Mentink

Op weg

De wandeling begint bij de parkeerplaats aan de Arrasveldweg. Het is ook mogelijk de aanlooproute vanaf het Syntus-station in Winterswijk te volgen; u begint dan in de tekst vóór nummer (1). Landgoed Mentink is rond 1930 gesticht door een textielbaron. Hij liet vijf boerderijen bouwen en verpachtte die aan de leden van één familie. Zo wilde hij voorkomen dat door ruzie zijn landgoed uiteen zou vallen. De akkers waren er al vóór de baron. Eeuwen geleden ontgonnen kleine boeren de woeste grond. Met potstalmest werden de akkers bemest en verhoogd: zo ontstond het hoevenlandschap.

Kleinschalig

Het Mentink is 136 hectare groot en sinds 1975 in bezit van Natuurmonumenten. Het grootste deel bestaat uit kleinschalige elementen als bosjes, houtwallen, akkers en weiden. Een derde van de grond is nog steeds als boerenland in gebruik. Het landgoed is rijk aan flora en fauna. Groene specht, wezel, kamsalamander, veelbloemig salomonszegel en bosanemoon: alles vindt hier een plek. Het Mentink vormt bovendien een groene verbinding tussen het Korenburgerveen en het oude loofbos van Bekendelle.

Arme grond

De bossen (1) van het Mentink bestaan uit naald- en loofbomen. De naaldbomen zijn aangeplant: alleen naaldhout levert op zulke arme grond als hier, een goede houtproductie. De grove dennen leverden naast grenenhout ook terpentijn, hars en teer. Vanaf het parkeerterrein rechtsaf, Arrasveldweg op. Eerste pad links, verderop weer links. U komt weer op de Arrasveldweg uit; daar rechtsaf. Langs spoor lopen, spoor kruisen. Links aanhouden (Grotersweg) en bij eerste boerderij rechtsaf.

Omvormen

Natuurmonumenten haalt af en toe wat dennen weg, zodat zaailingen van loofbomen kunnen opgroeien. Zo wordt het langzaamaan een loofbos; het bostype dat hier van nature thuishoort. Zo’n natuurlijk bos is rijker aan planten en dieren. Bij Nieuw Lichtenberg rechtdoor een bosje in. Als u de aanlooproute vanaf het station heeft gevolgd, kunt u de rondwandeling hier beginnen; u gaat dan bij Nieuw Lichtenberg linksaf. Nieuw Lichtenberg (2) is een van de vijf boerderijen van het Mentink. De boerderij is nog volop in bedrijf. Er worden onder meer granen verbouwd. De schuur die vlakbij staat, wordt in het Achterhoeks ‘de schoppe’ genoemd.

Slingeren door akkers

Via een eikenbosje komt u bij een houtwal (3). De wal, waarin ondermeer lijsterbes, hulst, vlier en dalkruid groeien, slingert tussen de akkers door. De houtwallen dienden vroeger als perceelsafscheiding en windvang. Er werd bovendien vaak hout uit geoogst.

Ransuil

Behoud van wallen is niet alleen uit cultuurhistorisch oogpunt belangrijk. De ‘houten lijnen’ in het land zijn ook rijk aan natuur. Ze bieden beschutting en/of een broedplaats aan geelgors, steenmarter, ree en ransuil. Via de houtwallen kunnen de dieren veilig van de ene plek naar de andere gaan. Nadat u de beek hebt gekruist, rechtsaf het graspad met jonge beuken op.

Groot en klein

De gronden van het Mentink zijn al eeuwen geleden ontgonnen. Het Tuunterveld dat vlakbij het landgoed ligt, is echter pas begin 20e eeuw op de schop gegaan. Deze ontginning was veel grootschaliger: het landschap is opener, al zijn ook hier akkers en weiden door bomen begrensd. Dit zogeheten heide-ontginningslandschap kent geen kronkelige houtwalletjes, maar lange, rechte rijen bomen. De verschillen tussen het heide-ontginningslandschap links en het kleinschalige hoevenlandschap is op dit kruispunt (4) heel goed te zien. Op het kruispunt rechtsaf en even verderop, op een mooie oude viersprong (met rechts een boerderij), linksaf.

Bolling

Tegenover de derde boerderij die u op uw pad tegenkomt (5) ziet u goed hoe sterk de bolling van de akkers is. Eeuwen achtereen opbrengen van vooral koeien-, maar ook schapenmest én heideplaggen, heeft de grond soms meters doen stijgen. In dit landschap voelt de witte kwikstaart zich thuis. Dit vogeltje met zijn kenmerkende lange staart wordt ook wel ‘akkermannetje’ genoemd. Bij het hondenpension rechtsaf, op de Dollemansweg links. Vlak voor een open veld een smal bospad rechts inslaan. Dit volgen tot aan een groot bospad met duidelijk twee sporen; daar linksaf.

Grashegge

Als u weer uit de bosjes komt, ziet u links en rechts akkers. De linker (6) is van Natuur monumenten. De vereniging heeft rondom de akker een zogeheten grashegge laten aanleggen. Op deze grasstrook kan de tractor keren en in de wielsporen kunnen akkerkruiden ontkiemen zoals klaproos en korenbloem.

Ortolaan

Op de akker worden hakvruchten, zoals aardappel en biet, én granen verbouwd. Die combinatie van grashegge en akkergewassen is aantrekkelijk voor de ortolaan. Deze vogelsoort is in Nederland vrijwel uitgestorven, maar net over de Duitse grens komt hij nog wel voor. Wellicht lukt het het dier te ‘lokken’. 

Moeras

Winterswijk is ‘op een moeras’ gebouwd. Die natte oorsprong zorgt ervoor dat hier van nature amfibieën voorkomen. De meeste verdwenen doordat hun leefgebied werd opgeofferd aan land- en woningbouw. Het is voor een aantal soorten nog niet te laat: de poelen die Natuurmonumenten graaft, worden al snel bevolkt door kamsalamander, groene, bruine en heikikker. Tegenover Den Oppas is onlangs een poel (7) gegraven. Rechts aanhouden, langs Den Oppas, spoor over, bij Meekertweg rechts, op kruising rechts (Arrasveldweg). Na een paar honderd meter bereikt u de parkeerplaats waar u de route begonnen bent. Wanneer u de aanlooproute vanaf het station heeft gevolgd, leest u de richtingaanduidingen verder na nummer 1.

Gebiedsinformatie

Kenmerkend voor de Achterhoek is het kleinschalige landschap met hoeven, weilanden, akkers, houtwallen en bosjes. Dit kleinschalige hoevenlandschap is het gevolg van individueel grondgebruik in vroegere tijden. Hier in het Gelderse was grond niet geschikt voor grootschalig gebruik. Hoge en lage, en dus droge en natte, percelen lagen daarvoor te dicht bijeen. Bovendien was de landadel, de grondbezitter ruim een eeuw geleden, hier niet bereid grote stukken grond aan groepjes boeren te verpachten. De Achterhoekse boer moest het dus in zijn eentje op een klein lapje grond zien te rooien. Op de hooggelegen stukken grond maakte hij akkers, bijvoorbeeld om graan te verbouwen. Net als in Drenthe werden ook hier de bouwlanden bemest met potstalmest van koeien en schapen. Die akkers, essen geheten, werden zo steeds hoger en bolrond. Op de lagere, natte grond werd vee geweid.

Routebeschrijving

Openbaar vervoer 
Volg vanaf het Syntus-treinstation in Winterswijk de roodgele stickers. Kijk op www.9292ov.nl voor actuele reisinformatie. 

Eigen vervoer 
Voer 7102 GA in uw navigatiesysteem in of neem vanaf Winterswijk de provinciale weg richting Groenlo (N319). Ongeveer één kilometer buiten de bebouwde kom linksaf richting bungalowpark ’t Rommelgebergte. Na ruim één kilometer linksaf de Arrasveldweg op. Vervolgens na ongeveer 200 meter ligt links van de weg de parkeerplaats.
 

Colofon

Tekst: Monica Wesseling
Productie: Buro Kloeg. Bunnik

Adressen

Vereniging Natuurmonumenten
Noordereinde 60
1243 JJ ‘s Graveland
T 035-6559933
 

VVV-ANWB
De Markt 17a
7101 DA Winterswijk
T 0543-512302

Pannenkoekenhuis
De Rommelpot
Meekertweg 8
7102 GE Winterswijk
T 0543-531841