Wandelroute over het vlonderpad, bij bezoekerscentrum De Wieden

Ga zelf op onderzoek in het moeras van De Wieden. In het bezoekerscentrum zijn een schepnet, waterbak en waterbeestjeskaart gratis te huur. Je maakt tijdens deze korte wandeling kennis met alle landschappen van de omgeving.
 

In het water groeien planten als krabbescheer en riet. Die vormen een vegetatiemat die steeds dichter wordt. Na een tijdje kun je er op wandelen, al wiebelt het nog wel. Het vlonderpad drijft op water en bagger, een bodemlaag van 60 cm dik (’kragge’) met eronder een vier meter dik baggerpakket. Tijdens het wandelen voel je het moeras!

En in mei kan je langs de wandelroute Zwarte Sterns van dichtbij zien broeden!
 

Je wandelt door een moeras- en plassengebied dat door mensen is gemaakt. In de 16e en 17e eeuw is er veen gestoken. Dat gebeurde nogal ’gulzig’ zodat er grote plassen ontstonden. Toen de turfwinning niet langer rendabel was, namen de turfstekers van vroeger de overgebleven stukken grond als wei- en hooiland in gebruik. Tegelijkertijd verlandden de plassen. Dit is een proces dat nog steeds door gaat.

Meer wandelroutes in Overijssel
 

Het vlonderpad is een rondlopend wandelpad; verdwalen of verkeerd gaan kan dus niet; de lengte van het wandelpad is 1 kilometer. De wandelroute begint vlak achter bezoekerscentrum De Wieden in Sint-Jansklooster.
 

In De Wieden staat ongeveer 1200 ha riet. Het overgrote deel daarvan wordt ’s winters als eenjarig riet geoogst door de rietsnijders. Riet houdt van natte voeten. Daarom wordt hier water op het rietland gepompt met de tjasker, een bijzonder soort molen. In De Wieden stonden 200 tjaskers, nu zijn er nog maar twee over. Eén ervan staat langs het pad.

Natuurmonumenten laat in De Wieden ruim 200 hectare riet oud worden. Zulk overjarig riet trekt broedvogels als de grote karekiet, de roerdomp en de snor aan. Eenjarig riet heeft andere gasten, waaronder de rietgors en kleine karekiet. Ook blauwborsten voelen zich in het riet thuis. De vrijstaande wilg wordt vrijwel elk voorjaar als zangpost gebruikt. Eenjarig riet heeft een pluim, oud riet niet.

Dit Overijsselse moerasgebied is belangrijk voor de zeldzame zwarte stern. Van alle Nederlandse zwarte sterns broedt een groot deel hier. Deze stern broedt op plantmateriaal dat op het water ligt zoals krabbescheer, gele plomp en waterlelie. Natuurmonumenten helpt de vogels een handje door vlotjes neer te leggen waarop ze makkelijk een nest kunnen bouwen. Bij het uitzichtpunt over De Holken of Beulakerwijde liggen vanaf begin mei vlotjes. Op nog geen 20 meter afstand kun je tot half juli de fraaie zwarte vogels zien broeden. In de wintermaanden foerageren hier eenden, futen en zaagbekken.

De begroeiing langs het pad is heel gevarieerd. Let eens op de verschillende bladvormen, de geuren en kleuren van onder meer wateraardbei, moerasvergeet-me-nietje, moerasvaren, de zeldzame rietorchis en de sterk ruikende watermunt.

De veenschuur die je aan de overzijde van de brug ziet, is de enige overgebleven veenschuur in De Wieden. Vroeger waren er tientallen. Hierin werd het werkmateriaal van de veenwerkers opgeslagen. De foto’s en gereedschappen in de schuur leren ons hoe ontzettend zwaar het werk van de turfstekers en hun vrouwen was. De brug naar de veenschuur is te steil voor rolstoelgebruikers; Natuurmonumenten moest de brug zo steil maken omdat een minimale doorvaarhoogte verplicht is. De turfstekers woonden ’s zomers door de week in de veentent. Het gat in het dak was de schoorsteen. Er sliepen vier mensen in deze kleine ruimte.

Natuurmonumenten laat regelmatig nieuwe trekgaten graven. Hierin kan het verlandingsproces opnieuw beginnen. Zo blijven de zeldzame verlandingsvegetaties bestaan.

Mede door het werk van het ooievaarsbuitenstation in De Wijk komen in De Wieden veel ooievaars voor. Natuurmonumenten helpt ze een handje door nestpalen te plaatsen.

Het hooiland in De Wieden wordt op verschillende manieren gebruikt. Dat was vroeger ook zo; het gebruik hing af van de bereikbaarheid. Sommige percelen worden elk jaar gemaaid, andere slechts één keer in de drie jaar. Dan wordt zo’n hooiland ruigteland met planten als moerasspirea, haagwinde en kattestaart. In de afgestorven planten overwinteren de poppen en larven van vlinders en insecten.

De waterkwaliteit in De Wieden is goed. Het water is helder en er groeien veel soorten waterplanten in. Er leven ook bijzondere waterdieren. 

De helft van het hooiland wordt niet bemest. Die is schraler en kaler dan de lichtbemeste kant. 

Aan de bemeste kant bloeien koekoeksbloem en moerasrolklaver. Dit soort bloemrijke hooilanden bestonden vroeger ook al: de boeren maakten de nog slappe jonge (net verlande) grond steviger door er stalmest, bagger en drijftillen op te gooien.
 

Bezoekerscentrum De Wieden in Sint-Jansklooster is te bereiken door vanaf Zwolle (lijn 71) of Steenwijk (70) een bus van Connexxion te nemen. Uitstappen bij de halte ‘Pastorie’ en via De Leeuwte naar het Beukelakerpad gaan. Informatie over bustijden: 0900-9292 / www.9292ov.nl. 
 

Volg vanaf Sint-Jansklooster (gelegen tussen Giethoorn en Vollenhove) de borden naar het bezoekerscentrum. Er is een goede parkeerplaats aanwezig.