Wandelroute landgoed Dorth, vlakbij Harfsen en Deventer

Met deze wandeling over landgoed Dorth ga je terug in de tijd. Het is een oud landgoed; de eerste berichten dateren van 1190. Aanvankelijk was Hof te Dorth een boerenwoning met landerijen. Rond 1600 werd er op de plek van het huis een kasteel gebouwd. Iets later liet men ook een tuin aanleggen; in die tijd zeer bijzonder.

De tuinmode in die tijd was formeel met lange, rechte lanen en lijnen. De lanen waren zichtassen: zo was het huis goed te zien en konden de bewoners bezoek zien aankomen. De tuinmode veranderde en begin negentiende eeuw ging de tuin op de schop. Er kwamen de kronkelige paden en waterpartijen die je nu met deze wandeling ziet (Engelse landschapsstijl). Omdat de tuin niet overal werd veranderd, zijn beide stijlen nog te zien. 

De tuin is eeuwenoud, het huis niet. Het kasteel werd lang geleden gesloopt en door een landhuis vervangen. Ook dat ging tegen de vlakte: het huidige huis is van 1928. Natuurmonumenten bezit het landgoed sinds 1986.

In de herfst kun je hier met de kinderen op zoek naar paddenstoelen en in de lente zorgen de vele nestkastjes voor een vrolijk vogelconcert. ’s Zomers is het ook heerlijk wandelen; de schaduwrijke omgeving biedt verkoeling.

Meer wandelroutes in Gelderland

 

 

De wandelroute is gemarkeerd met rode pijltjes en duurt ongeveer 1 uur. De wandeling begint bij het parkeerterrein van het landgoed in het verlengde van de Jufferdijk.
 

 

Landgoed Dorth beslaat nu bijna 100 hectare, maar was ooit veel groter. Bij wisseling van eigenaar werd vaak een stuk van het land aan derden verkocht om met de opbrengst successierechten of andere kosten te betalen.

Gelukkig is het nog steeds een volwaardig landgoed waarover je kunt wandelen. Het landgoed bestaat uit een park met waterpartijen en de oorspronkelijke cultuurgronden en productiebossen. Het parkbos was om van te genieten, de rest van de landerijen moest geld opbrengen. Het onderhoud van een landgoed is immers kostbaar.

Nog vóór je goed en wel aan het wandelen bent, vallen de enorme beuken op. Landgoederen zijn altijd schaduwrijk: de adel en rijken wilden een blanke huid houden om zich zó te onderscheiden van de arme, gebruinde werklieden.

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart.)

 

Aan het eind van het grasveld staat het huis Dorth met koets- en rentmeesterhuis. Het veld was vroeger een ommuurde tuin. De slotgracht waarlangs je de wandeling begint, dateert nog uit 1600.

Na de bocht kom je op de Lange Dijk; dit is een van de zichtassen. Ooit hebben rechts ook beuken gestaan. Tientallen jaren geleden zijn die vervangen door eiken. Aan de diepe sloten is te zien hoe nat Dorth van nature is. 

Het enorme grasveld links is al eeuwenlang weiland. Vroeger werd er gemest. Door extensieve begrazing laat Natuurmonumenten nu de grond verschralen (voedselarmer worden). Op wat armere grond krijgen echte koekoeksbloem, reukgras en koninginnekruid een kans. Het veld is omzoomd met (rode) beuken, eiken, paardenkastanjes, elzen en essen. Deze waren voor de sier: het productiebos lag daar onzichtbaar achter.

Op dit natte landgoed zijn kikkers en salamanders vaste bewoners. Om zich ook naar omliggende gebieden te kunnen verspreiden, hebben de dieren poelen nodig als ’stepping stones’. In deze wei zijn er drie gegraven. De groene en bruine kikker, kamsalmander en kleine watersalamander én de waterminnende ringslang profiteren hiervan.

Op het landgoed zijn twee tuinstijlen te herkennen. De wandeling begon op de rechte lanen die kenmerkend zijn voor de Franse, formele stijl. Het kronkelige paadje waarop je nu wandelt en de vele waterpartijen zijn typerend voor de Engelse landschapsstijl. 

Hout was een belangrijk oogstproduct. Dit eikenhakhoutbos werd om de vijf, zes jaar afgezaagd. De bomen zijn daardoor dun gebleven. Er zijn spontaan berken en vuilbomen tussen gegroeid.

Tussen 1820 en 1850 zijn hier, conform de toen heersende tuinmode, vijvers en sloten aangelegd. Die zijn er allemaal nog. Deze grote vijver was dichtgegroeid met riet en els en is in 1996 opgeknapt. Op het eiland stond ooit een paviljoen.

Bij de aanleg van de vijvers en sloten kwam veel aarde vrij. Daarmee werd de grond verhoogd. Overal zie je bomen op verhogingen staan. Dat was landschappelijk fraai, maar vooral ook noodzakelijk. De grond was zó nat dat bomen alleen op verhogingen (rabatten) goed groeiden.

Het landgoed is, door aanwezigheid van weiden, water en bos bijzonder vogelrijk. Tal van soorten leven hier. Algemene soorten als de grasmus, roodborst en wilde eend, maar ook zeldzamere soorten als de boomvalk, zwarte specht, steenuil en ijsvogel.

Dankzij de ouderdom van het bos en het natuurlijk bosbeheer, waarbij dode bomen blijven liggen, is er voldoende nestgelegenheid. De nestkastjes zijn voor educatieve doeleinden. In de dode bomen leven ook veel insecten; peuter eens een stukje schors los en verbaas je over het gekrioel.

Langzaam wandel je een heuvel op. Deze markeert de grens van het landgoed.

De enorme Amerikaanse eik is naar schatting 200 jaar oud. 

De plantage met Japanse larixen is van kort voor de oorlog en diende voor de houtproductie. Op de bodem van dit donkere naaldbos groeit niets. Natuurmonumenten dunt dit bos. Op de lichte plekken gaan dan vanzelf struiken en loofbomen groeien.

Door de aanleg van een nieuwe beek buiten Dorth dreigde het landgoed een paar jaar geleden te verdrogen. De nieuwe beek zorgde er namelijk voor dat de Dorherbeek - de beek die van oudsher dwars door het landgoed stroomt - veel minder water voerde. Hierdoor stonden vijvers en sloten soms droog, hadden de amfibieën het moeilijk en verdwenen de nachtegalen. Met de aanleg van twee inlaten in 1999 is Dorth weer verzekerd van voldoende water. 

 

 

 

Neem vanaf busstation Deventer de richting Borculo, uitstappen in Harfsen. Kijk op www.9292ov.nl voor actuele reisinformatie. Het is ook mogelijk om op het station een fiets te huren (denk aan legitimatiebewijs) en de twaalf kilometer naar Dorth fietsend af te leggen.
 

 

Voer 7216 PD Kring van Dorth in je navigatiesysteem in of neem vanaf de A1 de afslag Bathmen. Richting Laren/Lochem aanhouden en na een paar honderd meter richting Gorssel. Veldkampsesteeg uitrijden, op T-splitsing linksaf, richting Gorssel. Na twee kilometer zie je links huis Dorth. Hier naar links, Kasteellaan op. Weer 300 m. verder linksaf, parkeerterrein op.

 

Productie: Buro Kloeg natuur- & milieuvoorlichting bv, Bunnik

Tekst: Monica Wesseling

Cartografie: G-O graphics, Wijk bij Duurstede
 

 

Natuurmonumenten Ledenservice

(informatie over excursies)

T 035-6559911