Wandelroute door de Kwade Hoek in de Duinen van Goeree, Zuid-Holland

Wandel door de Kwade Hoek en ontdek de rijke flora en fauna. Op de Kwade Hoek groeien bijna driehonderd soorten planten. Er zijn veel verschillende groeiomstandigheden. Het oosten is door de grotere zee-invloed zouter dan het westen en dankzij duinen en valleien is ook de vochtigheid alles behalve constant.

Zeewater overspoelt dagelijks de slikvlakte. Bij laagwater doen vele vogels zich tegoed aan de schelpen, wormen en slakken. De Kwade Hoek is ook een belangrijk broedgebied: je kunt tijdens het wandelen weidevogels zien op het schor, roodborsttapuiten in de struiken en kluten op de vlakte.

De Kwade Hoek is vanaf eind negentiende eeuw ontstaan door spontane aangroei van de kust. De wandelroute loopt door een erg jong gebied. Jong, maar heel gevarieerd. Evenwijdig aan de kust lopen vier duinenrijen (de jongste het dichtst bij zee) met daartussen grote en kleine valleien. In het zuidoosten ligt een schor, het ‘Groene Strand’.

Gelukkig is dit natuurgebied, als enige in Zuidwest-Nederland, bij de aanleg van de Deltawerken buitendijks gebleven. Zee en wind hebben nog steeds vrij spel en veranderen het landschap doorlopend. Vooral in de winter dringt het zeewater diep het gebied binnen en zet grote stukken land onder water. Die zee-invloed is het sterkst aan de noordoostzijde: daar groeit De Kwade Hoek door zandafzetting aan en vormen zich weer nieuwe duintjes.

De Kwade Hoek is een vreemde naam voor zo’n fraai natuurgebied. De naamgeving is ontstaan in het verleden: dit was voor schippers een gevaarlijke plek. Heel wat schepen liepen vast op de verraderlijke zandplaten.

Natuurmonumenten heeft dit 380 hectare grote gebied sinds 1975 in beheer. De natuur mag hier zo veel mogelijk haar gang gaan. Om de plantenrijkdom in stand te houden is het op sommige plekken echter nodig te beweiden of te maaien.

Zo worden enkele valleien eenmaal per jaar gemaaid. Dat voorkomt dichtgroeien. Dichtgroeien is een natuurlijk proces, maar betekent ook het verlies van bijzondere planten als heelblaadje en verscheidene orchideeën.

In het westen van het gebied ontstaat door de aangroei van de duinen een nieuwe vallei. Door in de oude valleien de bijzondere planten te ‘bewaren’, zijn er voldoende zaadjes aanwezig, zodat ook in de nieuwe vallei deze planten gaan groeien.

Meer wandelroutes in Zuid-Holland
 

De lange wandelroute (4,1 km) is gemarkeerd met groene paaltjes, de korte wandelroute (2,8 km) met gele paaltjes. De wandelroute start bij het parkeerterrein aan de Oostdijkseweg te Goedereede.
 

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart.)
 

Aan het begin van de wandelroute ligt rechts een uitkijkpunt. Het schor waar je vanaf het uitkijkpunt over uitziet, is één van de oudste delen van de Kwade Hoek. Dit ‘Groene Strand’ wordt al sinds 1935 beweid. Nog steeds grazen er ’s zomers koeien. En in de winter vreten duizenden ganzen hier de buik vol. Vanwege de rust is het gebied afgesloten. Ga terug naar het pad en beneden in de bocht rechtsaf het onverharde pad op.

De lage delen van de Kwade Hoek zijn knap vochtig. Je wandelt daarom soms over vlonders. Sommige stukken staan altijd onder water. In dit plasje zetten onder andere rugstreeppadden, groene kikkers en tal van libellen hun eieren af.

’s Winters staat op sommige plekken het water een halve meter hoog. De zoete kwel en de regen zorgen ervoor dat het gebied niet te zout wordt voor planten en dieren die typisch zijn voor duinvalleien. In de Parnassiavallei is het zeldzame parnassia verdwenen. Knoopkruid en watermunt kleuren de vallei paars/roze.

Op de drogere plekken staan duindoorns. Je zult ze tijdens de wandeling veel zien. In de herfst laven kramsvogels en koperwieken zich aan de oranje bessen om vervolgens aan hun lange reis naar het zuiden te beginnen. Beschrijving van de korte wandelroute vervolgt bij punt 8.

Begin twintigste eeuw liepen hier diepe (zoute) kreken. Dat zout zit nog steeds in de grond en dat is aan de plantengroei te zien. In de oude kreekloop evenwijdig aan het wandelpad groeien riet, zilverschoon en heemst. 

De kreekloop even verderop staat altijd gedeeltelijk vol water. Op het stuk dat ‘s zomers droogvalt, staan typische zoutplanten als zeekraal en zeeaster.

De Kwade Hoek is door de aanleg van de Haringvlietdam zouter geworden. De plantengroei verandert daardoor. Parnassia is verdwenen, zilt torkruid en echt lepelblad doen het juist goed. Ook de stroming van de zee is veranderd. In het noordoosten groeien nu weer zandbanken aan.

Het is interessant heen en weer naar het strand te wandelen.

Op de vlakte is echt goed te zien hoe dynamisch de Kwade Hoek is. Je passeert drie rijen duinen waarvan de zuidelijkste het oudst is. Op de oudere duinen groeit duindoorn. Vlak bij zee is de vorming van nieuwe duintjes te zien.

Zo’n nieuw bergje zand ontstaat door de groei van bies-tarwegras. Dit houdt het zand vast. Iets later ontkiemt het zaad van zeeraket en schiet helmgras op. Het duintje groeit want steeds meer zand wordt vastgehouden.

De strandvlakte - ‘gespikkeld’ met zeekraal - is ’s winters het domein van drie bijzondere vogels: sneeuwgors, slechtvalk en strandleeuwerik. Deze vlakte was een paar jaar geleden nog onbegaanbaar slik. Landvorming kan snel gaan.

Terug op het pad wandel je langs de oudste natuurlijke duinen van de Kwade Hoek (bijna 100 jaar oud). 

De duinenrij rechts voor je is zo’n 50 jaar geleden door Rijkswaterstaat opgeworpen.

In de vlakte broedt jaarlijks een grote groep kluten en zijn vaak zilverreigers te zien. De pootafdrukken in het vochtige zand verraden de aanwezigheid van reeën in dit gebied, enkele tientallen.

De Kwade Hoek blijft bijzonder: in de Bunkervallei staan ’s zomers orchideeën. Het brede pad  was vroeger een spoorlijntje, aangelegd in de Tweede Wereldoorlog om bouwmaterialen voor bunkers aan te voeren.
 

Neem vanuit Spijkenisse bus 104 richting Ouddorp. Uitstappen aan de Vissersweg in Goedereede, vanaf daar nog een half uur lopen. Eventueel mogelijk met regiotaxi, check www.9292ov.nl met het adres: Oostdijkseweg 100, Goedereede.
 

Vanuit Ouddorp in noordoostelijke richting rijden. Via de Hofdijkseweg de Oostdijkseweg op, langs het gehucht Oostdijk. Aan het eind van de weg ligt het parkeerterrein, aangegeven met een bordje van Natuurmonumenten. Adres voor navigatie: Oostdijkseweg 100, Goedereede.