Wandelroute Eerder Achterbroek, vlakbij Ommen

Wandel terug in de tijd. Je maakt tijdens het wandelen kennis met het typische kampenlandschap zoals dat zestig jaar geleden door heel Salland te vinden was.

Deze gevarieerde wandelroute voert langs akkers, weilanden en hei. De landschappen zijn gescheiden door wallen van struiken of oude bomen. De monumentale hoeven zijn nog steeds in gebruik. Hier en daar ligt een aardig bosje. Het beekje de Bevert kabbelt rustig voort.

Ook de natuur is hier vooroorlogs rijk. Je hebt tijdens het wandelen kans dat je bijvoorbeeld reeën, eekhoorns of spechten tegenkomt. De bermen staan vol bloemen. En de houtwallen dragen ertoe bij dat ook zeldzamere soorten als das, wielewaal, steenuil en marter zich prima thuis voelen in het Eerder Achterbroek.

Meer wandelroutes in Overijssel
 

De 8-vormige wandelroute begint op parkeerplaats Janmansweg en is aangegeven met rode pijltjes op de houten paaltjes met een schuine kop. Er is ook een rode wandelroute van het Wandelnetwerk Vechtdal, dus laat je niet in de war brengen.
 

Nog voor de eerste boerderij zie je aan je linkerhand een drinkpoel. In het verleden zijn veel van dit soort poelen uitgegraven om het vee ook in de zomer voldoende water te bieden. Deze poel is enkele jaren geleden opnieuw uitgediept zodat het een geschikte plek blijft voor de vele amfibieën die van oorsprong in deze vochtige streek leven, om hun eieren af te zetten. Behalve kikkers en salamanders profiteren ook waterplanten als waterlelie en drijvend fonteinkruid van de herstelde drinkpoel.

De voorgevel van boerderij Nevenzel is van 1887. De rest van de boerderij is veel ouder. Natuurmonumenten wil graag dat het landschap met de traditionele boerderijen behouden blijft.

Dit watertje is de Bevert, een beekje dat dwars door het Eerder Achterbroek slingert en het water uit het gebied afvoert naar de Regge. Van oudsher waren de lage gronden langs de Bevert bijzonder vochtig. Het woord ‘broek’ betekent ook moeras.

De boeren konden het drasse land uitsluitend gebruiken om te hooien of vee te weiden. Op het iets hoger gelegen land richtten de boeren hun akkers in. En op de grens van de graslanden en bouwlanden kwamen de wegen en houtwallen te liggen.

Het mooie van het Eerder Achterbroek is, dat het landgebruik nog steeds in overeenstemming is met het natuurlijke reliëf. De indeling van het landschap is hier nog min of meer hetzelfde als in de late middeleeuwen.

Let op, omdat de wandelroute een 8-vorm heeft zie je op de kruising meerdere rode paaltjes. Voor de juiste wandelroute ga je eerst links en direct daarna rechts, over het erf van boerderij ’t Hengeler.

Rechts achter de poel staat een schaapskooi, deze werd tot voor kort gebruikt om de schapen te stallen die overdag op de heideveldjes van het Eerder Achterbroek graasden. Vroeger was de schapenmest die zich ’s nachts ophoopte in de kooi onmisbaar om de akker vruchtbaar te houden.

Het gebied ten noorden van Eerde was destijds één uitgestrekte heidevlakte, waar de boeren hun schapen lieten grazen om aan voldoende mest te kunnen komen. Na de komst van de kunstmest is de schapencultuur zo goed als verdwenen. In het Eerder Achterbroek zijn nog maar enkele heiderestanten die met plaggen en begrazing onderhouden worden.

Links ligt nog een aardig heideveldje. Het is in 1990 volledig afgeplagd, waarna de heideplanten, vooral dopheide, een vrij dicht tapijt op de voedselarme bodem hebben gevormd. De heide wordt regelmatig geschoond door vrijwilligers. Zij trekken en zagen de opkomende boompjes, zodat deze geen kans krijgen om de heide te overgroeien.

Vanaf de T-splitsing heb je goed zicht op boerderij de Bocksen (7). Het landelijke tafereel met open land, zomen van bos en struiken, uitgesleten zandwegen en boomgroepen is ook voor veel dieren zeer aantrekkelijk. Tegen de schemering vertoeven hier dikwijls reeën. Dassen struinen er bij nacht en duisternis en de wielewaal zingt zijn lied, bij voorkeur op een mooie lentedag (vanaf mei).

Het Eerder Achterbroek met zijn parkachtige afwisseling is een van de beste plekken in ons land om het bijna tropische stemgeluid van de wielewaal eens een keer te horen te krijgen. Te zien krijg je de geel met zwarte vogel veel moeilijker.

De volgende boerderij is de Meulenhorst. Eeuwen geleden moet hier een molen hebben gestaan, die in 1747 is omgewaaid. Er is nog wel een overblijfsel van de rosmolen, het bijgebouw met het ronde dak (in werkelijkheid achtkantig). Vroeger dreef een os of een ros (paard) daar het raderwerk aan.

De molen werd gebruikt om melk te karnen en zo boter te maken. Tegenwoordig is er een biologische melkveehouderij in de Meulenhorst gevestigd. In het landwinkeltje is zelfgemaakt ijs van melk van eigen koeien te koop. Ook de cliënten van Zorgboerderij De Meulenhorst kom je hier tegen. Zij helpen de boer en Natuurmonumenten een handje met het onderhoud op en om de boerderij.

Het perceel aan uw linkerhand is een mooi voorbeeld van een kamp, het stuk bouwland dat door een enkele boer bewerkt werd. Meestal liggen de kampen op een iets hoger deel: niet te nat, maar ook weer niet te droog. Daarnaast zijn de kampen in de loop der eeuwen alleen maar hoger komen te liggen doordat de boer zijn land jaar in jaar uit bemestte met de met schapenmest doordrenkte heideplaggen uit de potstal. Kenmerkend voor een kamp zijn de bolronde vorm en de omzoming met bomen en struiken.

De houtwallen zijn in een ver verleden aangebracht door de boer om zijn akker af te schermen voor het vee. Om een dichte, ondoordringbare haag te houden moeten de bomen en struiken in de houtwal geregeld afgezet worden.

Je bent weer bij de kruising (4) in de wandelroute. Ga nu rechtdoor. Let op het laatste stuk eens op de grote plantenrijkdom in de bermen. Vooral in de zomer stralen de bloemen je tegemoet: rode klaver, sint-janskruid of duizendblad bijvoorbeeld. Om de plantengroei te stimuleren maait Natuurmonumenten de bermen jaarlijks. Sommige stukken worden vaker gemaaid. Het maaisel wordt afgevoerd om de grond voedselarm te houden en te voorkomen dat enkele soorten (bijvoorbeeld brandnetels) gaan overheersen.
 

Het Eerder Achterbroek is te bereiken met de bus (lijn 81 of 82 richting Westerhaar) vanaf NS-station Ommen. Uitstappen bij halte Janmansweg en deze weg circa 1 km aflopen in oostelijke richting (links) tot de parkeerplaats. Een fiets huren in Ommen (circa 0,5 km wandelen vanaf het station) is een andere mogelijkheid.
 

Neem vanaf Ommen de N347 naar Hellendoorn. Bij de Besthmermolen (Natuurinformatiecentrum) vervolg je de Hammerweg naar links in de richting Den Ham. Als je na ongeveer 3,5 km het bos uit komt neem je de eerste weg links, de Janmansweg.