Wandelroute door Bakkeveen in Friesland over landgoed De Slotplaats

De wandelroute op landgoed De Slotplaats in het Friese Bakkeveen leidt je door het dal van het Koningsdiep. Ontdek wat pingoruïnes zijn en hoe een sterrenschans er uit heeft gezien.

Wandelen over landgoed De Slotplaats in Friesland

De Slotplaats is een natuurgebied met een grote variatie, wat het een aantrekkelijk wandelgebied maakt. Je maakt hier kennis met rabatten, pingoruïnes en een sterrenschans. Na de wandeling kun je in Theehuys De Slotplaats nagenieten met een ‘afternoon tea’.

Bakkeveen ligt in een veenkolonie. De Bakkeveense Vaart is in de zeventiende eeuw gegraven voor de ontwatering van het veen en de afvoer van turf. De Slotplaats is intensief ontwaterd ten behoeve van de bosbouw. En daar is ook het bos op ingericht. Grote stukken zijn gekapt en de rechte, brede paden moeten de afvoer van hout zo gemakkelijk mogelijk maken. Bij de vorige eigenaren stond de productie van hout voorop.

De Slotplaats is een van de weinige, grotere bosgebieden van Friesland, die in 1997 met hulp van de leden van Natuurmonumenten kon worden aangekocht.

Natuurmonumenten wil de vakken met productiebos op De Slotplaats een natuurlijker karakter geven. Dat betekent bijvoorbeeld dat dode bomen zoveel mogelijk blijven liggen. Ook zal de natuurlijke verjonging van het bos meer ruimte krijgen. In een natuurlijk bos kunnen veel verschillende planten en dieren leven. Natuurmonumenten streeft naar een rijkere natuur.

Meer wandelroutes in Friesland
 

De wandelroute

De wandelroute start naast de ingang van het TIP gebouw. Het TIP gebouw ligt aan de parkeerplaats naast Theehuys De Slotplaats. De wandelroute is verder aangegeven met blauwgele paaltjes.

Wat is er tijdens het wandelen te zien?

1.    Statige boerderij

Bij de start van de wandelroute heb je uitzicht op de voormalige statige boerderij De Slotplaats. Tegenwoordig huist hier Theehuys de Slotplaats. Anders dan bij de meeste andere buitenplaatsen is bij De Slotplaats geen park meer te herkennen. Wel zijn er enkele lanen en restanten van een sterrenbos en is er vanaf de boerderij een zichtlijn die precies naar de Martinitoren in Groningen wijst. Na de afbraak van het slot in 1838 resteert het voorhuis van de kapitale boerderij.

2.    Rabatten: hoog en droog

Vanaf 1700 werden hier bossen aangeplant. Kijk je links over het weiland, dan valt op dat het bos een goede meter hoger ligt. Hoewel men zou kunnen denken dat de weide ooit is afgegraven, zit de belangrijkste verklaring voor dit hoogteverschil in de bijzondere aanleg van het bos. Het staat namelijk op zogenoemde rabatten: kunstmatige ophogingen waarop de bomen zijn geplant.

Zonder rabatten hadden de meeste voor houtproductie interessante boomsoorten geen overlevingskans. De bodem was eenvoudigweg te nat. Als gevolg van dit grondverzet ontstonden overal in het bos slootjes die de afwatering versnelden. De rabattenstructuur is duidelijk te zien, juist voordat de route naar rechts afbuigt, in de strook bos waar je aan beide kanten van het pad in kunt kijken (3).

4.    Voormalige heide

Het bos vertoont ook nog sporen van het heidelandschap dat hier ooit was. Onder de oude dennen  groeien planten als struikhei, dophei, pijpenstrootje en vossebes. Zolang er voldoende licht op de bodem doordringt en de bodem nog voedselarm is, blijven zij in de ondergroei aanwezig. Behalve de meer uniforme vakken met naaldbos zie je ook gevarieerde stukken bos waar al spontane bosvorming optreedt. Berken, eiken en lijsterbes schieten op. Men spreekt ook wel van ‘natuurlijke verjonging’. In deze afwisselende stukken bos leven talloze vogels als zwartkop, appelvink, wielewaal, spechten en mezen. Door de diversiteit aan planten vinden ze voldoende voedsel en nestmogelijkheden.

5.    Het dal van het Koningsdiep

Het Koningsdiep is te zien bij de rand van het bos. Vroeger meanderde dit stroompje sierlijk door het landschap. Nu is de beek rechtgetrokken, zodat het water snel weg stroomt en de wei- en bouwlanden droog blijven. De natuur ging er met deze ingreep niet op vooruit. Misschien krijgt de beek in de toekomst weer een meer natuurlijk karakter.

6.    Afkorting

Hier is een afsnijding mogelijk die de route met ongeveer een half uur bekort. Voor de afsnijding (blauwe paaltjes) ga je linksaf op het punt waar het bos aan de rechterhand eindigt en de eigenlijke route rechtdoor gaat.

7.    Pingo’s

De laatste ijstijd, meer dan 10.000 jaar geleden, heeft ook zijn sporen nagelaten. Hier zie je een laagte met een kleine wal die mogelijk ontstaan is door het smelten van een grote ijsklomp. Zo’n laagte wordt ook wel een pingo of dobbe genoemd. Vaak zijn deze kuilen dichtgegroeid met hoogveen of ontwaterd ten behoeve van de bosteelt. Het ven is waarschijnlijk geen pingo maar een uitgestoven laagte.

8.    De Slotplaats

De Slotplaats is een voor Friese begrippen groot bosgebied. Verder heeft dit gebied ook grote bosvakken. Het is er stil en rustig. En daar profiteren de dieren van. Talloze reeën vinden voldoende schuilmogelijkheden in de gevarieerde begroeiing. In de schemer grazen ze op de omliggende weiden en open plekken in het bos. Roofvogels zoals de havik maken hun nest in de hoge naaldbomen. De holten in de oude beuken en eiken bieden de bosuilen voldoende ‘huisvesting’ om hun kroost groot te brengen. Zelfs de zeldzame boommarter heeft hier zijn territorium.

9.    Misschien niet netjes, wel waardevol

Het lijkt niet netjes zo’n dikke omgevallen beuk. Waarom ruimt Natuurmonumenten deze boom niet op? In een natuurlijk bos ruimt niemand anders dan de natuur zelf de boom op. Het duurt wel wat langer! Maar totdat de boom tot aarde is vergaan profiteren veel dieren en planten van deze omgevallen reus. In het dode hout leven larven en insecten die als voedsel dienen voor vogels. Het rottende hout dient als voedingsbodem voor paddestoelen en mossen. In dit bosgebied zie je veel dood hout. Dat maakt De Slotplaats juist zo bijzonder. En er is niet alleen veel dood hout, maar ook een grote variatie aan bomen en struiken. Daarom is De Slotplaats zo waardevol voor dier, plant en mens.

10.    Twaalf passen

De Beakendyk herken je aan de stokoude beuken waarvan er zeven op een rij staan. Een rondje rondom de dikste stammen kost twaalf passen. De bomen zijn ongeveer 250 jaar oud. De dyk, ofwel weg, is de oudste verbindingsweg tussen Friesland en Drenthe. Je passeert ook de vroegere sterrenschans die gedeeltelijk weer hersteld is.

Hoe is de wandelroute te bereiken?

Met het openbaar vervoer

De Slotplaats is te bereiken door vanaf NS-station Assen of vanaf busstation Drachten buslijn 84 te nemen tot aan de halte Slotplaats in Bakkeveen.
 

Met eigen vervoer

Neem  vanaf de N31 Emmen-Drachten bij Wijnjewoude afslag Bakkeveen.
 

Colofon

Tekst: Bart Siebelink
Productie: Buro Kloeg, Bunnik 
 

Adressen

TIP Bakkeveen
Foarwurker Wei 3a
9243 JZ Bakkeveen
Tel: (0516) 541066

Theehuys De Slotplaats
Foarwurkerwei 3
9243 JZ Bakkeveen
tel. (0516) 541333

Natuurmonumenten
Postbus 9911
1243 ZR ’s-GravelandLedenservice (035) 6559911
www.natuurmonumenten.nl