Norger Esdorpenlandschap

Op weg

Volg de blauw-gele paaltjes bij bospad recht tegenover het terras van Café het Norgerhout, Asserstraat 55 (zie ’Hoe te bereiken’). Waar nodig geeft de tekst verdere route-aanwijzingen.

Norgerholt

Norgerholt is een streeknaam voor Norgerhout. In de Middeleeuwen stond er al bos op deze plek (1). Het bos was gemeenschappelijk bezit. Boeren haalden er hout uit om mee te bouwen en de eikels dienden als voer voor het vee. Opvallend zijn de vele hulstbomen. De takken van hulst werden vroeger gebruikt om schoorstenen mee te vegen. De bladrand van de hulst zegt iets over de ouderdom van de struik. Hoe jonger de plant, des te stekeliger de bladeren. De bladeren van oude struiken zijn bijna gaafrandig. In het bos eerste pad links. Op de bodem groeien dalkruid, lelietjes-van-dalen en forse varens. Weinig opvallend maar niet minder speciaal is het bodemplantje Norger bosmuur, een ondersoort van de bosmuur, waarvan dit bos de enige vindplaats is. Het Norgerholt heeft als eeuwenoud loofbos een ongekende natuurwaarde. Bij een inventarisatie van broedvogels zijn in 2000 574 nesten van 72 verschillende vogelsoorten vastgesteld.

Kruidenakkers

Einde bos weg oversteken, fietspad rechts volgen. Na ongeveer 300 m zandpad links. Hier heeft u overzicht over de uitgestrekte essen (2), oftewel akkers. Natuurmonumenten heeft in dit landschap wat kleine akkers waarin akkerkruiden voorkomen (3), die een indruk geven van de bloemenrijkdom van vroeger. Doorlopen tot Asserstraat (Hoofdstraat). Aan de overkant staat een info-schuur van Natuurmonumenten (4) met onder meer informatie over kerkuilen. Deze mysterieuze nachtroofvogel komt in deze omgeving nog in redelijk wat boerenschuren voor.

Brink

Vanaf schuur rechtsaf blauw-gele paaltjes volgen. Zuidvelde heeft een echte brink (5): een centraal gelegen veld. De Brink diende voor aanplant van bomen, waar de omwonenden hout van oogstten. Nu nog is elk groepje bomen van een andere eigenaar.

Mossenweelde

Het pad kruist de bovenloop van een beek (6). Dan volgt het Tonckensbos (7). De groene mossen en korstmossen op de grillige boomstammen geven dit bos een sprookjesachtige sfeer. Deze mossenweelde duidt op zuivere lucht. Bij (8) staat u op een zichtlaan naar Huize Westervelde van de familie Tonckens.

Beekdalen

Het pad gaat verder door het beekdal van de Slokkert A (9). De beek zelf is niet te zien. Hij loopt links helemaal aan het einde van de velden, parallel aan het pad. Natuurmonumenten heeft de grenzen tussen de afzonderlijke percelen zoveel mogelijk weggehaald. De dieren die er nu grazen kunnen zich dus tot zover het oog reikt vrijelijk bewegen. Er lopen zwarte Galloway-runderen, een winterhard Schots ras. De runderen hebben voorkeuren voor bepaalde grassoorten. Dit houdt in dat ze andere planten geheel of gedeeltelijk met rust laten, zodat zich op den duur patronen aftekenen in het open grasland. Er zijn randjes met gele dotterbloemen en pinksterbloemen, maar ook plekken met sterke plantensoorten als distels en zuring. Hier en daar is de toename van struiken en bomen al te zien.
 

Houtwallen

Houtwallen (10) zijn de voorlopers van het prikkeldraad. Ze hielden niet alleen het vee tegen, de boer kon er ook hout sprokkelen. En bij het aanleggen van de wal ontstaat er een greppel die het regenwater snel afvoert. Tegenwoordig zijn houtwallen geliefde ‘snel-wegen’ voor jagende vleermuizen. Insecten zijn er bij zo’n wal immers volop. In deze houtwallen broedt en jaagt de grauwe klauwier. Deze mini-roofvogel leeft van grote insecten en spietst kevers op doornen. Bij (11) kunt u genieten van het schier eindeloze uitzicht over iets heel zeldzaams: een landschap dat bijna helemaal vrij is van horizonvervuiling.
 

Verdronken bomen

Bij T-splitsing aan bosrand rechtsaf. Daarna bij kruispunt links, zwart mijnsteenpad. Volgende kruising rechtdoor (Derde Dijk). De bolling in de rechts gelegen Westervelder Es (12) komt door dekzanden die er door de wind na de laatste ijstijd zijn afgezet. Na 1 km wit schelpenpad rechtsaf nemen. Einde pad links. De plas waar u omheen loopt (13) is ontstaan door het turf steken. Om te voorkomen dat het ven uitdroogt, heeft Natuurmonumenten hier de grondwaterstand verhoogd. Allerlei dieren waaronder vogels als wintertaling en dodaars en amfibieën als bruine kikker en gewone pad profiteren hiervan.
 

Gebiedsinformatie

Norg en omgeving behoren tot de best bewaarde esdorpenlandschappen van Nederland. De opbouw van zo’n landschap wordt bepaald door geografische hoogteverschillen. Hoogste punt is het centrale dorp Norg.
In een wijde kring rondom Norg liggen de kleinere dorpen Zuidvelde, Westervelde, Langelo en Peest. Rondom deze kring van dorpen ligt een, nog wijdere, buitenste ring die bestaat uit drie laaggelegen beekdalen. Het dal van de Slokkert A is er daar één van.
 

Het hoogteverschil heeft gevolgen voor het grondgebruik. De hoge gronden bij Norg zijn droog en voedselarm (Langeloërduinen, Molenduinen). De vruchtbaarste grond lag in de beekdalen, omdat het daar vochtig was. De boeren in de dorpjes rondom Norg lieten hun vee grazen in de lagere beekdalen. Het vee overnachtte in de schaapskooien. In de stallen werd de mest verzameld, waarna deze werd verspreid over de hoger gelegen gronden, zodat deze geschikt werden gemaakt voor akkerbouw. Tegenwoordig worden de hoger gelegen gronden vooral gebruikt voor de landbouw. De beekdalen worden natuurgebied.
 

Hoe te bereiken

Met het openbaar vervoer
Vanaf NS-station Assen buslijn 83 naar Norg. Vanuit Norg is het een kwartiertje lopen naar het startpunt tegenover Café het Norgerholt. U volgt de Asserstraat richting Zuidvelde. Het café ligt na 1 kilometer links van de weg.

Met eigen vervoer
A28 (Utrecht-Groningen), afslag Norg. Parkeerplaats bij Café het Norgerholt (halve kilometer voor bebouwde kom Norg rechts van de weg). 
 

Colofon

Tekst: Bart Siebelink
Productie: Buro Kloeg, Bunnik 
 

Adressen

Café het Norgerhout
Asserstraat 55
9331 JB Norg
tel. 0592-612359

VVV Norg
Asserstraat 1
9331 JA Norg
tel. 0592-613128
 

Kamperen:

Camping Boschlust
Hoofdweg 3
9337 PA Westervelde
tel. (0592) 615859
www.camping-boschlust.nl

Camping De Norgerberg
Langeloërweg 63
9331 VA Norg
tel. (0592) 614266
www.norgerberg.nl

Landhuis hotel/restaurant De Jufferen Lunsingh
Hoofdweg 13
9337 PA Westervelde
tel. (0592) 612618
www.dejufferenlunsingh.nl

Natuurmonumenten
Kantoor Zuidvelde
Brink 2
9335 TG Norg
tel. 0592-614178

Vereniging Natuurmonumenten
Ledenservice (035) 6559911