Wandelroute Mentink, vlakbij Winterswijk

Op het landgoed Mentink is tijdens het wandelen een diversiteit aan flora en fauna te ontdekken. Ontdek langs de wandelroute in een van de poelen de kamsalamander of hoor de groene specht in de naaldbossen. Daarnaast wordt het bos - en dus de wandeling - steeds gevarieerder omdat er meer loofbomen groeien.

De wandeling voert door een landschap dat kenmerkend is voor de Achterhoek. Het is een kleinschalig landschap met hoeven, weilanden, akkers, houtwallen en bosjes. Dit hoevenlandschap is het gevolg van individueel grondgebruik in vroegere tijden. 

Hier in het Gelderse was grond niet geschikt voor grootschalig gebruik. Hoge en lage, en dus droge en natte, percelen lagen daarvoor te dicht bijeen. Bovendien was de landadel, de grondbezitter ruim een eeuw geleden, hier niet bereid grote stukken grond aan groepjes boeren te verpachten. 

 

De Achterhoekse boer moest het dus in zijn eentje op een klein lapje grond zien te rooien. Op de hooggelegen stukken grond maakte hij akkers, bijvoorbeeld om graan te verbouwen. Net als in Drenthe werden ook hier de bouwlanden bemest met potstalmest van koeien en schapen.

Langs de wandelroute zie je deze essen (akkers) die daar de mest steeds hoger en bolrond werden. Op de lagere, natte grond werd vee geweid. Een derde van de grond is nog steeds als boerenland in gebruik. 

Meer wandelroutes in Gelderland

De wandeling begint bij de parkeerplaats aan de Arrasveldweg. Het is ook mogelijk de aanlooproute vanaf het Syntus-station in Winterswijk te volgen.

 

Landgoed Mentink is rond 1930 gesticht door een textielbaron. Hij liet vijf boerderijen bouwen en verpachtte die aan de leden van één familie. Zo wilde hij voorkomen dat door ruzie zijn landgoed uiteen zou vallen.

De akkers waren er al vóór de baron. Eeuwen geleden ontgonnen kleine boeren de woeste grond. Met potstalmest werden de akkers bemest en verhoogd: zo ontstond het hoevenlandschap.

 

Het Mentink is 136 hectare groot, het grootste deel bestaat uit kleinschalige elementen als bosjes, houtwallen, akkers en weiden. 

Een derde van de grond is nog steeds als boerenland in gebruik. Het landgoed is rijk aan flora en fauna. Groene specht, wezel, kamsalamander, veelbloemig salomonszegel en bosanemoon: alles vindt hier een plek. Het Mentink vormt bovendien een groene verbinding tussen het Korenburgerveen en het oude loofbos van Bekendelle.

 

De bossen van het Mentink bestaan uit naald- en loofbomen. De naaldbomen zijn aangeplant: alleen naaldhout levert op zulke arme grond als hier een goede houtproductie. 

De grove dennen leverden naast grenenhout ook terpentijn, hars en teer. Vanaf het parkeerterrein rechtsaf, Arrasveldweg op. Eerste pad links, verderop weer links. Je komt weer op de Arrasveldweg uit; daar rechtsaf. Langs spoor lopen, spoor kruisen. Links aanhouden (Grotersweg) en bij eerste boerderij rechtsaf.

 

Natuurmonumenten haalt af en toe wat dennen weg, zodat zaailingen van loofbomen kunnen opgroeien. Langzaamaan wordt het naaldbos een loofbos; het bostype dat hier van nature thuishoort. Zo’n natuurlijk bos is rijker aan planten en dieren. 

Bij Nieuw Lichtenberg rechtdoor een bosje in. Als je de aanlooproute vanaf het station hebt gevolgd, kun je de wandeling hier beginnen; je gaat dan bij Nieuw Lichtenberg linksaf. 

Nieuw Lichtenberg is een van de vijf boerderijen van het Mentink. De boerderij is nog volop in bedrijf. Er worden onder meer granen verbouwd. De schuur die vlakbij staat, wordt in het Achterhoeks ‘de schoppe’ genoemd.

 

Via een eikenbosje kom je bij een houtwal. De wal slingert tussen de akkers door. Hierin groeien ondermeer lijsterbes, hulst, vlier en dalkruid. De houtwallen dienden vroeger als perceelsafscheiding en windvang. Er werd bovendien vaak hout uit geoogst.

 

Behoud van wallen is niet alleen uit cultuurhistorisch oogpunt belangrijk. De ‘houten lijnen’ in het land zijn ook rijk aan natuur. Ze bieden beschutting en/of een broedplaats aan de geelgors, steenmarter, ree en ransuil. 

Via de houtwallen kunnen de dieren veilig van de ene plek naar de andere gaan. Nadat je de beek hebt gekruist, rechtsaf het graspad met jonge beuken op.

 

De gronden van het Mentink zijn al eeuwen geleden ontgonnen. Het Tuunterveld dat vlakbij het landgoed ligt, is echter pas begin 20e eeuw op de schop gegaan. Deze ontginning was veel grootschaliger: het landschap is opener, al zijn ook hier akkers en weiden door bomen begrensd. 

Dit zogeheten heide-ontginningslandschap kent geen kronkelige houtwalletjes, maar lange, rechte rijen bomen. De verschillen tussen het heide-ontginningslandschap links en het kleinschalige hoevenlandschap is op dit kruispunt heel goed te zien. 

Op het kruispunt rechtsaf en even verderop, op een mooie oude viersprong (met rechts een boerderij), linksaf.

 

Tegenover de derde boerderij die je langs het wandelpad tegenkomt, zie je goed hoe sterk de bolling van de akkers is. Eeuwen achtereen opbrengen van vooral koeien-, maar ook schapenmest én heideplaggen, heeft de grond soms meters doen stijgen. 

In dit landschap voelt de witte kwikstaart zich thuis. Dit vogeltje met zijn kenmerkende lange staart wordt ook wel ‘akkermannetje’ genoemd. Bij het hondenpension rechtsaf, op de Dollemansweg links. 

Vlak voor een open veld een smal bospad rechts inslaan. Dit volgen tot aan een groot bospad met duidelijk twee sporen; daar linksaf.

 

Als je weer uit de bosjes komt, zie je links en rechts akkers. De linker is van Natuurmonumenten. De vereniging heeft rondom de akker een zogeheten grashegge laten aanleggen. Naast deze akkers ligt een grasstrook Op deze grasstrook kan de tractor keren en in de wielsporen kunnen akkerkruiden ontkiemen zoals klaproos en korenbloem.

 

Op de akker worden hakvruchten, zoals aardappel en biet, én granen verbouwd. Die combinatie van grashegge en akkergewassen is aantrekkelijk voor de ortolaan. Deze vogelsoort is in Nederland vrijwel uitgestorven, maar net over de Duitse grens komt hij nog wel voor. Wellicht lukt het om het dier te ‘lokken’. 

 

Winterswijk is ‘op een moeras’ gebouwd. Die natte oorsprong zorgt ervoor dat hier van nature amfibieën voorkomen. De meeste verdwenen doordat hun leefgebied werd opgeofferd aan land- en woningbouw. 

Het is voor een aantal soorten nog niet te laat: de poelen die worden gegraven, worden al snel bevolkt door kamsalamander, groene, bruine en heikikker. 

Tegenover Den Oppas is onlangs een poel gegraven. Rechts aanhouden, langs Den Oppas, spoor over, bij Meekertweg rechts, op kruising rechts. Na een paar honderd meter bereik je de parkeerplaats waar je de wandelroute begonnen bent. Wanneer je de aanlooproute vanaf het station heeft gevolgd, lees je de richtingaanduidingen verder aan het begin van deze tekst.

 

 

 

Volg vanaf het Syntus-treinstation in Winterswijk de roodgele stickers. 

 

Voer 7102 GA in je navigatiesysteem in of neem vanaf Winterswijk de provinciale weg richting Groenlo (N319). Ongeveer één kilometer buiten de bebouwde kom linksaf richting bungalowpark ’t Rommelgebergte. 

Na ruim één kilometer linksaf de Arrasveldweg op. Vervolgens na ongeveer 200 meter ligt links van de weg de parkeerplaats.