Wandelroute de Huisvennenroute, vlakbij Boxtel

Wandelen door het vennengebied het Huisvennencomplex

Opvallend aan Kampina is de uitgestrektheid, de ongereptheid, de rust en vooral de variatie. Vooral bij de Huisvennenroute krijg je bij bijna elke bocht weer een compleet andere beleving. Het landschap wisselt voortdurend van dicht bos tot open heide en van kletsnatte vennen tot gortdroge stuifzandheuvels.  En er valt genoeg te zien tijdens het wandelen, ook voor kinderen.De afwisseling in vochtigheid en begroeiing brengt ook een grote variatie aan dieren met zich mee. Van bosuil tot kraanvogel en van heideblauwtje tot groene kikker; ze voelen zich hier allemaal thuis.

Achter een vogelscherm kan je zeldzame vogels bewonderen zoals dodaars, lepelaar en de zilverreiger. Ook zijn er zeldzame grazers te zien zoals IJslandse paarden en runderen. Het was onder meer een favoriete plek van de heer Van Tienhoven. De as van (mede-)oprichter van Natuurmonumenten ligt inmiddels bij de Zandbergsvennen begraven en ‘zijn’ vereniging zet zich nog volledig in om Kampina zo adembenemend mooi te houden.

Je kunt de wandelroute nu ook downloaden in de nieuwe route app van Natuurmonumenten!

De wandelroute

Vanaf de parkeerplaats loop je de onverharde weg Huisvennen iets verder af en volg je de witte palen door het klaphekje naar links.

Wat is er tijdens het wandelen te zien?

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart)

1.Grote grazers

Let op: hinnikende en herkauwende werknemers. Het klaphekje en de rasters dienen ervoor om de grote grazers binnen het natuurgebied te houden. Het hele jaar lopen er IJslandse paarden en runderen in Kampina rond. In het zomerhalfjaar (mei tot november) lopen er meer runderen dan in het winterhalfjaar. Het ras is een bekend Frans vleesras, namelijk Blonde d’Aquitane. Samen zorgen de grazers voor een natuurlijk evenwicht in het bos en op de heide. Grassen en jonge boompjes krijgen geen kans om alles te overwoekeren en de heidebegroeiing kan zich zo goed ontwikkelen.

2.Kappen voor inheems bos

De begrazing zorgt ervoor dat het bos langzaam maar zeker natuurlijker wordt. Hier (2) en daar (16) versnelt Natuurmonumenten het proces door naaldbomen te kappen die van oorsprong niet in ons land voorkomen, zoals de lariks en de douglas. Zo ontstaat binnen afzienbare tijd een inheems bos met een gevarieerde samenstelling aan bomen, struiken en kruiden. De bosaanplant van 1900 is zo niet meer zichtbaar.

3. Aanwaai-bos

De Witte Bergen is niet geheel met bos beplant. Tot zo’n twintig jaar geleden waren er hier en daar nog plekken met open stuifzand. Hoewel er druk werd gespeeld en gerecreëerd raakten de kale zandhopen spontaan begroeid met zomereiken, ruwe berken en grove dennen. De grillig gevormde dennen die ontkiemd zijn uit aangewaaide zaadjes worden ook wel vliegdennen genoemd.

4. Heidezicht

Bij de bocht heb je een mooi uitzicht over de open vlakte. Honderden jaren geleden, toen meerdere schaapskuddes de woeste gronden van Kampina begraasden, was het waarschijnlijk één grote zee van heidestruiken en stroken zand. Onder het huidige regime met koeien en paarden is het een bijzonder structuurrijke heide met een sterke afwisseling van grassen, heideplanten, struiken en enkele bomen. In deze gevarieerde boomheide voelt een groot aantal dieren zich prima thuis, waaronder graafwesp, boomleeuwerik en levendbarende hagedis. Enkele dagen per jaar strijken hier zelfs kraanvogels neer, die de ruige en vaak doodstille vlakte uitkiezen om een tussenstop te maken op hun trektocht van en naar het zuiden.

5. Vennen, zand en kogels

De vennen van Kampina, zoals het Duikersven, liggen op de plekken waar de wind na de laatste IJstijd het dekzand tot op de leemlaag heeft weggeblazen. Op deze kleiachtige ondergrond blijft het regenwater staan, waardoor hier al eeuwen prachtige, kraakheldere vennen liggen. Aan de overkant van het Kogelvangersven (6) zie je waar het uitgestoven zand terecht is gekomen: aan de noordzijde, waar nu de beboste Groene Bergen (7) liggen. In de 18e eeuw oefende de gendarmerie hier haar schietkunsten door over het ven in de zandheuvels te schieten, vandaar de naam Kogelvangersven.

8. Botanisch juweeltje

Het Groothuisven is een van de waardevolste vennen van Kampina. Hier is het water nog bijna net zo schoon als veertig jaar geleden, terwijl veel andere vennen door toestroom van meststoffen aanzienlijk zijn vervuild. In en rond het Groothuisven komen nog planten voor die elders zeldzaam zijn geworden, zoals beenbreek, veenpluis, klokjesgentiaan en veenbes.

9. Vogelparadijs

Let op: om bij het vogelrijke Ganzenven te komen, moet je bij de T-splitsing even van de route afwijken naar rechts. Bij het vogelscherm ligt een logboek waarin je kunt lezen welke vogels hier zoal gezien zijn. Dat varieert van een ‘doodgewone’ wilde eend tot zeldzaamheden als dodaars, lepelaar en zelfs zilverreiger. Veel vogels komen af op de Amerikaanse hondsvisjes die hier met duizenden in het ven rondzwemmen. Kijk ook eens aandachtig naar de takkenbossen waar het scherm van gemaakt is. In het zomerhalfjaar zitten er geregeld levendbarende hagedissen op die zich opwarmen in de zon.

10. Variatie

De route blijft afwisselend, met onder meer een prachtig uitzicht op de Kampinase Heide, een stuk bos (11) waar opvallend veel adelaarsvarens staan, het Meeuwenven (12) met vogelkijkscherm en vervolgens het Flesven (13). Het woord fles is net zoals het woord fleas of flaes afgeleid van het Franse woord Flache. Vennen die goede flache (leemlagen aan de oppervlakte) kregen de naam flachevennen, dat later is verbasterd tot flesven.

14. Een boom leeft twee keer

Vanuit het bos heb je een fraai zicht over het Lelieven. Ook het bos zelf is het waard om even bij stil te staan. Dit deel (15) heeft al een behoorlijke mate van natuurlijkheid. Bomen van verschillende soorten en leeftijden staan hier kriskras door elkaar, terwijl op de bodem menig omgevallen boom ligt. Als dood hout maken ze een tweede leven door. Bij een boom die eerst tachtig jaar heeft gegroeid, duurt het zeker nog eens tachtig jaar voor hij volledig is verteerd. Al rottend biedt hij opnieuw voeding en beschutting aan de dieren en planten van het bos. Daarom laat men dode bomen zo veel mogelijk liggen.

Hoe is de wandelroute te bereiken?

Met het openbaar vervoer

Is de Kampina moeilijk bereikbaar. Het beste kan je naar NS-Station Boxtel reizen en daar een fiets huren. Vanaf het station is het ongeveer 3,5 km fietsen naar het startpunt. Volg daarbij de geelrode merktekens van de NS wandelroute Kampina. Waar de wandelroute een onverhard pad inslaat, volg je de verharde weg Roond rechtdoor naar parkeerplaats De Huisvennen.

Met eigen vervoer

De Kampina is te bereiken vanaf de Kapelweg (N624) tussen Oisterwijk en Boxtel.

Colofon

Tekst: Frits Vaandrager
Productie: Buro Kloeg, Bunnik

Adressen

VVV Boxtel
Markt 36
5281 AV Boxtel
tel. 0411-685443

VVV Oisterwijk
Spoorlaan 82 D
5061 HD Oisterwijk
tel. 013-5282345

Stads-VVV Tilburg
Stadhuisplein 132
5038 TC Tilburg
tel. 0900-2020815

Fietsverhuur
NS-Station Boxtel
tel. 0411-685999

Bezoekerscentrum Oisterwijk
Van Tienhovenlaan 5
5062 SK Oisterwijk
tel. 013-523180
dagelijks geopend van 10 tot 17 uur,  met uitzondering van maandag

Vereniging Natuurmonumenten
Ledenservice tel. 035-6559911