Zwanenwater

De natuur in het Zwanenwater staat onder druk. Om de duinen gezond te houden start Natuurmonumenten dit najaar met herstelmaatregelen. Hierdoor blijft dit unieke duingebied ook in de toekomst een bijzondere plek voor natuur en voor bezoekers om te recreëren. Tijdens de werkzaamheden (oktober - februari) is het Zwanenwater voor bezoekers gesloten. Natuurliefhebbers kunnen in de tussentijd terecht in de tegenovergelegen Uitlandse Polder. Meer informatie over het Zwanenwater staat te lezen op nm.nl/zwanenwater/projecten 

Het Zwanenwater is niet zomaar een duingebied. Het gebied kent vochtige duinvalleien, duinen met duingraslanden, duinpoelen, duinheide én duinmeren. Ook leven erin het gebied veel vogels, orchideeën en paddenstoelen. Maar door stikstof en bijvoorbeeld minder konijnen heeft de natuur het zwaar en heeft het een handje nodig om te herstellen. 

Betere leefomstandigheden 
Om de duinen te versterken worden langs de duinrand windsleuven en stuifkuilen aangelegd, zodat kalkrijk zand zich weer door het gebied kan verspreiden. Dit helpt bij het tegengaan van verzuring en biedt betere leefomstandigheden voor duinplanten en dieren, zoals het duinviooltje, de zandhagedis en graafbijtjes. Daarnaast worden rond het Eerste Water jonge bomen en struiken verwijderd, waardoor het rietmoeras kan herstellen en uitbreiden. Hiervan profiteren vooral rietvogels zoals de roerdomp, snor en het baardmannetje.

Over het gebied

Natuurgebied het Zwanenwater ligt in de Noord-Hollandse duinen bij de kustplaats Callantsoog. Een heel divers duingebied van 600 hectare en twee duinmeren als blikvangers.

Midden in het duingebied liggen de twee grootste natuurlijke duinmeren van West-Europa: het Eerste Water en iets zuidelijker het Tweede Water met het Bokkeneiland. Ze zijn in de loop van de 18e eeuw ontstaan door stijging van het grondwater en regenwater dat bleef staan, net achter de zeereep.

Met de aankoop in 1972 stelde Natuurmonumenten het Zwanenwater veilig. De meren zijn in de jaren 2007-2009 schoongemaakt en bevatten nu schoon water met daaromheen mooie moerasnatuur.

Vogels kijken in het Zwanenwater

Voor het zien van vogels moet je echt in het Zwanenwater zijn. Er broeden jaarlijks meer dan 75 soorten en het gebied ligt op de route van talloze trekvogels. Die vinden in de duinmeren voedsel en rust. In de winter zie je veel watervogels op de meren: smient, slobeend, grote zaagbek en met een beetje geluk grote zilverreigers. In het voorjaar broeden honderden aalscholvers in een kolonie bij het Eerste Water. In april kun je de opvallende blauwborst horen zingen. Veel vogels zijn goed te zien en te fotograferen vanuit drie vogelkijkhutten en vogelkijkschermen.

De kleurrijke duinvalleien van het Zwanenwater

Orchideeën groeien met duizenden tegelijk langs het wandelpad. Liefst tien soorten bloeien er van mei tot juli, van de zeldzame groenknolorchis tot de welriekende nachtorchis. Ze geven het Zwanenwater volop kleur, net als de witte parnassia, de roze echte koekoeksbloem en de gele grote ratelaar. In augustus kleurt het Zwanenwater paars door de bloeiende struik- en dopheide. Al die bloemenweelde trekt volop vlinders en insecten aan.

Zwanenwater: Natura 2000 en Wetland

Vanwege de rijke flora en fauna heeft het Zwanenwater een internationaal beschermde status; het is een Natura 2000-gebied (natuurgebied van Europees belang) en officieel Wetland-gebied (waterrijk natuurgebied van internationale waarde).

De natuur van het Zwanenwater in

Wandelen in het Zwanenwater kan nog tot 1 oktober 2026, van zonsopgang tot zonsondergang. Je kunt kiezen uit twee wandelroutes (2,5 en 5,8 kilometer) door de duinen van het Zwanenwater. Onderweg vind je vogelkijkhutten en mooie uitzichtpunten. Er lopen niet overal paden; rust is ontzettend belangrijk voor de vogels en andere dieren van het Zwanenwater. 

Het hele jaar door organiseert Natuurmonumenten excursies in het Zwanenwater. Met de boswachter kun je bijvoorbeeld lange wandelingen maken, met een fotografiewandeling meegaan of met kinderen meedoen aan 'slootje vissen'.

Entreekosten

Voor toegang tot dit gebied betaal je € 3,50 per persoon. Koop je entreeticket bij de ticketautomaat bij de ingang van het Zwanenwater. Betalen kan alleen met pin (met bankkaart en contactloos). Voor leden van Natuurmonumenten en kinderen t/m 12 jaar is de toegang gratis. Wil je lid worden? Dat kan natuurlijk!