Wandelroute bij Kasteel Eerde, vlakbij Ommen

Gemiddeld: 3.8 (8 stemmen)
Lengte route: 
3 km

Wandel bij Kasteel Eerde over de statige lanenstructuur van het landgoed. Bewonder de Engelse landschapstijl van het park. En zoek tijdens het wandelen in het bos naar dassensporen.

Eerde

Wandelen op het Landgoed Eerde
 

Op het Landgoed Eerde proef je tijdens het wandelen de sfeer van het verleden. Het kasteel bruist door de jeugd van de Internationale School. Ook toont deze wandeling de macht en rijkdom van de vroegere eigenaren. De Eerder Es en de schilderachtige boerderijen vertellen het verhaal van eeuwenlang ploegen.

De natuur die je tegenkomt langs deze wandelroute lijkt zich onbekommerd meester te hebben gemaakt van dit oude landschap. De akkerkruiden tieren welig tussen het graan. Op de lager gelegen weiden doen koeien en weidevogels zich tegoed.

De oude bomen maken het mogelijk dat ook minder alledaagse soorten als specht, boomklever, uil en holenduif zich thuis voelen op Eerde. Ook voor vleermuizen vormt het bos met zijn vele spleten en holen een prima gebied om overdag te schuilen.

Meer wandelroutes in Overijssel

 

De wandelroute
 

Het startpunt van deze wandelroute is bij het infopaneel op het parkeerterrein bij Kasteel Eerde. De wandelroute is aangegeven met rode paaltjes. De wandeling hieronder wandel je rechtsom: vanaf de parkeerplaats linksaf.
 

Wat is er tijdens het wandelen te zien?

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart.)
 

1. Kasteel Eerde

Kasteel Eerde kent al een lange geschiedenis. In de 14e eeuw was het een versterkt huis van hout, dat bewoond werd door de beruchte roofridder Evert van Essen. Evert was niet geliefd en in 1380 werd zijn kasteel platgebrand tijdens een strafexpeditie van de bisschop van Utrecht. De huidige vorm van het kasteel met gracht en bouwhuizen stamt grotendeels uit 1715. Het huis werd toen bijna volledig herbouwd in opdracht van Johan Werner, baron van Pallandt, die het landgoed destijds kocht en uitbreidde tot in totaal 1667 hectare en ruim twintig boerderijen. Het kasteel is sinds 1932 verhuurd aan de Internationale School Eerde.

Landgoed Eerde wordt gekenmerkt door haar symmetrische en strakke lanenstructuur, dat al door de eerste Baron van Pallandt is aangelegd en nog steeds intact is. Erg bijzonder is dat de lanen in muzikale maatverhoudingen zijn aangelegd. Dit getuigde destijds van ware kunst en meesterlijke architectuur. Het kasteel staat op de hoofdas van het landgoed, die vroeger zelfs nog honderden meters verder liep dan de provinciale weg!

Het kasteel is, op enkele speciale dagen na, niet te bezichtigen voor publiek.

2. Muurbloempjes

In april-mei vragen de muurbloempjes aan de overkant van de gracht je speciale aandacht. De muur is dan paarsblauw gekleurd door de plant aubrietia, die overal vanuit de voegen haar bladeren en bloemen laat hangen. Met het oog op deze muurplanten is de wand van de slotgracht in 2010 zelfs op een speciale manier gerestaureerd. Veel oud metselwerk mocht blijven zitten terwijl bij nieuwe specie een aangepast mengsel is gebruikt.

Direct om het kasteel is een beukenlaan geplant. Deze geeft statigheid en belangrijkheid aan: je komt dichterbij de adel. Daaromheen staan allemaal eiken; deze zijn minder statig. Ook zijn sommige lanen dubbelrijig. Dat geeft ook een hiërarchie aan. Dubbele lanen zijn belangrijker dan enkele lanen. En: hoe breder de laan, hoe belangrijker.

3. Eiken- en beukenlanen

Het bijzondere van Eerde: de strakke lanenstructuur in muzikale maatverhoudingen. Bij een landgoed uit de 16e eeuw horen deze bomenlanen. Ook op Eerde tref je overal de statig in het gelid staande eiken of beuken langs je pad. 

Het eikenlaantje hier is nog wat iel. Dat komt omdat dit laandeel in 1989 door Natuurmonumenten hersteld is. Bij een bomenlaan moeten daarbij alle bomen tegelijk vervangen worden. Want het statige effect van een bomenlaan treedt alleen op als alle bomen even oud zijn. Over honderd jaar wedijvert deze eikenlaan dan ook zeker met de fraaie beukenlaan ter rechterzijde.

Er zijn lanen van verschillende leeftijden zichtbaar. Kenmerkend is de strakke plantafstand. Omdat men in de 16e eeuw nog geen meters kende, zijn deze bomen allemaal aangeplant in Rijnlandse Roedes.

4. Het Reggedal

Hier wandel je tussen de krentenboompjes door. Deze krentenboomjes zijn begin 20e eeuw meegenomen door de baron uit Amerika. Het meenemen van exotische bomen en struiken betekende destijds aanzien; je kon ver reizen. Wanneer je een stukje verder loopt, zie je bomen met veel takken vanaf de grond of stammen met een verdikking onderaan. Dit wijst op het zogenaamde eikenhakhoutbos. Vroeger werden deze jonge bomen, meer in struikvorm, regelmatig afgezet. Het hout diende dan als brandhout voor de bakker of als panlatten.

5. Grand Canal

Wanneer je hier naar rechts kijkt, zie je duidelijk de veranderingen destijds op het landgoed: je kijkt hier uit op het Grand Canal. Van oorsprong was het Grand Canal een rechte strakke lijn, passend in de formele stijl van de aanleg in 1715. Ook Eerde ging met haar tijd mee. In de 19e eeuw werden in Nederland veel landgoederen en tuinen aangepast aan de zogenaamde landschapsstijl: slingerend, lieflijk en verrassend. Zo werd op Eerde onder andere het Grand Canal vergraven van een strak water naar een zwak slingerend watertje.

De drie solitaire eiken die je kunt zien zijn waarschijnlijk een drietal gespaarde bomen uit de oorspronkelijke beplanting langs het Grand Canal. In tegenstelling tot veel andere landgoederen in Nederland is de invloed van de landschapsstijl op Eerde klein. En dat is wat Eerde zo uniek maakt.

6. De es op

Het pad kruipt nu weer heel geleidelijk omhoog. Je komt op de hoger gelegen Eerder Es. Die lag altijd al hoog en droog genoeg voor de verbouw van gewassen. En in de loop der eeuwen is hij alleen maar hoger komen te liggen door de massa’s mest die erop gebracht zijn om de es vruchtbaar te houden.

Op de Eerder Es wordt op natuurvriendelijke wijze graan (zoals haver en rogge) verbouwd. Deze methode zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen levert elke zomer weer prachtige beelden op: helder witte, blauwe of gele akkerbloemen in het midden van het goudgeel wuivende koren.

Leuk om te vermelden: hier lopen dassen. Zonder ze daadwerkelijk te zien, kun je ze toch waarnemen door hun sporen. Dassen lopen over een vast spoor en langs dat spoor kun je mestkuiltjes vinden.

7. Een droom van een zoom

Ook de bosrand rond de es is bijzonder sfeervol. In april zorgen de bloeiende krentenboompjes voor een witte zoom rond de versgeploegde akkers. In oktober zijn het de herfsttinten die het verlies van het geoogste graan weer goedmaken.

Veel dieren zijn ook dol op de combinatie van bos en akkers. Vroeg in de ochtend zijn hier bijna altijd wel reeën of konijnen te zien. Diverse vogels pikken graag een graantje mee. En de das, die bij uitstek in dit eslandschap thuishoort, is weer op bescheiden schaal terug nadat er vanaf 1992 verscheidene stelletjes zijn uitgezet. Meerdere dassentunnels onder de Hammerweg moeten er voor zorgen dat hun nachtelijke omzwervingen hen niet meer fataal worden.

8. Gehucht Eerde

Pas een stuk verderop kom je bij de boerderijen van waaruit het land van oudsher is bewerkt. De boeren die hier woonden hebben de grond en de huizen altijd gepacht van de landheer. De luiken hebben ook dezelfde kleur als op het kasteel (de gele zandloper op een zwart vlak van Van Pallandt). Samen vormen de boerderijen Wijlinck, Wilmers en Nienes het gehucht Eerde. 

9. Restje heide

Links ligt een klein heideveldje. Vroeger hadden de boeren naast akkers en weiden ook bijna altijd heide nodig. Daar lieten ze de schapen grazen die de mest leverden om de es vruchtbaar te houden. Tot de vorige eeuw lagen aan de noordzijde van Eerde uitgestrekte heidevelden. Nu is dit de boswachterij Ommen.

10. Van Frans naar Engels

Je komt hier weer in het parkbos van Kasteel Eerde. In het begin zijn het de strakke, symmetrische lijnen die overheersen. Na de brug is het park veranderd in de Engelse landschapstijl. Het is veel speelser van vorm met slingerende paden vijvers. Ook staan er veel merkwaardige bomen in die de eigenaar van heinde en verre heeft laten komen, zoals een hemlockspar uit Noord-Amerika en een cipres uit Japan (Cryptomeria japonica).
 

Hoe is de wandelroute te bereiken?

Met eigen vervoer

Neem vanaf Ommen de N347 naar Hellendoorn. Bij de Besthmermolen (Natuurinformatiecentrum) vervolg je de Hammerweg naar links in de richting Den Ham. Na circa 2 km staat de parkeerplaats Kasteel Eerde aangegeven.
 

Met het openbaar vervoer

Kasteel Eerde is te bereiken met de bus (lijn 81 of 82 richting Westerhaar) vanaf NS-station Ommen. Een fiets huren in Ommen zelf is een andere mogelijkheid. Lopend kan ook in bijna een uur tijd (3,6 km): alsmaar de Hammerweg blijven volgen, halverwege ligt het Natuurinformatiecentrum Ommen (hier links aanhouden, richting Den Ham).
 

Adressen

eerde
Fotograaf: J. van Reeken
Bron: Natuurmonumenten
VVV Vechtdal
Kruisstraat 6
7731 CR Ommen
T (0900) 112 23 75

VVV Zwolle
Grote Markt 20
8011 LW Zwolle
T (038) 421 61 98

VVV Twenterand
Grotestraat 4
7683 BB Den Ham
T (0546) 67 17 78‎

Fietsverhuur Lub
Bermerstraat 1
7731 CZ Ommen
T (0529) 45 14 70

Natuurinformatie-
centrum Ommen
Hammerweg 59a
7730 AB Ommen
T (0529) 45 07 02