Fietsroute Wormer- en Jisperveld, vlakbij Purmerend (Noord-Holland)
Lengte route:
32 of 44 km
Fiets door het prachtige veenweidegebied Schaalsmeerpolder en zie vogels zoals de grutto en tureluur. Drink na het fietsen een kopje koffie bij bezoekerscentrum de Poelboerderij.
Fietsen bij Wormer- en Jisperveld
Deze fietsroute voert langs een prachtig veenweidegebied waar vogels als de grutto en tureluurs broeden. De fietsroute loopt ook langs het Fort bij Spijkerboor. Dit is het grootste en het modernste fort van de stelling van Amsterdam.
In bezoekerscentrum de Poelboerderij kun je uitgebreide informatie krijgen over het Wormer- en Jisperveld. Je kunt er voor of na het fietsen ook wat verfrissends drinken.
Meer fietsroutes in Noord-Holland
De fietsroute
Vanaf de Poelboerderij rechtsaf de Wormerringdijk volgen in de richting van Oost-Knollendam.
1. Bezoekerscentrum De Poelboerderij
In bezoekerscentrum de Poelboerderij kun je uitgebreide informatie krijgen over het Wormer- en Jisperveld.
Fiets vanaf de Poelboerderij rechtsaf. De Wormerringdijk volgen in de richting van Oost-Knollendam.
2. Schaalmeerpolder
Het Wormer- en Jisperveld behoren tot de rijkste weidevogelgebieden van Europa. Vooral de Schaalsmeerpolder staat bekend om het grote aantal grutto’s, tureluurs en scholeksters, dat er broedt. De fietsroute loopt er pal langs.
De fietsroute gaat rechtdoor, dwars door Oost-Knollendam en weer verder langs de Knollendammerringvaart. Aan het einde van de Oudelandsdijk linksaf de brug over naar Spijkerboor. Het pontje naar Fort bij Spijkerboor ligt meteen rechts.
De fietsroute gaat rechtdoor, dwars door Oost-Knollendam en weer verder langs de Knollendammerringvaart. Aan het einde van de Oudelandsdijk linksaf de brug over naar Spijkerboor. Het pontje naar Fort bij Spijkerboor ligt meteen rechts.
Als het in de vaart is (in de weekeinden en van mei tot september ook door de weeks), kun je direct oversteken. Anders moet je doorfietsen naar de brug over het Noordhollandsch Kanaal bij West-Graftdijk: zes km heen en zes km terug langs het kanaal.
3 Spijkerboor
Spijkerboor is de benaming voor een sterk kronkelend water dat vroeger tussen de meren Beemster en Starnmeer liep. De vorm deed denken aan een spijkerboor: een gereedschap waarmee gaten in zware eikenbalken geboord werden, waar vervolgens een forse pen of spijker doorheen geslagen kon worden.
Nadat de meren waren ingepolderd was Spijkerboor een knooppunt waar de ringvaarten van beide droogmakerijen samenkwamen.
Nadat de meren waren ingepolderd was Spijkerboor een knooppunt waar de ringvaarten van beide droogmakerijen samenkwamen.
Na het overvaren of het omrijden even rechtdoor en dan rechts over de brug de Westdijk op. Fort bij Spijkerboor ligt even links en dan rechts.
4. Fort
Fort bij Spijkerboor is het grootste en modernste fort van de Stelling van Amsterdam: de tussen 1880 en 1913 gebouwde verdedigingslinie rond de hoofdstad. Het onder water zetten van land (inundatie) was daarbij het belangrijkste wapen om een vijand tegen te houden.
Een ring van forten achter de inundatiezone moest voorkomen dat vijandelijke troepen via bevaarbaar water of begaanbare hoogtes zouden oprukken. Het knooppunt van kanalen en dijken bij Spijkerboor was een duidelijke zwakke plek in de Stelling.
Een ring van forten achter de inundatiezone moest voorkomen dat vijandelijke troepen via bevaarbaar water of begaanbare hoogtes zouden oprukken. Het knooppunt van kanalen en dijken bij Spijkerboor was een duidelijke zwakke plek in de Stelling.
Vandaar dat er ook een extra groot en sterk fort is gebouwd met twee verdiepingen en een gepantserde draaikoepel met kanonnen. Hoe het imposante fort er van binnen uitziet en hoe het in tijden van oorlog en vrede gebruikt werd, kun je ondervinden op een speciale excursie.
Bij de in 2003 gereedgekomen restauratie is veel aandacht besteed aan een presentatie waarbij flarden van het verleden tot leven komen tijdens een bezoek. Buiten de rondleiding om kun je een wandeling rond het fort maken, waarbij je de geschutskoepel kunt zien en een indruk krijgt van de natuur die zich op deze met water omgeven zandbult heeft ontwikkeld.
De fietsroute gaat op de Westdijk rechtsaf en gaat dan over in het fietspad over de Zuiddijk. Je volgt deze dijk, langs het Noordhollandsch Kanaal, naar Purmerend.
Bij de in 2003 gereedgekomen restauratie is veel aandacht besteed aan een presentatie waarbij flarden van het verleden tot leven komen tijdens een bezoek. Buiten de rondleiding om kun je een wandeling rond het fort maken, waarbij je de geschutskoepel kunt zien en een indruk krijgt van de natuur die zich op deze met water omgeven zandbult heeft ontwikkeld.
De fietsroute gaat op de Westdijk rechtsaf en gaat dan over in het fietspad over de Zuiddijk. Je volgt deze dijk, langs het Noordhollandsch Kanaal, naar Purmerend.
Weidevogels
Weidevogels zijn vogels die in grasland broeden of er in de broedtijd hun voedsel zoeken. Bekende soorten zijn kievit, grutto, tureluur, kemphaan, watersnip, scholekster, zomertaling en kluut. Al deze soorten en nog veel meer komen in het Wormer- en Jisperveld voor.
De grote variatie aan weidevogels is te danken aan het uitgekiende beheer dat Natuurmonumenten hier al tientallen jaren voert. De bodem wordt nat gehouden door Zaanse weidemolentjes die, als het nodig is, extra water inlaten.
De grote variatie aan weidevogels is te danken aan het uitgekiende beheer dat Natuurmonumenten hier al tientallen jaren voert. De bodem wordt nat gehouden door Zaanse weidemolentjes die, als het nodig is, extra water inlaten.
In de natte zachte bodem vinden de vogels wormen, larven en insecten. Om het bodemleven te stimuleren wordt in het voorjaar mest met stro uit de potstal over het land verspreid.
Samen met de begrazing door een beperkt aantal runderen levert dat zompige, gehobbelde graslanden op, waar ook een veeleisende weidevogel als de kemphaan goed uit de voeten kan.
Samen met de begrazing door een beperkt aantal runderen levert dat zompige, gehobbelde graslanden op, waar ook een veeleisende weidevogel als de kemphaan goed uit de voeten kan.
5. De Beemster
Vanaf het fietspad over de Zuiddijk is goed te zien hoeveel lager het land van De Beemster ligt ten opzichte van het water van het Noordhollandsch Kanaal en het daarachter gelegen Wormer- en Jisperveld.
De Beemster kon in 1612 worden drooggemaakt met een techniek waarbij het hoogteverschil van ruim drie meter werd overbrugd met een dubbele molengang. In De Beemster stonden in totaal 41 windmolens.
Tegenwoordig wordt de waterhuishouding van De Beemster met enkele elektrische gemalen geregeld, waarbij ruim zestig verschillende waterpeilen gehandhaafd kunnen worden.
De Beemster kon in 1612 worden drooggemaakt met een techniek waarbij het hoogteverschil van ruim drie meter werd overbrugd met een dubbele molengang. In De Beemster stonden in totaal 41 windmolens.
Tegenwoordig wordt de waterhuishouding van De Beemster met enkele elektrische gemalen geregeld, waarbij ruim zestig verschillende waterpeilen gehandhaafd kunnen worden.
6. Fort aan de Jisperweg
Fietsend langs de dijk kom je langs enkele bosjes die sterk opvallen te midden van het open, strak verkavelde land van De Beemster. Het zijn de met wilgen en populieren en meidoorn begroeide wallen van Fort aan de Jisperweg en Fort aan de Middenweg (7).
Twee kleine forten van de Stelling van Amsterdam die Natuurmonumenten als natuurgebied beheert. Het fort aan de Jisperweg wordt eens per vijf jaar opengesteld voor het publiek, het fort aan de Middenweg is verhuurd, en daarom niet toegankelijk.
Twee kleine forten van de Stelling van Amsterdam die Natuurmonumenten als natuurgebied beheert. Het fort aan de Jisperweg wordt eens per vijf jaar opengesteld voor het publiek, het fort aan de Middenweg is verhuurd, en daarom niet toegankelijk.
8. Het sluisje
Het sluisje waarmee het zuidelijke deel van De Beemster bij oorlogsdreiging onder water gezet kon worden, behoort ook tot de Stelling van Amsterdam. Achter het sluisje zijn drie terrassen aangebracht zodat het water trapsgewijs naar beneden zou stromen als het ingelaten werd.
Aan het einde van de Zuiddijk ga je rechtsaf naar Purmerend. Over de Beemsterbrug, direct weer rechtsaf de Beemsterbrugwal (aan de overzijde van het kanaal) op en door de bocht de kanaalkade op. Aan einde van de Kanaalkade rechts de Sluisbrug over en via de Neckerstraat naar het dorp Neck.
In Neck voorbij de woonarken rechtsaf de brug over en linksaf over de Jisperdijk naar Jisp. In Jisp maakt de weg een scherpe bocht naar links. Met de volgende scherpe bocht naar rechts ben je opeens in Wormer, waar je de lintbebouwing volgt tot in het centrum.
De mensen die in Zaandijk waren begonnen kunnen hier linksaf via de Zaanse Schans terugrijden naar het station. Wie gestart is bij de Poelboerderij kan wellicht even heen en weer rijden naar dit opmerkelijke openluchtmuseum.
In Wormer de Dorpstraat vervolgen tot de rotonde, hier rechtsaf het fietspad richting Oost-Knollendam nemen. Na enkele bochten kom je dan bij de Poelboerderij.
Aan het einde van de Zuiddijk ga je rechtsaf naar Purmerend. Over de Beemsterbrug, direct weer rechtsaf de Beemsterbrugwal (aan de overzijde van het kanaal) op en door de bocht de kanaalkade op. Aan einde van de Kanaalkade rechts de Sluisbrug over en via de Neckerstraat naar het dorp Neck.
In Neck voorbij de woonarken rechtsaf de brug over en linksaf over de Jisperdijk naar Jisp. In Jisp maakt de weg een scherpe bocht naar links. Met de volgende scherpe bocht naar rechts ben je opeens in Wormer, waar je de lintbebouwing volgt tot in het centrum.
De mensen die in Zaandijk waren begonnen kunnen hier linksaf via de Zaanse Schans terugrijden naar het station. Wie gestart is bij de Poelboerderij kan wellicht even heen en weer rijden naar dit opmerkelijke openluchtmuseum.
In Wormer de Dorpstraat vervolgen tot de rotonde, hier rechtsaf het fietspad richting Oost-Knollendam nemen. Na enkele bochten kom je dan bij de Poelboerderij.
Hoe is de fietsroute te bereiken?
Openbaar vervoer
Vanaf NS-station Zaandijk fietst je naar de Zaanse Schans aangegeven op fietsborden. Het fietspad door de Zaanse Schans helemaal uitrijden en verder de borden naar Wormer volgen, waar je bij 8 op de route komt.
Vanaf NS-station Purmerend borden Neck/Jisp volgen. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292 of kijk op www.9292ov.nl. Reis je met de fiets kijk dan op www.ns.nl voor de voorwaarde.
Vanaf NS-station Purmerend borden Neck/Jisp volgen. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292 of kijk op www.9292ov.nl. Reis je met de fiets kijk dan op www.ns.nl voor de voorwaarde.
Met de auto
Vanaf de A8/N246 Amsterdam-Alkmaar de afslag Wormer en Jisp nemen. Je gaat dan via de Prins Clausbrug de Zaan over. Direct na deze brug linksaf, richting Oost-Knollendam. Na de afrit zie je in de bocht de Poelboerderij liggen.
Aan het einde van de bocht rechts nog voor de veerdijk is het parkeerterrein van De Poelboerderij.
Vertrekpunt
De Poelboerderij
Veerdijk 106
1531 MB Wormer
tel. (075) 621 91 00
www.poelboerderij.nl
Veerdijk 106
1531 MB Wormer
tel. (075) 621 91 00
www.poelboerderij.nl
Adressen
VVV-Agentschap Purmerend
Koestraat 6
T (020) 201 88 00
VVV-Agentschap Wormer
Faunastraat 123, 1531 WE Wormer
T (020)-201 88 00
Ledenservice Natuurmonumenten
T (035) 655 99 11
Fietsverhuur
NS-Station Purmerend (niet op zondag), T (0229) 43 14 02.
Fietsverhuur Wormer
Nieuweweg 3, 1531 AA Wormer, T (075) 642 05 85
In het kort
Startpunt
De Poelboerderij
Veerdijk 106
1531 MB Wormer
tel. (075) 621 91 00
www.poelboerderij.nl
Fietsenverhuur
NS-Station Purmerend (niet op zondag), T (0229) 43 14 02.
Nieuweweg 3, 1531 AA Wormer, T (075) 642 05 85
