Wandelroute Berkenheuvel, Drents Friese Wold, vlakbij Diever

Wandelen door Berkenheuvel in het Drents Friese Wold

Deze wandelroute voert door Berkenheuvel, het bosgebied tussen Diever en Wapserveld dat onderdeel uitmaakt van het Drents Friese Wold. De wandelroute loopt langs akkers en mooi gevarieerd bos dat in elk jaargetijde de zintuigen prikkelt.

Bekijk tijdens het wandelen de kraaihei, die nergens zo welig tiert als hier. In de zomer is ook de wespendief te zien.

De wandeling voert verder langs landgoed Berkenheuvel, onderduikershol ‘De wigwam’ en sporen van het schapenverleden van Drenthe. Halverwege de wandelroute is er een picknickplaats.

De wandelroute

Volg de gele paaltjes vanaf de handwijzer aan het begin van de Bosweg voor het VVV-kantoor in Diever. De wandeling begint en eindigt hier.

Wat is er tijdens het wandelen te zien?

1.    Tolhuis

Tot in de jaren twintig moesten gebruikers van deze weg betalen bij het Tolhuis.

2.    Beschermd dorpssilhouet Diever

Een blik van achter de glooiende akkers van de Noordes op het beschermde dorpssilhouet van Diever met een van de oudste kerken van Drenthe brengt je terug in de tijd.

De bolling in de Noordes is ontstaan doordat boeren in deze omgeving er eeuwenlang schapenmest op aanbrachten. Op deze manier werden de essen (akkers) bemest en geschikt gemaakt voor het verbouwen van graan.

Er was veel behoefte aan mest om akkers vruchtbaar te maken. Grote kudden schapen en runderen liepen op de heide en brachten de nacht door in de potstal. Hier werd de mest opgevangen en één keer per jaar naar de akkers gebracht. Om de kooi schoon te houden werden heideplaggen en stro gebruikt.

3.    Landgoed Berkenheuvel

Een smal paadje slingert het landgoed Berkenheuvel in.

Het bos is ruim een eeuw geleden (1880) aangeplant door landgoedeigenaar A.C. van Daalen. Hij koos vooral dennen, want daar zat handel in. Dennenhout werd in de mijnen gebruikt om schachten te stutten, waarbij de bijzondere eigenschap dat het eerst kraakt voordat het breekt, dankbaar werd gebruikt als instortalarm.

A.C. van Daalen is vooral bekend geworden als eigenaar van het landgoed Berkenheuvel, en als bestrijder van de stuifzanden, die waren ontstaan door te intensieve begrazing Vanaf de Middeleeuwen bedreigden deze stuifzanden hele dorpen en de landerijen van boeren. A.C. van Daalen bestreed het zand onder meer door wallen aan te leggen, berken te planten en dennen te zaaien.

4.    Monument A.C. van Daalen

Het monument dat je op deze wandeling tegenkomt, dateert uit het jaar 1925, waarin werd herdacht dat het landgoed Berkenheuvel 35 jaar voordien in zijn bezit kwam. Op het monument staat: ’hier verrees uit stuivend zand en ledige aard, een lachend paradys’.

5.    Tapijt van kraaihei

Nergens in Nederland ligt op de bosbodem zo’n uitgestrekt tapijt van kraaihei als hier. Deze heidesoort slaagt erin onder de grove dennen voldoende licht te vangen.

6.    Bospoel

De eigenaren van het landgoed vertoefden menig zondagje bij de bospoel. Zo’n waterpartij trekt volop leven. Veel zangvogels komen er baden en drinken. Er leven veel groene kikkers en onder de waterspiegel zijn kleine watersalamanders te zien.

7.    Onderduikershol ‘De Wigwam’

Het befaamde Onderduikershol ‘De Wigwam’ even verder langs het pad, is een druk bezochte plaats. In deze ruimte midden in het bos, die wordt gestut door balken en wanden van houten paaltjes, verborgen onderduikers zich voor de bezetter in de oorlogsjaren 1940-1945. In november 1944 ontdekte een Duits soldatencommando de schuilplaats. Een gedenkplaat bij het Onderduikershol herinnert aan de geschiedenis van ‘De Wigwam’.

Buizerd en wespendief

Boven het bos en aan de rand, laten de vele soorten roofvogels in het gebied zich zien of horen: de miauwende buizerd, maar ook de veel minder bekende wespendief, die er sprekend op lijkt, maar zijn vleugels meestal recht houdt in plaats van in een ondiepe V. De wespendief is er alleen ’s zomers als zijn voedseldieren de wespen te vangen zijn. Bij het uitgraven van wespennesten beschermen de stijve kopveren de wespendief tegen de steken.

8.    Hazelworm op paden

Met een beetje geluk zie je in het bosgedeelte vooral in het vroege voorjaar op een van de paden een hazelworm liggen zonnen. Rond die tijd zet ook de heikikker eiklompen af in een van de poelen in dit gebied. Langs de waterrand tref je ook de groene kikkers aan, die daar zitten te kwaken.

9.    Berken en eiken verdringen Kraaihei

Hier blijkt dat de mat van kraaihei een tijdelijke zaak is. Krijgt de natuur de vrije hand, dan verschijnen er berken en eiken. De eik komt meestal niet zomaar uit zichzelf. Alle kans dat de jonge eiken zijn gekiemd uit vergeten wintervoorraden van de Vlaamse gaai, die erom bekend staat eikels te begraven. Heb je het niet zo op de gaai, bedenk dan wel dat hij de planter is van een respectabel deel van onze eikenbossen - en niet de eekhoorn want die begraaft zijn voorraad keurig op rijtjes, zodat hij maar zelden een vrucht over het hoofd ziet.

10.    Eerste generatie dennen

Plaatselijk toont de eerste generatie dennen zich nog in volle ouderdom. In het hele bos kunnen spechten, waaronder dekleine bonte specht, zich volop uitleven op het oude hout. De boommarter maakt gebruik van de nestholten van de zwarte en groene specht.

11.    Stroeten

Een goede plek voor reeën zijn de stroeten. Dat is een geheel van vochtige weiden met houtwallen. Deze houtwallen waren de voorlopers van het prikkeldraad. Ze hielden het vee in de weide, maar daarnaast leverden ze sprokkelhout en geriefhout. De greppel langs de wal versnelde de afwatering. Ook nu nog worden de stroeten begraasd door runderen. In het bos grazen Schotse hooglanders die ervoor zorgen dat de open bosdelen langer open blijven. Open plekken in het bos vormen een waar insectenparadijs.

12.    Landhuis

Aan het eind staat het landhuis waar A.C. van Daalen, de grondlegger van de bossen van Berkenheuvel, woonde. Het huis is nog altijd familiebezit.

Hoe is de wandelroute te bereiken?

Met openbaar vervoer

Vanaf NS-station Meppel met Veonn bus 20 naar Diever, halte Kruisstraat/Gereformeerde Kerk. Bel voor de actuele dienstregeling van het openbaar vervoer: 0900-9292. 

Met eigen vervoer

A28 (Utrecht-Groningen), bij Meppel (knooppunt Lankhorst) de A32 richting Leeuwarden en afslag Havelte nemen. Dan langs vaart richting Assen. Afslag Diever. In Diever parkeren bij begin van Bosweg.