Nationaal Park Veluwezoom

Bron: Natuurmonumenten

Haal een frisse neus in het Veluwezoom en geniet van prachtige uitzichten!

Op weg

Vanaf het informatiepaneel bij de achteruitgang van het Bezoekerscentrum Veluwezoom volgt u het pad middelste omhoog, dat loopt tussen de speeltuin en de boomgaard. Aan het eind van dit pad vindt u het eerste paaltje met zwarte pijl. Verder is de hele route met zwarte pijltjes aangegeven. U eindigt weer bij het bezoekerscentrum. Er zijn nog meer gemarkeerde routes door Nationaal Park Veluwezoom.

Bron: Natuurmonumenten

400 soorten vlinders

Links passeert u een glooiende akker (1). Deze wordt vaak ingezaaid met wilde bloemen om vlinders te trekken. In dit gebied komen - nachtvlinders meegerekend - zo’n 400 soorten vlinders voor, waaronder de zeldzame bosparelmoervlinder en de tauvlinder.  

Bos op rijke grond

De landerijen en de bossen hoorden bij het landgoed Heuven dat eind vorige eeuw werd bewoond door de familie Wurfbain. Het landhuis zelf is in 1940 afgebroken, maar de twee imposante lindes (2), waarmee eigenaren hun gebieden accentueerden, zijn nog altijd te zien. Ook het koetshuis (3) uit 1861 met de karakteristieke paardenhoofden aan de gevel dateert nog uit de tijd van de Wurfbains. De vele exotische bomen en de rododendrons laten zien dat we met een landgoed (4) te maken hebben. Opvallend is de hoge ondergroei van adelaarsvarens die mineraalrijke maar humus-arme bodems verkiezen. De grond van het voetpad is okergeel; hier is een lössbodem aanwezig. 

Twee markante bouwsels

Bij de bocht heeft u een goed uitzicht op twee markante bouwsels. Links ziet u in de hoek van de weide een schaapskooi (5) met rieten dak. Schaapskooien waren eigenlijk primitieve mestfabriekjes. De schapen graasden namelijk op de heide maar ontlastten ’s nachts in de stal. Als er teveel mest op de grond lag werd er een laag heideplaggen opgelegd. Op den duur ontstond er een dikke laag potstalmest die over het bouwland kon worden verspreid. Rechts heeft u een doorkijkje naar de voormalige rentmeesterswoning (6) de Uylenburg met de klok in het torentje. Dit soort bewust opengehouden doorzichten zijn typerend voor de landschapsstijl die ten tijde van de Wurfbains bijzonder in zwang was.  

Groot wild

Aan het einde van de schapenweide gaat u via het klaphek door het wildraster omlaag. Het raster moet voorkomen dat de vele wilde zwijnen van de Veluwezoom bouwlanden omwroeten. Edelherten en reeën, die hier ook voorkomen, kunnen over het raster springen. In het gebied komen meer zoogdieren voor waaronder de vos, de das en de zeldzame boommarter. Bovenop de helling is de grond arm. Er zijn dan ook steeds meer berken en dennen te zien (7). Het pad is hier niet meer lemig, maar zandig en grindrijk.  

Volop leven op de heide

Als u het bos uitkomt ziet u de glooiende heide, die rijk is aan dieren en planten. In de broedtijd is altijd wel het deuntje van de geelgors te horen of het schelle miauwen van de buizerd. Wie geluk heeft, kan hier op warme zomeravonden de boomvalk op libellen zien jagen. En op het pad zijn altijd wel mestkevers bezig de uitwerpselen van de grote grazers naar hun zelfgegraven voorraadkelders te rollen. Ook de zonminnende zandhagedis en levendbarende hagedis kun je hier zien of horen wegritselen. Hoogste punt van deze route is de Posbank (8). Dit monument is in 1918 opgericht ter ere van G.A. Pos die toen de ANWB leidde en vele Nederlanders de schoonheid van hun eigen land liet ervaren. Vanaf hier kunt u op heldere dagen Montferland zien liggen. Paviljoen De Posbank op deze plek is gehuisvest in een bijzonder gebouw, waarin sterk rekening is gehouden met de gedachte van duurzaamheid. Enerzijds door te bouwen met goed isolerende en duurzame materialen en anderzijds door het inzetten van duurzame energiebronnen bij de exploitatie.  

Grilligheid

Een van de vroegst bloeiende planten op de heide is de zeldzame gaspeldoorn (9) die zijn gele bremachtige bloemen soms al opent terwijl de sneeuw nog op de takken ligt. Verspreid over de heide staan enkele vliegdennen (10). Ze heten zo, omdat ze ooit als zaadje op de wind over de vlakte zijn gewaaid om er vervolgens ongehinderd door andere bomen in alle grilligheid uit te groeien. Nu worden kiemende dennen en andere bomen kort gehouden of afgevreten door de schapen of IJslandse pony’s die hier de heide begrazen. Zonder die grazers zou de heide op den duur veranderen in bos. De route eindigt met een bos (11) dat een ondergroei van struiken heeft. Dit is het eerste zichtbare resultaat van het beheer naar een natuurlijker bos. Dood hout mag voortaan blijven liggen, zodat het afgebroken kan worden door schimmels en insecten, die daarmee de natuurlijke kringloop rond maken. 

Gebiedsinformatie

Het landschap van het Nationaal Park Veluwezoom - met 5000 ha een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden in Nederland - is bepaald door de laatste twee ijstijden. Ongeveer 200.000 jaar geleden schoof het oprukkende ijspakket complete landmassa’s voor zich uit waardoor stuwwallen ontstonden. Na het ijs kregen smeltwater en wind vrij spel. Het landschap werd uitgesleten en raakte bedekt met zand. Daarbij is het grofste zand terechtgekomen op de toppen en hellingen waar het het hardst waait. In de luwten vielen juist de fijnste bodemdeeltjes, waardoor hier de vruchtbare lössbodem kon ontstaan. Op deze bodem liggen vaak landbouwgronden. Typerend is de vorm en de ligging van het dorp Rheden. Het is gebouwd op een halfronde ‘waaier’ van grind en zand die aan de voet van de stuwwallen is neergelegd door het afstromende smeltwater.

Hoe te bereiken

Het bezoekerscentrum Veluwezoom maakt deel uit van het Veluwetransferium Posbank.

Met het openbaar vervoer
het Veluwetransferium ligt op loopafstand van het NS-station Rheden. Rondom Veluwezoom zijn haltes van diverse buslijnen. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292 of kijk op www.9292ov.nl.

Met eigen vervoer
Voer 6991 JE Rheden in uw navigatiesysteem in of rijd vanaf de A12 (Utrecht - Arnhem) ten oosten van Arnhem op het knooppunt Velperbroek de afslag Zutphen te nemen. Daarna afslag Velp. Volg dan richting Rheden. Op de rotonde linksaf, richting Veluwetransferium volgen tot aan parkeerplaats.Het bezoekerscentrum Veluwezoom maakt deel uit van het Veluwetransferium Posbank.

Colofon

Tekst: Bart Siebelink
Productie: Buro Kloeg, Bunnik
 

Adressen

Veluwetransferium Posbank

Bezoekerscentrum Veluwezoom
Heuvenseweg 5a
6991 JE Rheden
T (026) 49 79 100
Voor actuele openingstijden belt u met ledenservice (035) 655 99 11 (tijdens kantooruren)

VVV/Fietsverhuur
T (026) 495 30 50
Brasserie Veluwezoom
T (026) 497 91 00

Paviljoen De Posbank
Beekhuizenseweg 1
6991 JM Rheden
T (026) 4950930 F (026) 4950929

Vereniging Natuurmonumenten
Postbus 9911
1243 ZR ’s-Graveland
Ledenservice (035) 6559911