Voorsterbos

Op weg

Vanaf de parkeerplaats staat de blauwe route aangegeven.

Oud strand

Aan het begin van de route (1) is de bodem vrij zandig. De bosbouwers wisten dat ook en hebben in dit deel van het Voorsterbos vooral naaldbomen aangeplant. Behalve zandkorrels zitten er ook veel schelpen in de grond. Als u even goed tussen de wortels en grassprieten speurt, kunt u er vast wel een paar zien liggen. De schelpen zijn hier aangespoeld toen het hele gebied nog zee was. De kalk van de schelpen zorgt er nu voor dat de bomen nauwelijks last hebben van zure regen. Ook voor veel paddestoelen is de kalkrijke bodem gunstig.

Mengelmoes

Voor een deel bestaat de bodem van het Voorsterbos uit keileem uit de voorlaatste IJstijd. Omdat het regenwater niet gemakkelijk door deze dichte laag wegzakt, is de grond bijna altijd vochtig. Daarom is dit stuk van de polder niet ingericht voor de akkerbouw. Bosbouwers mochten er aan de slag. Ze namen het zekere voor het onzekere en plantten veel verschillende boomsoorten aan. Kijk maar eens bij het fietspad (2) hoe verschillend de vakken met bos zijn.

Steeds natuurlijker

De variatie in het bos wordt in de toekomst nog een stuk groter. Natuurmonumenten laat het aangeplante bos zoveel mogelijk haar eigen gang gaan. Doordat er hier en daar bomen doodgaan en spontaan nieuwe bomen uitgroeien, vervaagt na verloop van tijd het rijtjes-patroon. Uiteindelijk moet er een bos ontstaan met bomen van verschillende soorten en leeftijden door elkaar. Die variatie maakt het bos geschikt voor een groot aantal verschillende dieren. In het bos (3) zijn nu al ruim zestig vogelsoorten geteld. In de toekomst zal dit aantal zeker nog verder toenemen.

Voel het verschil

Links is een vrij open stuk met gras, struiken en wilgen (4). Er groeien veel kruiden en bijna altijd zijn er wel zangvogels te horen. Het sparrenbosje (5) rechts is juist bijzonder dicht en op het eerste gezicht doods. Maar als u er eens in rondstruint - u mag hier gerust even van het gebaande pad afwijken - merkt u dat er echt wel leven in zo’n sparrenbosje zit. Een houtduif die opvliegt, een colonne mieren en allerlei sporen: een afgeknaagde sparrenkegel of een holletje van een muis. In de herfst staan er ook veel paddestoelen, waaronder veel stinkzwammen. Op een zomerse dag valt weer meer op hoe stil, donker en koel zo’n sparrenbos is. Geen wonder dat reeën hier graag schuilen.

Populair

In het Voorsterbos zijn veel stukken met populier (6) aangeplant. Voor bosbouwers is het een gunstige soort omdat die zo snel groeit. Na twintig tot veertig jaar kan een populierenboom al geoogst worden. Natuurmonumenten laat de populieren gewoon staan. Het beheer is immers niet op houtproductie gericht. Gelukkig hebben populieren ook snel een behoorlijke natuurwaarde. Tussen de wuivende toppen voelt de wielewaal zich thuis. De geribbelde bast biedt plaats aan diverse mossen en korstmossen. In gebarsten stammen zijn holtes ontstaan waar spechten kunnen broeden of vleermuizen kunnen slapen. En de bomen die zijn omgevallen, dragen als dood hout bij aan de ontwikkeling van een rijk bodemleven.

Zandgrond

Na de Zwolse Vaart (7) komt u weer in een zandig stuk met dennenbos. U waant zich hier op het ‘oude land’ in plaats van in de polder. In het bos leven dieren als vos, ransuil en ree. Let eens op hun sporen: puntig gedraaid poepje, braakbal en afgebeten bloemknoppen. Tussen de dennenbomen groeien opmerkelijk veel varens en bramen.

Bomentest

Op deze hoek (8) zijn behoorlijk wat boomsoorten aangeplant. Er staan onder meer els, es, fijnspar, sitkaspar, lariks, grove den, Oostenrijkse den, eik en esdoorn. Probeer eens te kijken hoeveel soorten u herkent. Iets verderop (9) is een stukje bos, waar u in de herfst heel wat soorten paddestoelen kunt vinden.

Buizerds

Het uitzicht over het open akkerland (11) maakt weer even duidelijk dat u in de Noordoostpolder bent. In de verte is het dorp Marknesse te zien. De openheid maakt het soms mogelijk om een buizerd te zien zweven. Ook in het bos zijn deze en andere roofvogels te vinden: havik, sperwer of wespendief bijvoorbeeld. Ze hebben bos nodig voor hun nesten, die ze in de kruin van een boom bouwen. Iets verderop komt u bij een dicht sparrenbosje (12), waar bijna elk jaar wel enkele buizerds broeden.

Ransuilen

In de zomer kunt u bij de speelweide (13) heerlijk picknicken, zonnen of een hutje bouwen. In de winter kunt u hier iets nog veel leukers doen: ransuilen kijken. Als u alle dennenbomen rond de weide afspeurt, heeft u goede kans om plots oog in oog te staan met een ransuil. Al twintig jaar lang brengen zo’n 20 tot 30 ransuilen hier de winter door, waarbij ze overdag in een dennenboom zitten te slapen en ’s avonds jagen. Onder de bomen zijn vaak de resten van hun nachtelijke jachtpartij te vinden: braakballen. 

Orchideeën

Een andere niet alledaagse soort die u in het Voorsterbos in redelijke aantallen kunt aantreffen is de breedbladige wespenorchis. Deze orchidee (14) bloeit van eind juni tot augustus. Dat is ook de beste tijd om deze plant te herkennen, al zijn de bloemen lang niet zo opvallend als bij veel andere orchideesoorten.

Gebiedsinformatie

Zeventig jaar geleden was het Voorsterbos niet veel meer dan een oneffenheid in de bodem van de Zuiderzee - vergelijkbaar met de eilanden Urk en Schokland - maar dan veel lager. Hier lag het met zand omgeven keileem bijna net zo diep onder water als de omringende zeeklei. Na de drooglegging van de Noordoostpolder is het Voorsterbos zich pas duidelijk gaan onderscheiden, omdat de mensen op keileem bos aanlegden, terwijl de zeeklei werd ingericht voor de landbouw. Het tussen 1941 en 1961 aangeplante bos steekt inmiddels hoog boven de omringende akkers en weilanden uit. Een ware oase voor planten en dieren, ook al omdat het bos bijzonder vochtig en gevarieerd is. Sinds Natuurmonumenten het beheer heeft overgenomen (1997) is de houtproductie niet langer een doel en krijgt de natuur nog meer kansen in het Voorsterbos.
 

Routebeschrijving

Met het openbaar vervoer
Met buslijn 71 vanuit Zwolle en Emmeloord, halte De Voorst aan de Leemringweg.
Met eigen vervoer
U rijdt vanaf de A6 Lelystad-Emmeloord via Nagele en Ens naar Kraggenburg (N352). Bij de splitsing linksaf richting Marknesse: Leemringweg. De eerste weg rechts naar Recreatiecentrum De Voorst nemen. Vanaf de parkeerplaats staat de wandelroute aangegeven.

Adressen

Natuurkampeerterrein De Stiente
Kraggenburgerweg 21
8317 RG Kraggenburg
T (0527) 25 25 70

Recreatiepark De Voorst
Leemringweg 33
8317 RD Kraggenburg
T (0527) 25 25 24

VVV Noordoostpolder
De Deel 25a
8302 EK Emmeloord
T (0527) 61 20 00

Café-Restaurant De Voorst
Leemringweg 29
8317 RD Kraggenburg
T (0527) 25 24 83

Bezoekerscentrum De Wieden
Beulakerpad 1
8326 AH Sint-Jansklooster
T (0527) 24 66 44