Wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen

's Winters vormen de landhuizen met omliggende parkbossen een prachtig stilleven. In de lente en zomer kunt u genieten van de bloemenpracht op de buitenplaatsen van 's-Graveland.

Deze route begint en eindigt bij Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek van Natuurmonumenten, Noordereinde 54b in ’s-Graveland. De route is aangegeven met gele pijltjes, en wordt hieronder beschreven.

Via 'Reactie toevoegen' kunt u op onze website uw mening over deze route geven. Wij stellen uw reactie zeer op prijs. 

U loopt over acht 's-Gravelandse buitenplaatsen: Boekesteyn, Schaep en Burgh, Bantam, Hilverbeek, Spanderswoud, Land en Bosch, Jagtlust en Gooilust. De gehele wandeling is 17 km, maar het is ook mogelijk de wandeling in te korten tot 5 of 10 km.

Op www.nm.nl/sgravelandsebuitenplaatsen vindt u nog meer wandelroutes op de buitenplaatsen. U kunt de uitgebreide routebeschrijvingen downloaden van de volgende wandelingen:

 

• Boekesteyn, Schaep en Burgh en Bantam (5 km)
• Hilverbeek en Spanderswoud (3 km)
• Gooilust (3 km)
• 'Rondje van Six' op Jagtlust (2 km)

Herstelplan Buitenplaatsen

Natuurmonumenten wil de oude glorie van ’s-Gravelandse Buitenplaatsen weer terugbrengen. Er is daarvoor een ambitieus herstelplan ontwikkeld. Het plan uitvoeren is een omvangrijke klus waar veel steun voor nodig is. Deze wandelroute voert langs een aantal punten van het herstelplan. Op een aantal buitenplaatsen zijn al resultaten zichtbaar. Kijk op www.nm.nl/sgravelandsebuitenplaatsen

's-Gravelandse Buitenplaatsen

De route doorkruist acht buitenplaatsen op de overgang van het natte Vechtplassengebied naar de schrale zandgronden van de Utrechtse Heuvelrug. Vooraanstaande Amsterdammers kregen in de eerste helft van de zeventiende eeuw toestemming de woeste grond hier te ontginnen. Ze bouwden aanvankelijk alleen boerderijen; het leven beviel de Amsterdammers hier echter zo goed dat ze zich permanent vestigden in kapitale villa’s en prachtige tuinen en parken aanlegden.

Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek

Vanuit het bezoekerscentrum gaat u richting de uitgang aan het Noordereinde. Dan voor het hek rechtsaf voor langs de gebouwen. U passeert landhuis Boekesteyn, waarin het kantoor van de Nationale Postcode Loterij is gevestigd. En daarna Schaep en Burgh waar Natuurmonumenten haar hoofdkantoor heeft. De buitenplaatsen zijn oorspronkelijk ingericht in de Franse stijl. Dat wil zeggen: strakke lijnen en geometrische vormen, afgewisseld met statige bomenlanen. Aan de voorzijde is dit type aanleg nog goed te zien.

Schaep en Burgh

Op het informatiepaneel van Schaep en Burgh (1) is goed te zien hoe de Engelse Landschapsstijl in zwang raakte. De strakke aanleg moest wijken voor bochtige paden, slingerende waterpartijen en glooiende weiden met verspreide groepjes bomen.

Slangenmuur
Vanaf het paneel ziet u aan de overkant van de parkeerplaats een originele slangenmuur. Deze stenen muur heeft de vorm van een slang en is gericht op het zuiden. De muur warmt snel op en door de vorm ontstaan luwtes met een warm microklimaat. Hier kunnen zelfs abrikozen en vijgen groeien.

Lindenkom
Doorwandelend komt u aan de achterkant van het landhuis uit. Links ziet u een vijver, de Lindenkom (2). De omgeving van de Lindenkom is in 2008 volledig gerestaureerd. De oorspronkelijk zichtlijnen naar het landhuis zijn weer hersteld, er is nieuwe beplanting aangelegd en in de vijver is het eilandje weer zichtbaar geworden.

Capitool
Tegenover de Lindenkom staat het statige Capitool. Het Capitool was vroeger een biljartzaal. Het is nu in gebruik als vergaderzaaltje. Vanuit het Capitool worden elke zondagochtend de radio-uitzendingen van Vara’s Vroege Vogels verzorgd.

IJskelder
U vervolgt de route over de hoofdlaan naar achteren. U passeert na 300 m een ijskelder. In de 18e eeuw kon men hierin het ijs tot in de zomer bewaren. In het landhuis werden daarmee etenswaren gekoeld. De kelder doet nu dienst als winterslaapplaats voor vleermuizen. Schuin tegenover de ijskelder slaat u het pad in en verderop rechtsaf over het bruggetje.

Ezelskamp
Het pad volgt de Ezelskamp (3). De beuken dateren van 1818. Ze behoren tot de alleroudste en dikste beuken van Noord-Holland. Bij sommige exemplaren vertoont de stam uitgezakte ribbels door het enorme eigen gewicht. Hoewel dit voor een beuk een natuurlijk einde is, zien we het maar zelden.

Bantam

Via een brug komt u weer op de hoofdlaan. Na 200 m gaat u linksaf een bruggetje over en komt op het landgoed Bantam. Bantam is pas in 18e eeuw ontstaan. De eigenaar van Schaep en Burgh kreeg toen toestemming om het te ontginnen. Er werd een landschapstuin aangelegd, ook wel Klein Zwitserland genoemd. De heuvels en de vijvers van destijds zijn er nog steeds. Ook de rechte beuken- en eikenlanen, aangelegd door de bekende tuinarchitect Zocher, staan er nog.

Herstel nodig
Bantam heeft dringend herstel nodig, dat de komende jaren wordt uitgevoerd. U gaat de witte brug over. U komt op ‘het eiland’, met zijn bijzondere sierbeplanting. Aan de voorkant van het landgoed buigt het pad af naar de ingang van Bantam, waar een boswachterswoning staat. Vanaf daar de rechte hoofdlaan volgen.

Restanten
Het landhuis Bantam werd in 1970, in vervallen staat, gesloopt. Waar de laan het centrale gazon kruist (4) heeft het landhuis gestaan. Geniet van het uitzicht dat de vroegere bewoners ook gehad hebben. Onder de grote conifeer die u vanaf dit punt ziet, is nog een overblijfsel van het huis te vinden: een bordestrap. Even verder kunt u de heuvel beklimmen. Ooit moet er op dit punt een zogenaamde Turkse tent hebben gestaan, waarin men thee dronk en zicht had tot aan de Zuiderzee. De fundamenten die er nog liggen zijn van een watertoren, die voor de watervoorziening van het huis diende.

Oude Meentweg
U verlaat Bantam via het achterhek en loopt rechtdoor. Dit is de Oude Meentweg, die verderop overgaat in een geasfalteerde weg. Deze weg vormde vroeger, en ook nu nog, de achtergrens van de Buitenplaatsen met de Gooise heidevelden, op de grens tussen rijke en schrale gronden.

Hilverbeek

Na ongeveer 1 km op de asfaltweg gaat u rechtsaf het landgoed Hilverbeek op. Hilverbeek is een verrassende buitenplaats met open weilanden en dichte bossen. Midden in het tweede weiland staat een imposante monumentale eik. U loopt om boerderij Stofbergen heen, een 17e eeuwse boerderij nog daterend uit de ontginningsperiode.

Wijngaard
Na Stofbergen eerste links. Aan het einde van de akker rechts en dan rechtdoor, langs de bochtige slangenmuur. Achter de muur is de oude moestuin van Hilverbeek (6). Deze tuin dreigde ernstig in verval te raken. In 2008 is hier een wijngaard aangelegd, beheerd door tuinderij Land en Boschzigt. De eerste wijnen worden in 2011 verwacht. Even verder ligt het landhuis Hilverbeek met bijgebouwen, allen privéterrein. Drukke weg oversteken en linksaf. Na 100 meter rechtsaf kunt u Biologisch-dynamische Tuinderij Land en Boschzigt en theetuin De Serre bezoeken. Na uw bezoek kunt u de tuinderij via de achterkant verlaten.

Schoonoord en Land en Bosch

Schoonoord bestaat uit bossen die omgevormd worden naar een meer natuurlijk bos. Alleen de oude beukenlaan langs het bos is toegankelijk. Verderop liggen aan uw linkerhand de buitenplaatsen Land en Bosch en daarna Jagtlust. Ze zijn sinds kort eigendom van Natuurmonumenten (resp. 2007 en 2006), met als doel de buitenplaatsen tot een cultuurhistorisch en ecologisch geheel te maken. Beide landgoederen zijn sindsdien weer opengesteld.

Jagtlust

U gaat over twee bruggetjes en komt zo op Jagtlust (7). Hier gaat u linksaf het landgoed op. Natuurmonumenten heeft op Jagtlust de twee km lange wandelroute Het rondje van Six uitgezet. Op dit terrein stond een kleine hofstede met huis, genaamd ’Groot Jan’. In 1861 kwam de buitenplaats in handen van de familie Six, die meer buitenplaatsen bezat. In 1899 verbouwde Willem Six het monument tot wat het nu is. Het landhuis is nu een zorghotel. U heeft er vanaf de route goed zicht op. Het huis zelf is niet toegankelijk. Vanaf Jagtlust verder naar de brede Corverslaan; hier rechtsaf. Na 800 m ziet u de achterpoort van de buitenplaats Gooilust.

Gooilust

Gooilust is een lust voor het oog, welke tijd van het jaar het ook is. Het is bovendien een bijzonder natuur- en cultuurmonument.

Eigenaren
Ruim een eeuw lang waren Gooilust en het Corversbos eigendom van de vooraanstaande familie Corver Hooft. In 1895 erfde Louise Six het landgoed. Zij was toen al enige jaren getrouwd met Frans Ernst Blaauw. Blaauw veranderde de buitenplaats in een dierenpark en werd daarmee internationaal bekend. Deze handelswijze was zeer tegen de zin van zijn echtgenote, de wettelijke eigenaresse. Toen Louise Six in 1934 overleed liet ze Gooilust daarom niet aan haar man na, maar aan Natuurmonumenten.

Sterrenbos
De hoofdlaan 200 meter volgen. Rechts van de laan komt u in het sterrenbos. Hier komen acht kaarsrechte lanen uit op een ronde vijver (8). Vroeger waren vormen nog veel strakker. De beplanting rond de vijver zal in de toekomst flink worden gesnoeid waardoor de symmetrie weer haar oorspronkelijke kracht krijgt.

Landhuis
Het landhuis passeert u langs de achterkant. Het landhuis huisvest een showruimte voor interieurs en het regiokantoor van Natuurmonumenten. Achter het huis vindt u de op een na dikste eik van de provincie en de curieuze ‘aha’ (9). Om de wilde dieren in de wei te houden, zonder een hek te gebruiken, werd een soort gracht gegraven. Van dichtbij ontdek je dit pas, dit heet dan ook een Aha!

Blaauw
Veel van wat u tegenkomt is de erfenis van Blaauw. Een eeuw geleden liepen in de weilanden van het landgoed gnoes, bizons, kangoeroes, zebra’s en antilopen. Grote volières huisvestten collecties exotische vogels. De dieren zijn allang verdwenen. Rond het landhuis plantte Blaauw veel bijzondere bomen, waaronder de parasolden, de Chinese vaantjesboom en verschillende soorten coniferen. Deze staan er bijna allemaal nog.

Uitgestelde ontmoeting
De route voert om het huis heen, over het bruggetje, richting de voorzijde van het landgoed. Vanaf de ingang heeft de arriverende bezoeker meermaals een zogenaamde ‘uitgestelde ontmoeting’ met het landhuis: afwisselend is het landhuis wel en niet te zien.

Siertuin
Voor de tweede keer het water passerend komt u bij de Siertuin van Gooilust (10). Deze ommuurde tuin was lange tijd een moestuin en vogeltuin, maar ook een plaats voor sierbomen en -struiken uit verre landen. De vogels zijn verdwenen, maar van de planten kunt u nu des te meer genieten.

Rododendronvallei
Verder naar achteren komt u door de rododendronvallei (11). Hier zijn veel zieke rododendrons verwijderd en diverse nieuwe soorten rododendrons aangeplant. Over enkele jaren zal de vallei weer de landschapsparel zijn in de geest van de oorspronkelijke aanleg.

Corversbos

U verlaat Gooilust weer door de achterpoort. Schuin oversteken naar het Corversbos. Het Corversbos is geen buitenplaats maar hoorde ooit bij landgoed Gooilust. Enkele statige beukenlanen herinneren hier nog aan. In de bossen en boven de akkers kunt u de buizerd, havik en bosuil zien jagen. Het gebied is in de zomer het mooist. Dan steken wuivende goudgele graanakkers af tegen het donkere bos. Tussen het graan bloeien zeldzame akkerkruiden.
Door het bos terug naar Jagtlust. De gele pijlen volgen tot Hilverbeek, daar gaat u rechtdoor het bos in richting Spanderswoud.

Spanderswoud

Hier vindt u prachtige waterpartijen met kronkelende paden (12). Vooral in de herfst zijn hier allerlei soorten paddenstoelen en gouden kleuren te bewonderen. U verlaat Spanderswoud via de achteringang en gaat (schuin) rechtdoor, een klein stukje door het Goois Natuurreservaat. Na 1 km linksaf de achteringang van Boekesteyn nemen.

Boekesteyn

Bij de splitsing van lanen rechtdoor een bospad aanhouden door het bos, verderop gaat het over in een breed slingerpad. Boekesteyn is vernoemd naar de oude beuken in het gebied: boek is Oudhollands voor beuk. Het slingerpad (13) waar u over naar voren loopt, werd in het kader van het herstelplan opgeknapt. U geniet hier van een imposant parkbos met mooie doorkijkjes en stijlvolle vijvers. Het pad is verbreed en heeft weer het aanzien zoals het in de 18de eeuw door landschapsarchitecten was bedoeld.

U komt uit bij het bezoekerscentrum; het einde van deze route.

Hoe te bereiken

Met het openbaar vervoer
Het bezoekerscentrum is te bereiken vanaf het NS-station Hilversum of NS-station Naarden Bussum bus 105, halte ’bezoekerscentrum Natuurmonumenten’ te ’s-Graveland. Op beide stations kunt u ook een OVfiets huren. Vanaf NS-station Bussum-Zuid loopt u via de Bussummergrindweg en de Franse Kampweg in ongeveer 30 minuten naar het bezoekerscentrum.

Met eigen vervoer
Vanaf de A1 (Amsterdam-Amersfoort) neemt u afslag Blaricum. U volgt eerst Bussum, daarna ’s-Graveland. Eenmaal in de bebouwde kom van ’s-Graveland staat het bezoekerscentrum na ongeveer 1 km links van de weg.
Vanaf de A27 (Utrecht-Flevoland) neemt u de afslag Hilversum en volgt u daarna de borden ’s-Graveland. Binnen de bebouwde kom ziet u het bezoekerscentrum na ongeveer 4 km rechts.

Adressen

Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek
Noordereinde 54b
1243 JJ ’s-Graveland
(035) 656 30 80
Openingstijden: woensdag t/m zondag 10 tot 17 uur. Voor openingstijden tijdens vakanties en op feestdagen kijkt u op de website of belt u met de ledenservice, (035) 655 99 11.
Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek organiseert het hele jaar tal van activiteiten. Kijk op www.nm.nl/bcgooienvechtstreek

Siertuin Gooilust
Openingstijden: dinsdag en zaterdag van 13.00 tot 16.30 uur, van 1 maart tot 15 november. U kunt bij de ingang een wandelgidsje kopen. Vrijwilligers zijn aanwezig voor uitleg.

Biologisch-dynamische Tuinderij Land en Boschzigt
(winkel, terras, picknickmanden)
Leeuwenlaan 34
1243 KB ’s-Graveland
T: 035 - 656 38 67
Openingstijden: dinsdag t/m vrijdag 9 tot 17 uur, zaterdag 8.30 tot 15 uur.
Kijk voor meer informatie op www.versvanhetland.nl en www.7tuineninhetgooi.nl

Op de tuinderij vindt u Theetuin De Serre, open van maart t/m december (in 2010), woensdag t/m zaterdag van 10.30 tot 16.30 uur. Zie www.deserresgraveland.nl