Achtergrondinformatie Natuurherstel De Wieden

Europa en LNV geven subsidie

"Nieuw leven voor het moeras" (officiële naam Wetlands: challenges and innovation in succession management) is een vervolg op de succesvolle eerdere samenwerking van de beide natuurorganisaties. Moerasnatuur is zeldzaam in Europa en Noordwest-Overijsel is een belangrijk gebied binnen Natura 2000, het Europese netwerk van natuurgebieden die onder de Vogel- en Habitatrichtlijn vallen. Daarom heeft de Europese Commissie twee miljoen Euro subsidie uit Life-natuurgeld beschikbaar gesteld. Het Ministerie van LNV steunt het project met een bijdrage van tweeëneenhalf miljoen vanuit OBN (Overlevingsplan Bos en Natuur). Europa en LNV onderstrepen hiermee de unieke natuurwaarden van dit weergaloze gebied.

Locaties waar gewerkt wordt in De Wieden en De Weeribben

 

Stand van zaken werkzaamheden in De Weerribben maart 2009 
 
Stand van zaken werkzaamheden in De Wieden maart 2009 
 

 

Achtergrondinformatie

Overblijfselen

De laagvenen De Wieden (Vereniging Natuurmonumenten) en De Weerribben (Staatsbosbeheer) in de Kop van Overijssel zijn overblijfselen van een veel grote veengebied. Dit strekte zich uit van Zwolle tot midden Friesland. Door vervening (turfwinning) in de 19de en begin 20ste eeuw ontstond een patroon van legakkers (ribben) en trekgaten. Waar de vervening te intensief gebeurde, werden de smalle legakkers bij ruig weer weggeslagen. Sindsdien zijn er enkele grote meren in het gebied, zoals Beulaker- en Belterwijde. Deze "wieden" hebben hun naam gegeven aan het gebied dat nu door Natuurmonumenten wordt beheerd. In De Weerribben is het kleinschalige patroon van weren en ribben bewaard gebleven.

Verbindingen

De Wieden en De Weerribben vormen samen het grootste aaneengesloten laagveenmoerasgebied van West-Europa. Door natuurontwikkeling ontstaan verbindingen met de veengebieden Rottige Meente (Friesland) en Olde Maten (bij Staphorst, Overijssel). Het resultaat is een moerasgebied van ca. 15.000 ha, dat niet alleen qua natuurwaarden maar ook door zijn schaal van internationaal belang is.

Dieren

Niet alleen vanwege de bijzondere planten is het gebied van waarde. In sommige delen broeden volop weidevogels. Daarnaast leven er water- en rietvogels als roerdomp, purperreiger, zwarte stern, bruine kiekendief, watersnip, rietzanger en grote karekiet. Andere dieren voor wie het gebied van belang is zijn libellen en vlinders (o.a. de grote vuurvlinder), vissen (bittervoorn en grote modderkruiper) en zoogdieren als de meervleermuis. In 2002 is de otter in het gebied uitgezet.

Verdroging

De waardevolle natuur van De Wieden en De Weerribben wordt bedreigd door een combinatie van verdroging, verzuring en verrijking. De verdroging is het gevolg van ontginning en ontwatering in de vorige eeuw. De hoge waterpeilen die vroeger kenmerkend waren, treden nu nauwelijks nog op. Water uit het natuurgebied verdwijnt naar de lagergelegen omringende polders (wegzijging). Daardoor moet, vooral in de zomer, geregeld gebiedsvreemd water van slechtere kwaliteit worden binnengelaten, met ongunstig effect op de vegetatie.

Verzuring

Door de wegzijging heeft het (zure) regenwater een grotere invloed dan voorheen. Dit versnelt op de natuurlijke successie in het verlandingsproces. De plantenrijkdom neemt af. Ook het rietland lijdt onder deze verzuring. Het verliest aan botanische en economische (riet als dakbedekking) waarde.

 

Verrijking

Het voedselrijker worden van water en bodem, is een gevolg van de invloed van landbouwwater en Rijnwater. Ook de "zure" regen speelt hierbij een rol. Tenslotte is er iets veranderd in de successie. De oudere verlandingsstadia ontwikkelen zich steeds sneller, terwijl de waardevolle jonge stadia (waaronder trilveen) steeds minder tot ontwikkeling komen.

 

 

Eerste LIFE-project

Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer hebben het eerste LIFE-project in 2004 afgerond. In totaal is dan zo’n 225 ha natuurgebied ingrijpend verbeterd. De natuurresultaten zijn zichtbaar. Op rietlandpercelen die in de beginfase van het project zijn afgeplagd, bloeit het waterdrieblad alweer. Ook andere zeldzame planten, zoals kale jonker, keren terug. In het heldere water van de nieuw uitgegraven trekgaten vestigen zich waterplanten als waterlelie en krabbescheer en aan de oevers ervan bloeien gele lis en moerasspirea. Ook moerasvogels als zwarte stern, roerdomp en purperreiger - en natuurlijk de otter- profiteren van de toegenomen hoeveelheid open water in het natuurgebied. De natuur is volop aan het werk!

Kom zelf kijken

Bezoekerscentrum De Wieden organiseert jaarlijks een scala aan natuuractiviteiten voor jong en oud. Daaronder zijn tientallen boeiende vaarexcursies met de geruisloze (elektrisch aangedreven) excursieboten van Natuurmonumenten. In het bezoekerscentrum kunt u bovendien een prachtige videofilm over het eerste LIFE-project in De Wieden bekijken. Informatie en boekingen excursies: bezoekerscentrum De Wieden, Beulakerpad 1, 8326 AH St. Jansklooster, telefoon 0527 24 66 44. Of kijk op www.natuurmonumenten.nl. Ook bij Staatsbosbeheer bent u van harte welkom, in het Natuuractiviteitencentrum in Ossenzijl. Voor informatie: www.staatsbosbeheer.nl