Stinzenplanten, waar kwam de naamgeving toch vandaan?
Gepost op 13 januari 2012 door Andre Donker
Bron: Saxifraga
Door zacht weer in januari schieten de sneeuwklokjes en narcissen de grond uit. Zodra ik ze zie denk ik al aan het naderende voorjaar en schiet het woord stinzenplant regelmatig door mijn hoofd.
Tijdens een boswandeling met vrienden kwam die naam ook weer terug met de vraag waar dat woord toch vandaan komt. We piekerden ons suf, maar het kwartje viel niet. Later schoot het woord weer door mijn hoofd en toen wist ik het weer.
Stinzenplanten zijn planten die te maken hebben met een oorsprong rond een stenen huis. Stinz (Fries) = steenhuis en blijkbaar alleen op die plaatsen kon men zich een tuin veroorloven. Rond de middeleeuwen verzamelden mensen planten om een tuin aan te leggen, pas jaren later werden deze aangevuld met planten van over de hele wereld vandaan. Een van de aller bekendste stinzenplanten is het nu al bloeiende sneeuwklokje, maar natuurlijk zijn er meer prachtige soorten waarvan we soms niet weten dat het stinzenplanten zijn.
Kruiden
Bolgewassen, (on)kruiden en soms ook heesters kunnen stinzenplanten zijn. Naast het feit dat planten vooral mooi moesten zijn, werden ook kruiden voor de in de keuken opgenomen in de tuin. Er is veel discussie over geweest of kruiden en zelfs ook heesters stinzenplanten zijn of niet. De half wilde planten (bolgewassen bijvoorbeeld) die zonder menselijk handelen vrijwel niet kunnen overleven in het wild, vallen er wel onder.
Verwarring
Toch snap ik de verwarring wel, immers kruiden voor de keuken of die voor medicinaal gebruik, hebben ook al sinds mensenheugenis onze belangstelling. Stinzenplanten vormen een groep verzamelde planten die vanaf de middeleeuwen in tuinen voorkwamen bij bijzondere gebouwen. Voorbeelden van dergelijke bebouwingen zijn; herenboeren-boerderijen, buitenplaatsen, Drentse havezaten of de Groninger borgen met haar 'börgbloumkes'.
 Bron: Natuurmonumenten
| HandelPlanten die toen nog niet werden veredeld of echt gekweekt, maar van nature uit al een grote aantrekkingskracht hadden op ons mensen, worden vaak gerekend tot de groep stinzenplanten. Een aantal van deze planten zijn heel herkenbaar of zelfs lekker: Vingerhelmbloem, holwortel, daslook, sneeuwklokje, lenteklokje, lelietje-van-dalen, zevenblad, keizerskroon en zelfs fluitekruid. Van oorsprong waren stinzenplanten afkomstig uit eigen land, terwijl later de scheepvaart en de handel een rol begon te spelen in de handel in vooral mooie en exotische planten. KeukenDe stinzenplanten van tegenwoordig vormen een mix van inheems, uitheems en gekweekte planten. De medicinale soorten zijn uit onze tuinen nagenoeg verdwenen, maar de lekkere soorten voor in de keuken, maken een comeback. Of het nu wel stinzenplanten zijn of mogen heten maakt mij niet uit, vaak staan ze wel voor of achter een stenen huis. Ook deze zijn aanzienlijk talrijker geworden dan in de middeleeuwen. |
- Wilt u hierop reageren? Log dan eerst in of maak een Natuurmonumenten account aan.
