Fietsroute door landgoed Haarzuilens (Utrecht)

Midden in de Randstad kun je nog steeds volop van de natuur genieten. Aan de rand van de stad Utrecht ligt het prachtige landgoed Haarzuilens waar je heerlijk kunt fietsen en wandelen.

Tijdens het fietsen ontdek je een gebied waar zo'n duizend jaar het veenmoeras werd ontgonnen. De weilanden worden sinds eeuwen beweid en gehooid. De hoger gelegen rivierafzettingen (stroomruggen) zijn met fruitbomen beplant. Dit landschap is cultuurhistorisch en archeologisch waardevol.

De fietsroute voert over Landgoed Haarzuilens. Het landgoed is ruim 600 jaar oud en is ontstaan uit een versterkte hofstede. Van lieverlee breidde het bezit zich uit met boerderijen en landerijen en werd Huis te Haar een heus kasteel.

Begin de fietsroute op De Brink in Haarzuilens.

A. Je staat met je rug naar ‘t Wapen van Haarzuylen en fietst rechtsaf.

B. Met de bocht in de weg mee en rechtsaf (Brinkstraat), het fietspad aan de linkerzijde van de weg op.

C. Kort daarop de bocht naar links volgen (Thematerweg).

D. Eerste weg rechts (Joostenlaan).

E. Op de kruising (E) weer rechts (Haarpad).

F. Aan het eind van het pad linksaf (Eikslaan).

G. Einde fietspad rechtsaf (Parkweg).

H. Op T-splitsing linksaf (Rijndijk) om na 100 meter de weg over te steken, tegenover restaurant Kort-Jak.

I. Het fietspad op (Kortjakse Pad).

J. Derde weg rechtsaf fietsen, bij bankje op de kruising.

K. Eind rechtsaf, pas op met oversteken van deze drukke weg. 

L. Spoor weer over en rechtdoor.

M. Op de rotonde linksaf de Polderweg op.

N. Eerste linksaf; dit is een scherpe bocht. Via een bocht naar links en rechts kom je bij een melkveehouderij met mooi uitzichtpunt op het open land. Daar draai je om; terug naar waar je scherp linksaf was geslagen. Daar nu rechtdoor en via de Ockhuizerweg kom je weer terug bij het startpunt in Haarzuilens.

Je fietstocht begint in het dorp Haarzuilens. Het dorp bestond al in de Middeleeuwen, maar is rond 1900 helemaal opnieuw gebouwd. Het moest worden verplaatst voor de aanleg van het Noorderpark. Dit gebeurde bij de herbouw van kasteel De Haar waarvan alleen een ruïne over was. Bijna alle huizen in Haarzuilens hebben de herkenbare rood-witte luiken van het kasteel: alleen aan de Brink staat een ’blauw’ pand. Hier verbleef de architect Cuypers tijdens de restauratie van het kasteel en de herbouw van het dorp.

Op Thematerweg 10, links voor de Joostenlaan, komt in de toekomst het nieuwe kantoor van de beheereenheid Utrecht van Natuurmonumenten. Er komt ook een pleisterplaats voor dagrecreanten met een functie die past bij het landgoed zoals een natuurboerderij, galerij en kleinschalige horeca.

Het Haarpad is een oud kerkenpad tussen de kerk van Kasteel de Haar en Vleuten, dat sinds de middeleeuwen in gebruik is. Ook de Joostenlaan en de Eikslaan stammen uit deze periode, ze verbonden de kastelen en de versterkte huizen in de omgeving. 

Links zie je een voorbeeld van zo’n versterkte woning, de Hamtoren. De eerste datering stamt uit 1325 van destijds Kasteel den Ham. Het is de enige overgebleven versterkte woontoren in de omgeving van Utrecht. De knotbomen langs het pad zijn kenmerkend voor het veenweidelandschap. In de oude bomen nestelen steenuiltjes en ontkiemen allerlei plantenzaden.

Voor de aanleg van het Zuiderpark (nu golfterrein) rond 1900 liet tuinarchitect Copijn oude bomen uit Utrecht komen. Ze werden ´s nachts met paard en wagen vervoerd en waren zó groot dat in Utrecht enkele panden moesten worden afgebroken om de wagens ruimte te geven. Op het landgoed zijn toen 7000 oude bomen geplant: zo was er direct een echt bos.

Ten oosten van het Kortjakse Pad wordt door de provincie circa 100 ha bos aangelegd met daarin plek voor planten als groot heksenkruid en vele kleurrijke paddenstoelen. Er komen speel- en ligweiden voor recreanten met aan de randen bomen en struiken voor vlinders en libellen. Alles in de sfeer van het huidige Noorder- en Zuiderpark bij het kasteel. Natuurmonumenten wordt na inrichting eigenaar en beheerder van het bos.

Het veenweidegebied ten westen heeft een kenmerkend verkavelingpatroon met lange rechte kavels, die van elkaar gescheiden zijn door smalle sloten. Dat patroon bestaat al sinds de ontginning van het veen in de Middeleeuwen: een oud open landschap dat volgens Natuurmonumenten behouden moet blijven. Het Groene Hart in optima forma.

Langs de laan in deelgebied Klein-Limburg zijn nieuwe bomen geplant. Deze bomen heeft Natuurmonumenten gekregen van Staatsbosbeheer bij het honderdjarig bestaan van de vereniging in 2005.

Ook de bosjes, clumps genoemd, zijn aangevuld met nieuwe bomen. Deze clumps vormen de overgang van het besloten Noorderpark van Kasteel de Haar naar het open Groene Hart van de veenweidegebieden. Tuinarchitect Copijn heeft deze overgang samen met architect Cuypers ontworpen.

’s Zomers kleuren hier de velden geel en rozerood met bloeiende boterbloemen en echte koekoeksbloemen. 

In dit gebied zijn wandelpaden aangelegd. Het is een ideale locatie voor een picknick op een van de bankjes of in de struinweide. Maak een korte wandeling (ca. 3 km), je fiets kun je stallen op de parkeerplaats aan de Polderweg. 

Rechts ligt de ingang naar een historische plek waar de hoogstamboomgaard wordt hersteld die hier vroeger ook heeft gestaan en dienst deed voor het kasteel. Natuurmonumenten geeft hier oude fruitrassen weer een kans op deze besloten plek. Na inrichting komen er ook wandelpaden en genoeg mogelijkheden om te picknicken onder bomen. De kinderen kunnen dan op zoek naar spelletjes en weetjes op de fruitroute.

Vanaf NS-station Utrecht Centraal neem je bus 127 naar Haarzuilens, uitstappen bij bushalte De Brink. Kijk voor actuele reisinformatie op www.9292ov.nl. Vanaf NS-station Vleuten naar Haarzuilens is het ongeveer drie kwartier lopen. Op station Vleuten is een OV-fiets beschikbaar. Je kunt ook in Vleuten of Haarzuilens een fiets huren. Volg vanaf De Brink in Haarzuilens de fietsroutebeschrijving.

Neem vanaf de A2 of A12 afslag Vleuten. In Vleuten wijzen wegwijzers je naar Haarzuilens. Vanaf de Brink in Haarzuilens volg je de fietsroutebeschrijving.