Fietsroute Nijenburg, Weidse Polders en Loterijlanden, vlakbij Alkmaar, Bergen en Heiloo (Noord-Holland)

Fiets door het eeuwenoude poldergebied tussen Heiloo, Alkmaar en Bergen.

De fietsroute voert langs de Loterijlanden, bloemrijk polderland en het eeuwenoude dijkenstelsel dat door de abdij van Egmond is aangelegd. Tijdens de fietstocht maak je kans op ontmoetingen met weidevogels, de bergeend, Schotse Hooglanders en de kleine vuurvlinder.

Onderweg kan je via een kleine routeafwijking de Slotkapel en de fundamenten van het in 1573 vernielde Slot op de Hoef bekijken.

Meer fietsroutes in Noord-Holland
 

 

A. Ga vanaf de parkeerplaats terug naar de Belieslaan, die je naar links richting het spoor volgt.

B. Meteen na de spoorwegovergang links het fietspad (Westerweg) op, door het Heilooërbos. 

C. Dit uitrijden tot T-splitsing met verkeersspiegel (na bocht naar rechts). Hier ga je twee keer links (Kalkovensweg) over het spoor.

D. Nogmaals eerste weg links (Mondriaanstraat), bocht naar rechts (Picassolaan) en dan Aert de Gelderlaan oversteken en links het fietspad op. Bij de verkeerslichten recht oversteken. Je passeert het verkeersbord ’einde bebouwde kom’.

E. De route gaat hier naar rechts de Meerweg op, die je met de nodige bochten volgt tot je rechts een fietspad met rood asfalt op kunt (let op het rood/witte paaltje). 

F. Aan het einde vóór de ijsbaan naar links. Na de parkeerplaats rechts het fietspad op. Meteen links de weg oversteken (fietsbordje camping volgen). Deze weg (Olympiaweg) vervolgen. Hij gaat over in een fietspad (let op: slecht wegdek). 

G. Steek de vaart over en op de T-splitsing naar links. Aan het einde naar rechts. Links het fietspad op. Bij Speelderij De Batavier naar rechts en bij de verkeerslichten kruising oversteken en links het fietspad op.

H. Na 300 meter links de Groeneweg in. Deze volg je helemaal tot bij de kruising bij de ingang van het Vliegveld Bergen.

I. Hier ga je rechts. Na een bruggetje binnen de bebouwde kom van Bergen, links het fietspad op (Paddenpad). Aan einde fietspad links de Sluislaan in (aan je rechterhand ligt landgoed Het Oude Hof). 

Vanaf hier is de route tot aan Heiloo bewegwijzerd met zeshoekige ANWB-borden ‘Duinstreekroute’:

J. de Voert op, fietspad langs Herenweg, scherp links de Banweg in, Kromme Dijk tot aan de drukke Hoeverweg. 

K. Rechts naar Egmond aan den Hoef, via viaduct drie keer links naar het Zomerdijkje dat je volgt tot aan de rand van Heiloo.

L. De Duinstreekroute gaat hier rechts, je volgt de weg rond Heiloo naar links terug naar de parkeerplaats.
 

Bij de Hoeverweg kan je ook een mooie route door de polder rechtstreeks terug naar Alkmaar nemen: je volgt de Hoeverweg dan even naar links, na 200 meter rechtsaf de Egmondermeer in, steeds rechtdoor (Meerweg) tot je weer bij het rode fietspad naar het ijsstadion komt.
 

 

De route begint op de strandwal waarop Heiloo en Alkmaar zijn verrezen. Vanouds waren deze hogere, zandige gronden in trek om te wonen.

Het Heilooërbos is vanaf de achttiende eeuw aangeplant als een onderdeel van het landgoed Nijenburg. 

Bij de zichtas heb je heel even zicht op het landhuis, waarvan het oudste deel kort na 1700 is gebouwd. In een veel verder verleden was de strandwal ook bebost, maar de laatste resten van dat bos werden door de Spanjaarden gekapt tijdens het beleg van Alkmaar in 1573.

Na de diverse middeleeuwse inpolderingen in de laagte tussen Bergen en Egmond en Alkmaar, bleven er nog twee grote, moerassige stukken over: Het Bergermeer en het Egmondermeer.

Beide meren konden in 1564 als een van de eerste droogmakerijen met behulp van een ringvaart en molens worden drooggelegd. Het land van de gemiddeld zo’n 1 meter onder NAP gelegen Bergermeerpolder was niet overal even bruikbaar.

Een deel bleef zelfs zo dras dat niemand het wilde hebben. Daarom werden die hooi- en weilandjes elk jaar bij loting onder arme boeren verdeeld. In de loop van de tijd zijn de Loterijlanden bijzonder voedselarm geworden. De tijdelijke gebruikers haalden wel hooi van het land, maar gaven er zelden mest voor terug. 

In combinatie met de nattigheid leverde dat bloemrijke graslanden op waar het in het voorjaar geel ziet van de dotterbloemen en rood van de echte koekoeksbloem. 

Aan de andere kant van de weg zie je een stel betonnen bouwsels. Het zijn de bunkers van voormalige Vliegveld Bergen. Net als de Loterijlanden ligt het oude militaire vliegveld in een laag deel van de Bergermeer. Het is een prima plek voor natuurontwikkeling: het zou de natuur aan de rand van Alkmaar met die van de binnenduinrand kunnen verbinden.

Deze oude polder vormt de overgang tussen de Bergermeer en de duinen. In 1992 is een deel omgegrond tot bollenland, maar het is nooit als zodanig gebruikt.

Vanaf de aankoop door Natuurmonumenten in 1994 heeft de Damlanderpolder zich ontwikkeld tot een schraal duingrasland met planten als kraaiheide en struikheide.

De overgang van duinen naar polder en de toestroom van schoon duinwater via duinrellen maakt de Damlanderpolder en de aangrenzende Philisteinsche Polder interessant voor de natuur. Bijvoorbeeld voor de bergeend die bij voorkeur in een oud konijnenhol in de duinen broedt en graag voedsel zoekt in het met sloten doorsneden polderland. 

Ook voor veel vlinders zoals de kleine vuurvlinder en amfibieën als de gewone pad is het gunstig dat de Damlanderpolder natuurgebied is.

De Herenweg voert je langs de rand van de duinen. Het land is hier duidelijk hoger dan op de strandwal bij Nijenburg. Zo’n duizend jaar geleden was het hoogteverschil nog miniem. Sindsdien hebben zandverstuivingen de voorste strandwal in een uitgebreid duinmassief veranderd. De verder landinwaarts gelegen strandwallen zijn de oude bleven.

Egmond aan den Hoef is de plaats waar de heren van Egmond zich in de 12e eeuw vestigden. Voor die tijd was het slechts een hoeve die bij de Abdij van Egmond-Binnen hoorde. Al snel werd Egmond aan den Hoef net zo belangrijk als het klooster. De heren van Egmond mochten zich in 1486 graaf noemen en bij hun imposante slot hadden ze een eigen kapel opgericht. Als je even van de route afwijkt, kan je de Slotkapel en de fundamenten van het in 1573 vernielde Slot op de Hoef bekijken.

In de omgeving van Egmond ligt een stelsel van oude dijken. Sommige zijn al duizend jaar oud en zijn destijds aangelegd vanuit de Abdij van Egmond. In de loop van de tijd zijn de middeleeuwse dijken afgegraven, maar aan de ligging en de naam van de wegen waar je over fietst, is nog te merken waar de monniken ze hebben opgeworpen. Zoals de Kromme Hoge Dijk.

 

 

Vanaf NS-station Heiloo ga je niet rechts de winkelstraat, maar links de Stationsweg in. Bij eerste kruising rechts, langs benzinepomp de Westerweg nemen. Deze fiets je helemaal uit tot je bij de spoorwegovergang op de route komt. Vanaf NS-station Alkmaar ANWB-fietsborden ‘Bergen’ volgen tot je bij Speelderij De Batavier op de route komt. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292.
 

De A9 (Haarlem-Alkmaar) tot de ringweg Alkmaar uitrijden. Daar twee maal links de borden naar Heiloo volgen. Na het passeren van landgoed Nijenburg ga je rechts de Kerkelaan in. Na de spoorwegovergang (weg heet nu Belieslaan) rechts de parkeerplaats op.