en roofvogels profiteren van het voedsel dat deze akkers leveren. 

 

 

’t Peeske is per bus bereikbaar vanaf NS-station Doetinchem. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292 of kijk op www.9292ov.nl. 
 

Voer 7037 CH Beek in je navigatiesysteem in of neem de A12 (Utrecht-Arnhem-Emmerich). Ga bij afslag Beek de snelweg af. In dorpskern Beek bij rotonde rechtsaf. Voorbij kerk eerste links: Peeskesweg. Uitspanning ’t Peeske ligt na circa 500 m aan de rechterhand.