Goed kwarteljaar in De Onlanden

Bron: Wikimedia

Dit jaar is de roep van de kwartel op veel plekken in de Onlanden te horen.  Boswachter Jacob de Bruin van Natuurmonumenten is verheugd over het grote aantal.

‘Ik schat het aantal kwartelhanen op minstens veertig. Verspreid over het natuurgebied hoor je hun kenmerkende ‘kwik-me-dat’. Natuurmonumenten ontziet tijdens het maaien de leefgebieden van de kwartels. Rondom elke roepende haan blijft tot half augustus een hectare gras staan. 

Maaien

Natuurmonumenten maait haar graslanden doorgaans pas na half juni om broedende vogels en jonge zoogdieren te ontzien. Voor het maaien inspecteert de boswachter of de pachter de weilanden op dierenleven. Indien nodig wordt het maaien langer uitgesteld. ‘Het gaat ons in eerste instantie om de planten en de dieren en pas in tweede instantie om de opbrengst van het gras.’

Appelflappen

Van kwartels is bekend dat ze laat broeden, in Nederland pas vanaf half mei. Over het leven van de kwartel is nog veel onduidelijk. ‘Het zijn stiekeme, moeilijk te observeren vogels,’ vertelt De Bruin. De boswachter is duidelijk gefascineerd. ‘We weten dat ze overwinteren in Afrika ten zuiden van de Sahara, zo’n 4000 kilometer van Nederland. Aangezien ze met hun 100 tot 150 gram net zo zwaar zijn als een appelflap, is die reis een hele prestatie.

Henhoppen

Als de lente in Europa begint, trekken de kwartels vanuit de Afrika naar het noorden. De eerste hanen laten hun roep eind maart in Spanje en Marokko horen. Nadat de kwartelhennen eieren hebben gelegd, vertrekken de hanen naar het noorden, op zoek naar een volgende hen. ‘De kwarteljongen groeien razendsnel en schijnen na twee dagen al te kunnen vliegen. Jongen die in april of mei geboren zijn in Zuid-Europa kunnen in hetzelfde jaar zelf nog gaan broeden. Misschien zelfs wel in Nederland.’ In Nederland nemen de kwartels licht toe, maar de aantallen fluctueren enorm. Jaarlijks worden tussen de 2000 en 6500 roepende mannetjes geteld.

Bron: Wikimedia

Doof als kwartel

Hoeveel kwartelhennen er in de Onlanden leven is onbekend. De hen heeft een andere roep dan de haan, een lager ‘priet, priet’. ‘Het geluid is mij nog nooit opgevallen in de Onlanden’, vertelt De Bruin. ‘En vind maar eens een hen of een nest. Het is mij nog nooit gelukt.’ Tijdens het vliegen is de hen niet te onderscheiden van een haan. Daarbij vliegen kwartels vliegen niet snel op. Ze drukken zich bij gevaar tegen de grond in het hoge gras. ‘Alleen op het allerlaatste moment vliegen ze vlak voor je op.’ Vandaar de uitdrukking “zo doof als een kwartel”.

De Onlanden

Natuurgebied De Onlanden verandert op dit moment in hoog tempo in het grootste waterbergingsgebied van Nederland. De dijklichamen liggen op hun plek en de laatste stuwen worden nu aangelegd. In het najaar zal het waterpeil stijgen en verdwijnen grote delen onder water. De kwartels leven vooral op de hogere delen, die ook in de toekomst droog blijven.