Wandelroute Mantingerveld, vlakbij Hoogeveen

In het Mantingerveld is Natuurmonumenten bezig een groot heideveld in haar oude glorie te herstellen. Dit natuurontwikkelingsplan is Plan Goudplevier gedoopt, naar de vogel die vroeger veel in dergelijke gebieden broedde. Tussenliggende landbouwgrond wordt aangekocht en langzaam maar zeker omgevormd tot schrale heide. Daardoor kun je hier uiteindelijk gaan genieten van een ongerept natuurgebied met veel variatie. De wandelroute geeft je nu al een goed beeld van de huidige natuur, en van wat er nog gaat komen.

Deze wandelroute is afwisselend aangegeven met  rode, witte en gele paaltjes. Je start door vanaf de parkeerplaats aan de Mantingerdijk de rode wandelroute te volgen.

(De nummers komen overeen met de nummers op de kaart.)

Al snel na de start tref je een groot aantal, grillig gevormde, geheimzinnige struiken aan. Dit zijn de jeneverbessen waar het Mantingerzand (1) bekend om staat. Tot 1920 was het hier door de begrazing van duizenden schapen maar een kale bedoening, met veel stuifzand en hier en daar wat heidestruikjes. Toen de schaapskuddes verdwenen, grepen de jeneverbessen massaal hun kans om te kiemen en uit te groeien op het open zand. Sinds 1970 wordt het Mantingerzand als een jeneverbesreservaat beheerd

De fraaie eiken in dit bos (2) staan misschien al eeuwen bovenop deze stuifzandrug. Deze bomen hielden het stuifzand vast en beschermden zo de es en het dorp tegen het zand. Daar heeft het bos een beschermde status door verkregen.

Verderop aan de rechterkant kom je in een veel jonger bos terecht (3). Het bestaat voornamelijk uit berken die hier spontaan zijn opgekomen, nadat deze strook na een ruilverkaveling bij het natuurgebied werd gevoegd.

Door de dunne boompjes heen zie je het bouwland schemeren. Dit is de Achterste Es (4). Tot in de twintigste eeuw hebben boeren uit Mantinge er hun graan verbouwd. Er wordt nu opnieuw rogge verbouwd op de oude, natuurvriendelijke wijze. Omdat er geen bestrijdingsmiddelen en kunstmest worden gebruikt, zie je dat akkerkruiden als de korenbloem en akkerviooltjes hier weer een kans krijgen. 

Vanaf de parkeerplaats Stienkamp (5) is de es met de karakteristieke bolling goed te zien. Deze bolling is ontstaan door het eeuwenlange opbrengen van plaggen en schapenmest. Vanaf deze parkeerplaats verlaat je de rode wandelroute. Volg nu de witte wandelroute verder over het fietspad.

Dit stukje natuur met fietspad (6) was in 1997 nog één groot, egaal aardappelveld. Om de natuur terug te laten keren is de voedselrijke bouwvoor tot ongeveer 30 centimeter diepte afgegraven. Daarnaast tref je er een oud (opnieuw uitgegraven) ven. 

De vrijgekomen aarde is aan de rand van het gebied (7) neergelegd en met bos beplant. Door jaarlijks te maaien en het maaisel af te voeren verschraalt de bodem, waardoor je ziet dat de oorspronkelijke heidebegroeiing weer een kans krijgt.

Waar het fietspad bij de parkeerplaats Koolveen (7) komt, volg je de Koolveenweg rechtdoor tot voorbij de bosstrook (9).

Rechts van de weg zie je de akkers die in 2004 zijn afgegraven (8). Het oorspronkelijke bodemprofiel van voor de ontginningen is hersteld en de vennen en vochtige laagtes zijn uitgegraven. Met de vrijgekomen grond zijn de zandruggen hersteld en de hoeken van het perceel opgehoogd, waar bos is aangeplant. Schotse Hooglanders begrazen de centrale laagte. Zij voorkomen dat het dichtgroeit met bos, waardoor je er nu prachtig kunt wandelen. Kijk of je de watervogels en steltlopers kunt ontdekken, die de plas gebruiken als hun slaapplek.

Direct na de strook bos (9) neem je het zandpad naar links, te herkennen aan het toegangsbord van Natuurmonumenten ‘Mantingerveld’. Na circa 300 meter (direct voorbij het veerooster) de gele wandelroute naar rechts volgen. Na wat open stukken, bosjes en de ijsbaan (10) kom je bij de Mantingerweg. Hier blijf je de gele paaltjes naar links volgen langs het Achterste Veld (11) tot het veerooster aan het eind van de Mantingerweg. Vanaf hier kun je de blauwe wandelroute naar rechts volgen.

Vanaf dorpshuis de Heugte in Nieuw Balinge ga je rechts langs de parkeerplaats en vervolgens linksaf de Robertusweg in. Op de T-kruising met de Mantingerweg rechtsaf. Na 300 meter begint de heide. Links van de weg is de heide niet begraasd en deze groeit gemakkelijk weer dicht. Rechts van de weg houden pony’s en geiten deze fraaie reliëfrijke heide open. Aan het eind van de weg ga je over het veerooster rechtsaf.

Het licht golvende heidegebied (12) is slechts een deel van het vroeger veel uitgestrektere Groote Veld. Al vanaf 1992 werkt Natuurmonumenten hier aan plan Goudplevier. Dit plan gaat het heidegebied meer ruimte geven door verschillende heiderestanten met elkaar te verbinden. Behalve vogels zijn er ook veel insecten en reptielen die baat hebben bij een groot heidegebied. In de toekomst zul hier dan ook vooral adders, ringslangen, levendbarende hagedissen en zandloopkevers aantreffen die hier hun voordeel mee hebben gedaan.

Je ziet in dit gebied dagelijks schapen en Schotse Hooglanders druk in de weer zijn. Door hun begrazing wordt de opkomst van gras en de ontkiemende boompjes aan banden gelegd. Ook worden er banen heide afgeplagd. In deze banen kun je de verschillende planten die bij de heide horen mooi zien. Daarnaast worden de uitgegroeide berkenboompjes en vogelkersstruikjes regelmatig verwijderd. Vooral de vogelkers is taai. De licht giftige bladeren zorgen ervoor dat de grazers deze Amerikaanse struik bij voorkeur overslaan. Alleen de Schotse Hooglanders schuren er graag met hun hoorns tegenaan, waarmee ze de struiken kort houden.

Let op: je mag de Schotse Hooglanders niet benaderen. Houd gepaste afstand en voer de koeien niet.

Waar de rode wandelroute zich bij de blauwe voegt, rechts aanhouden. Verder de rode paaltjes volgen terug naar de parkeerplaats Mantinge, het startpunt van de wandelroute. Direct na het veerooster zie je links nog een mooi vennetje (13). Deze vennen vormen een onmisbare schakel voor het leven op de heide. Amfibieën en veel insecten zijn voor hun voortplanting volledig aangewezen op deze met water gevulde laagtes. Ook voor planten als zonnedauw, lavendelheide en veenpluis is de nabijheid van vocht een levensvoorwaarde.

Op de droge zandruggen is de soortenrijkdom wat beperkter. Al vind je hier wel vaak de meest opvallende planten, zoals struikheide, kraaiheide en jeneverbessen. Samen met de diverse mossen en korstmossen hebben zij ook zeker hun waarde. Bovendien geldt zowel voor het dierenleven als voor de recreatie dat met name de afwisseling van groot belang is.
 

Het Mantingerveld is te bereiken met de (huur-)fiets vanaf het NS-station Hoogeveen. Nieuw-Balinge is ongeveer 11 kilometer fietsen. Vanaf station Hoogeveen neem je bus 237, uitstappen bij de halte bij  Theehuis Petit-Restaurant Voscheheugte. Kijk voor actuele reisinformatie op www.9292ov.nl.
 

Je neemt vanaf de A28 Hoogeveen-Assen afslag Spier. Via Wijster rijdt u door Mantinge richting Meppen. De parkeerplaats ligt ongeveer 1,5 kilometer buiten Mantinge aan de rechterkant, iets voorbij Voscheheugte.

Via Hoogeveen of Westerbork naar Nieuw-Balinge (N 374, afslag Nieuw-Balinge) volg je de bordjes Dorpshuis. Hier is ook een informatiehoek ingericht over de natuurontwikkeling. Vanaf de parkeerplaats bij het dorpshuis de Lijsterstraat volgen, linksaf tot de Mantingerweg. Rechtsaf de Mantingerweg op, na 300 meter de witte wandelroutepijlen volgen.