Wandelroute Nationaal Park Veluwezoom bij Arnhem

Jong en oud kunnen voor of na het wandelen in het bezoekerscentrum terecht voor informatie of een souvenir uit het winkeltje. Uitgewandeld? Neem plaats in de brasserie voor een hapje en een drankje.

 

De wandeling voert door een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Nederland (5000 ha.). De samenstelling van het natuurgebied is bepaald door de laatste twee ijstijden. Ongeveer 200.000 jaar geleden schoof het oprukkende ijspakket complete landmassa’s voor zich uit waardoor stuwwallen ontstonden.

Na het ijs kregen smeltwater en wind vrij spel. Het landschap werd uitgesleten en raakte bedekt met zand. Daarbij is het grofste zand terechtgekomen op de toppen en hellingen waar het het hardst waait. In de luwten vielen juist de fijnste bodemdeeltjes, waardoor hier de vruchtbare lössbodem kon ontstaan. 

Op deze bodem liggen vaak landbouwgronden. Typerend is de vorm en de ligging van het dorp Rheden. Het is gebouwd op een halfronde ‘waaier’ van grind en zand die aan de voet van de stuwwallen is neergelegd door het afstromende smeltwater.

Meer wandelroutes in Gelderland

 

 

Vanuit het bezoekerscentrum starten verschillende wandelingen door Nationaal Park Veluwezoom. De wandeling met zwarte pijltjes geeft een mooie indruk van het karakter van dit uitgestrekte gebied van 5100 hectare. 

Vanaf het informatiepaneel bij de achteruitgang van het Bezoekerscentrum Veluwezoom volg je het middelste wandelpad omhoog, dat loopt tussen de speeltuin en de boomgaard. Aan het eind van dit wandelpad vind je het eerste paaltje met zwarte pijl. Verder is de hele wandelroute met zwarte pijltjes aangegeven. De wandelroute eindigt weer bij het bezoekerscentrum. 
 

 

Links passeer je een glooiende akker. Deze wordt vaak ingezaaid met wilde bloemen om vlinders te trekken. In dit gebied komen - nachtvlinders meegerekend - zo’n 400 soorten vlinders voor, waaronder de zeldzame bosparelmoervlinder en de tauvlinder. 

De landerijen en de bossen hoorden bij het landgoed Heuven dat eind vorige eeuw werd bewoond door de familie Wurfbain. Het landhuis zelf is in 1940 afgebroken, maar de twee imposante lindes, waarmee eigenaren hun gebieden accentueerden, zijn nog altijd te zien.

Ook het koetshuis uit 1861 met de karakteristieke paardenhoofden aan de gevel dateert nog uit de tijd van de Wurfbains. De vele exotische bomen en de rododendrons laten zien dat we met een landgoed te maken hebben. Opvallend is de hoge ondergroei van adelaarsvarens die mineraalrijke maar humusarme bodems verkiezen. De grond van het voetpad is okergeel; hier is een lössbodem aanwezig. 

Bij de bocht heb je een goed uitzicht op twee markante bouwsels. Links zie je in de hoek van de weide een schaapskooi met rieten dak. Schaapskooien waren eigenlijk primitieve mestfabriekjes. De schapen graasden namelijk op de heide maar ontlastten ’s nachts in de stal. Als er te veel mest op de grond lag werd er een laag heideplaggen opgelegd. Op den duur ontstond er een dikke laag potstalmest die over het bouwland kon worden verspreid.

Rechts heb je een doorkijkje naar de voormalige rentmeesterwoning de Uylenburg met de klok in het torentje. Dit soort bewust opengehouden doorzichten zijn typerend voor de landschapsstijl die ten tijde van de Wurfbains bijzonder populair was. 

Aan het einde van de schapenweide ga je via het klaphek door het wildraster omlaag. Het raster moet voorkomen dat de vele wilde zwijnen van de Veluwezoom bouwlanden omwroeten. Edelherten en reeën, die hier ook voorkomen, kunnen over het raster springen.

In het gebied komen meer zoogdieren voor waaronder de vos, de das en de zeldzame boommarter. Bovenop de helling is de grond arm. Er zijn dan ook steeds meer berken en dennen te zien. Het wandelpad is hier niet meer lemig, maar zandig en grindrijk.

Als je het bos uitkomt zie je de glooiende heide, die rijk is aan dieren en planten. In de broedtijd is altijd wel het deuntje van de geelgors te horen of het schelle miauwen van de buizerd.

Wie geluk heeft, kan hier op warme zomeravonden de boomvalk op libellen zien jagen. En op het wandelpad zijn altijd wel mestkevers bezig de uitwerpselen van de grote grazers naar hun zelfgegraven voorraadkelders te rollen. Ook de zonminnende zandhagedis en levendbarende hagedis kun je hier zien of horen wegritselen.

Hoogste punt van deze wandelroute is de Posbank. Dit monument is in 1918 opgericht ter ere van G.A. Pos die toen de ANWB leidde en vele Nederlanders de schoonheid van hun eigen land liet ervaren. Vanaf hier kun je op heldere dagen Montferland zien liggen. Paviljoen De Posbank op deze plek is gehuisvest in een bijzonder gebouw, waarin sterk rekening is gehouden met de gedachte van duurzaamheid. Enerzijds door te bouwen met goed isolerende en duurzame materialen en anderzijds door het inzetten van duurzame energiebronnen bij de exploitatie.  

Een van de vroegst bloeiende planten op de heide is de zeldzame gaspeldoorn die zijn gele bremachtige bloemen soms al opent terwijl de sneeuw nog op de takken ligt. Verspreid over de heide staan enkele vliegdennen. Ze heten zo, omdat ze ooit als zaadje op de wind over de vlakte zijn gewaaid om er vervolgens ongehinderd door andere bomen in alle grilligheid uit te groeien.

Nu worden kiemende dennen en andere bomen kort gehouden of afgevreten door de schapen of IJslandse pony’s die hier de heide begrazen. Zonder die grazers zou de heide op den duur veranderen in bos.

De wandelroute eindigt met een bos dat een ondergroei van struiken heeft. Dit is het eerste zichtbare resultaat van het beheer naar een natuurlijker bos. Dood hout mag voortaan blijven liggen, zodat het afgebroken kan worden door schimmels en insecten, die daarmee de natuurlijke kringloop rond maken.

 

 

 

Het Veluwetransferium ligt op loopafstand van het NS-station Rheden. Rondom Veluwezoom zijn haltes van diverse buslijnen. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292 of kijk op www.9292ov.nl.
 

Voer 6991 JE Rheden in je navigatiesysteem in of rijd vanaf de A12 (Utrecht - Arnhem) ten oosten van Arnhem op het knooppunt Velperbroek de afslag Zutphen te nemen. Daarna afslag Velp. Volg dan richting Rheden. Op de rotonde linksaf, richting Veluwetransferium volgen tot aan parkeerplaats. Het bezoekerscentrum Veluwezoom maakt deel uit van het Veluwetransferium Posbank.