Wandelroute Boekesteyn, Schaep en Burgh en Bantam, vlakbij Hilversum

De wandelroute loopt door drie aan elkaar grenzende buitenplaatsen: Boekesteyn, Schaep en Burgh en Bantam. Begin 17e eeuw kregen Amsterdamse kooplieden een vergunning om veen en zand af te graven tussen Hilversum en Kortenhoef. Als tegenprestatie moest per kavel een boerderij worden gezet en de grond in cultuur gebracht.

Na enige tijd groeide hun waardering voor het buitenleven en vestigden de kooplieden zich permanent. In de loop van de daaropvolgende eeuwen werden rondom kapitale landhuizen parken en tuinen aangelegd, waardoor je nu prachtig kan wandelen.
 

De naam Boekesteyn verwijst naar de vele oude beuken op de buitenplaats: ‘boek’ is een oud woord voor beuk. Vooral als je in de herfst wandelt, kleuren de beukenlanen mooi. Schaep en Burgh dankt zijn naam aan de stichter Abel Matthijszoon Burgh en zijn neef en erfgenaam Gerard Simonszoon Schaep. De nazaten trouwden met elkaar, vandaar de naam Schaep en Burgh.

Bantam is een hommage aan het toenmalige wingewest in Oost-Indië. Van landhuis Bantam resten slechts de fundamenten.
 

Natuurmonumenten wil de oude glorie van ’s-Gravelandse Buitenplaatsen weer terugbrengen. Hiervoor is een ambitieus herstelplan ontwikkeld. Het plan uitvoeren is een omvangrijke klus waar veel steun voor nodig is. Doe je mee?

Deze wandelroute voert langs een aantal punten van het herstelplan en geeft daarbij uitleg. Meer informatie over het herstelplan vindt je in het bezoekerscentrum en op www.natuurmonumenten.nl/sgravelandsebuitenplaatsen.

Meer wandelroutes in Noord Holland
 

Deze wandelroute over drie 's-Gravelandse buitenplaatsen volgt de gele pijltjes en wordt hieronder beschreven. Hij begint en eindigt bij Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek.

Je komt op Boekesteyn, Schaep en Burgh en Bantam. De wandelroute is onderdeel van de lange wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen (17 km).

Er is ook een groene rondwandeling Boekesteyn (2,5 km) vanaf het bezoekerscentrum. Deze staat ook op het kaartje en is in het terrein aangegeven met groene pijltjes.
 

Het bezoekerscentrum is gevestigd in het oudste gebouw van ’s-Graveland, boerderij Brambergen. De originele boerderij is een Krukhuis uit 1634. Vanuit het centrum ga je richting de uitgang aan het Noordereinde.

Dan sla je voor het hek rechtsaf, langs het water en langs de landhuizen. Je passeert het landhuis Boekesteyn, het kantoor van de Nationale Postcode Loterij. En daarna Schaep en Burgh waar het hoofdkantoor van Natuurmonumenten is gehuisvest.

De buitenplaatsen zijn oorspronkelijk ingericht in de Franse barokstijl. Dat wil zeggen: strakke lijnen, geometrische vormen en statige bomenlanen. Aan de voorzijde van de landhuizen is dat nog goed te zien. 

Op het informatiepaneel van Schaep en Burgh is goed te zien hoe de Engelse Landschapsstijl in zwang raakte. De geometrische Franse aanleg moest wijken voor bochtige paden, slingerende waterpartijen en glooiende weiden met verspreide groepjes bomen. 

Aan de overkant van de parkeerplaats zie je een originele slangenmuur. Deze stenen muur heeft de vorm van een slang en is gericht op het zuiden. De muur warmt snel op en door de vorm ontstaan luwtes met een warm klimaat. Hier kunnen zelfs abrikozen en vijgen groeien.

Doorwandelend kom je achter het landhuis uit. Links zie je een vijver, de Lindenkom. De omgeving van de Lindenkom is in 2008 volledig gerestaureerd als onderdeel van het herstelplan. Rond de vijver is oude aanplant verwijderd.

Deels omdat veel bomen in zeer slechte staat waren en deels om de oude parkaanleg van Zocher weer zichtbaar te maken. Bij de kom zijn bomen vervangen en nieuwe boomsoorten aangeplant. Naast de bomen is ook nieuwe onderbeplanting aangeplant met wel 1600 heesters. In de vijver zelf kwam een – voor velen – onvermoed eiland tevoorschijn. 

Tegenover de Lindenkom zie je een neo-classisistisch gebouwtje, het Capitool. Het Capitool was vroeger een biljartzaal. Het is nu in gebruik als vergaderzaaltje en als vaste locatie waar Vara’s Vroege Vogels haar radio-uitzendingen verzorgt op zondagochtend.

Je vervolgt de wandelroute over de hoofdlaan naar de achterkant van de buitenplaats. Je passeert na 300 m. een ijskelder. In de 18e eeuw kon men hierin het ijs tot in de zomer bewaren. 

In het landhuis werden daarmee etenswaren gekoeld. De kelder doet nu dienst als winterslaapplaats voor vleermuizen. 

Je slaat het pad in tegenover de ijskelder en verder op ga je rechtsaf over het bruggetje. Het pad volgt de Ezelskamp. Sommige beuken zijn al 200 jaar oud. Ze behoren tot de oudste en dikste beuken van Noord-Holland.

Bij enkele exemplaren vertoont de stam uitgezakte ribbels door het enorme eigen gewicht. In het najaar van 2008 zijn er op de Ezelskamp nieuwe bomen geplant. Er is gekozen voor zomereik, (rode) beuk, linde en conifeer.

De nieuwe bomen zijn inheems en bij aanplant ongeveer.6 meter hoog met een doorsnee van 25 centimeter. 

Via een brug kom je weer op de hoofdlaan. Na 200 m. linksaf een bruggetje over. Je komt nu op landgoed Bantam. Bantam is pas in 18e eeuw ontstaan. De eigenaar van Schaep en Burgh kreeg toen toestemming om ook een deel van het Naarderveld te ontginnen.

Er werd een landschapstuin aangelegd, ook wel Klein Zwitserland genoemd. De heuvels en de vijvers van destijds zijn er nog steeds. Ook de rechte beuken- en eikenlanen, aangelegd door de bekende tuinarchitect Zocher, staan er nog. 

Bantam heeft dringend herstel nodig, dat de komende jaren wordt uitgevoerd.  Ga de witte brug over. Je komt op ‘het eiland’, met zijn bijzondere sierbeplanting. Aan de voorkant van het landgoed buigt het pad af naar de ingang van Bantam, waar een boswachterswoning staat. Vanaf daar de rechte hoofdlaan volgen. 

Het landhuis Bantam werd in 1970, in vervallen staat, gesloopt. Waar de laan het centrale gazon kruist, heeft het gestaan. Geniet van het uitzicht dat de vroegere bewoners ook gehad hebben. 

Onder de grote conifeer die je vanaf dit punt ziet is nog een overblijfsel van het huis te vinden: een bordestrap. Op de hoge heuvel moet ooit een zogenaamde Turkse tent hebben gestaan waarin men thee dronk en zicht had tot aan de Zuiderzee. 

De fundamenten die er nog liggen zijn van een watertoren, die voor de watervoorziening van het huis diende. 

In het bos van Bantam staan nog oude kronkelige grove dennen die herinneren aan de tijd dat het een heidegebied was. Rechts ligt Klein Zwitserland. Het herstelplan voorziet in een nieuw wandelpad door de kleine vallei.

Het pad gaat dan in een scherpe lus tussen heuvels door. De sloot doet denken aan een slingerend bergbeekje. 

Je verlaat Bantam via het achterhek en loopt rechtdoor. Dit is de Oude Meentweg, die verderop overgaat in een geasfalteerde weg. Deze weg vormde vroeger, en ook nu, de achtergrens van de Buitenplaatsen met de Gooise heidevelden, op de grens tussen rijke en schrale gronden.

De ontwikkeling van het gebied kan niet los worden gezien van de geschiedenis van Amsterdam. De eigenaren van de buitenplaatsen lieten zand afgraven dat in trekschuiten naar Amsterdam ging. Dit zand diende als bouwmateriaal om de slappe veenbodem van de hoofdstad te verstevigen.

Nu is nog altijd goed te zien welke hoogteverschillen in het landschap door de zandwinningen zijn veroorzaakt. De akkers liggen ruim een meter lager dan de bossen. Ze worden ecologisch beheerd zonder bestrijdingsmiddelen en kunstmest. 

Rechtsaf door de achteringang van Boekesteyn. In het bos rechtdoor tot de bosrand. Je loopt over een lengte van 500 meter over het zogenoemde Slingerpad. Het slingerpad werd in het kader van het herstelplan opgeknapt. In het najaar van 2009 haalden vrijwilligers eerst de ondergroei weg.

Daarna ging een bosaannemer aan het werk om bomen rooien en nieuwe struiken planten. Het pad is verbreed en krijgt weer het aanzien zoals het in de 18e eeuw door landschapsarchitecten was bedoeld.

Tussen het graan op de akkers groeien kruiden als klaproos en korenbloem. In de weiden grazen runderen en schapen. Deze runderen grazen selectief, waardoor de weiden een gevarieerde begroeiing krijgen met veel bloemen. Die trekken weer vlinders en andere insecten aan.

Aan het einde van het Slingerpad ben je weer terug bij het startpunt van de wandeling: Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek.
 

Het bezoekerscentrum is te bereiken vanaf het NS-station Hilversum of NS-station Naarden Bussum bus 105, halte ’bezoekerscentrum Natuurmonumenten’ te ’s-Graveland. Op beide stations zijn ook OV-fietsen te huur.

Vanaf NS-station Bussum-Zuid wandel je via de Bussummergrindweg en de Franse Kampweg in ongeveer 30 minuten naar het bezoekerscentrum.
 

Vanaf de A1 (Amsterdam-Amersfoort) neem je afslag Blaricum. Je volgt eerst Bussum, daarna ’s-Graveland. Eenmaal in de bebouwde kom van ’s-Graveland staat het bezoekerscentrum na ongeveer 1 km links van de weg.

Vanaf de A27 (Utrecht-Flevoland) neem je de afslag Hilversum en volg je daarna de borden ’s-Graveland. Binnen de bebouwde kom zie je het bezoekerscentrum na ongeveer 4 km rechts van de weg.