Wandelroute Velhorst, in de Graafschap

 

Wandel en vergelijk drie verschillende landgoederen en een natuurgebied in de Achterhoekse streek de Graafschap. Dit gebied bestond oorspronkelijk uit heide dat in de negentiende eeuw is ontgonnen en beplant met naaldbomen.

Een uitzondering hierop is landgoed ’t Enzerinck. Je wandelt daar door een parkbos met verschillende soorten loofbomen.

Het zeventiende-eeuwse landgoed de Velhorst is afwisselender dan ’t Waliën, omdat hier ook landbouwgronden, boerenhoeven en houtwallen aanwezig zijn.

In het Grote Veld vind je langs de wandelroute behalve naaldbomen ook kleine heideveldjes met vliegdennen en jeneverbesstruiken. De laatste soort is betrekkelijk zeldzaam en groeit alleen op arme grond.

Wil je een kortere wandelroute lopen? Het rondje Velhorst of de Berkelroute wandel je in ongeveer 1,5 uur.

Meer wandelroutes in Gelderland
 

De beschreven wandelroute is bewegwijzerd met witte paaltjes en duurt circa 6 uur.

Kortere wandelroutes zijn het rondje Velhorst (duur 1,5 uur, voorzien van rode paaltjes) en de Berkelroute (duur 1,5 uur, voorzien van blauwe paaltjes).

De wandelroute start op de parkeerplaats bij ingang Velhorst aan de Lage Weg te Lochem. Volg vanaf de parkeerplaats de witte wandelroute met de klok mee.
 

Het gebied Velhorst is vermoedelijk al sinds de twaalfde eeuw in adellijke handen, maar wordt pas sinds begin zestiende eeuw onder de huidige naam beschreven. De laatste vruchtgebruiker van het landgoed, jonkheer Jacob Constantijn Martens van Sevenhoven, liet de Velhorst bij zijn overlijden in 1972 na aan Vereniging Natuurmonumenten. Sindsdien is het 325 hectare grote gebied grotendeels opengesteld voor publiek.

De directe omgeving van het huis is niet toegankelijk. Een vierde van Velhorst bestaat uit oude cultuurgrond, graslanden en akkers waar verschillende granen worden verbouwd. Omdat het gebied zo gevarieerd is, komen hier veel reeën voor.

Het zogeheten Witte Pad is één van de overgebleven rechte lanen rond het landhuis. Het is een eikenlaan van 600 meter lang, volledig beplant met witte, paarse en rode rododendrons en gele azalea’s die eind april al een zoete geur verspreiden.

Bijzonder is de kalmia, die je rechts kunt zien, een paar meter na het witte hek. Een exotische plant die normaal gesproken twee meter hoog kan worden, maar hier een hoogte van drie meter heeft bereikt. De bloemen zijn kleiner dan die van de rododendron.

Ongeveer een kilometer na het Witte Pad kom je door het Kienveen waarvan de bodem, anders dan de naam doet vermoeden, bestaat uit zand en leem. Er groeien zeldzame planten zoals het melkviooltje en de dwergzegge. Er zitten veel kikkers die je in mei en juni kunt horen kwaken. Het is een kwetsbaar gebied, dus het is belangrijk dat je het wandelpad aanhoudt.

Het volgende gebied waar de wandelroute door voert, is het Grote Veld, een uitgestrekt bosgebied op zandgrond. Het bos bestaat voornamelijk uit naaldbomen. 

Natuurmonumenten streeft ernaar natuurlijke begroeiing met inheemse soorten te stimuleren door het uitdunnen van de naaldbossen. In dit gebied bevinden zich ook enkele kleine heidevelden. Door verzuring dreigt de heide snel te vergrassen. Om de heide in stand te houden wordt zo nu en dan geplagd en gemaaid. Het maaisel wordt afgevoerd om de grond schraal te houden.

Hier komen levendbarende hagedissen voor. Die heten zo, omdat ze in tegenstelling tot andere soorten hagedissen de eieren in hun lichaam laten uitkomen en de jongen levend baren.

Reptielen zijn koudbloedig en houden hun lichaam op temperatuur door de warmte van de zon. Zodra de eerste zonnestralen verschijnen, zoeken de hagedissen open plekken op in het Grote Veld. De kans om ze werkelijk te zien is echter klein, want de circa tien centimeter lange, bruingrijze diertjes zijn meestal sneller dan het oog.

’t Enzerinck is in de Achterhoek het beste voorbeeld van een landgoed dat is aangelegd in de Engelse landschapsstijl. Het bestaat uit parkbos met eiken, beuken, kastanjes en esdoorns, afgewisseld door landbouwgronden. 

Het bos is lichter dan het naaldbomenbos in ’t Waliën. Hierdoor is er een rijke onderbegroeiing met planten als lelietje-van-dalen, dalkruid en boshyacint, die in mei paarse bloemetjes draagt. Ook de zeldzame bospaardenstaart is in de omgeving van het landhuis rijkelijk aanwezig.

Het oorspronkelijke landhuis werd later als koetshuis in gebruik genomen. Vervolgens werd in 1836 een nieuw landhuis gebouwd, dat drie keer zo groot is als het oude. Beide huizen zijn particulier eigendom.

Landgoed ’t Waliën bestaat, in tegenstelling tot de Velhorst, bijna geheel uit voormalig productiebos met douglas, Japanse lariks, grove den en fijnspar. De oude beukenlanen in het westen van het landgoed vormen hierop een uitzondering.

Voordat het gebied met naaldbomen werd beplant, bestond het vrijwel geheel uit heide en was er uitzicht tot aan Vorden. Totdat in Engeland halverwege de negentiende eeuw de industrialisatie op gang kwam en naaldbomen, die als stuthout in de mijnen werden gebruikt, een goede bron van inkomsten vormden.

De Almense Weg is de grens tussen de landgoederen de Velhorst en ’t Waliën.
 

 

Neem vanaf station Zutphen de bus (Zutphen-Lochem) tot aan halte ’t Kruispunt. Vanaf hier is het nog 2,5 kilometer wandelen naar de parkeerplaats aan de Lage Weg. Kijk voor actuele reisinformatie op www.9292ov.nl.
 

 

Voer 7241 SK in je navigatiesysteem in of neem vanaf de snelweg A1 de afslag Lochem. Vanaf de Lochemse Weg sla je af richting Almen. Vervolgens ga je de eerste weg rechts en bij de witte hekken linksaf de parkeerplaats op. Vanuit Almen houd je richting Vorden aan. Vervolgens ga je de eerste weg links en bij de witte hekken linksaf de parkeerplaats op.