vogeltrek

Trekvogels: welkom terug!

De vogeltrek is in volle gang. Welke soorten kunnen we binnenkort verwachten en waar kun je ze zien? Hieronder tien favoriete trekvogels van onze boswachters en tips waar je die kunt spotten.

De vogeltrek met eigen ogen zien?

Ga mee met de boswachter om vogels te spotten!
Bekijk hier alle vogelexcursies >

 

Boomleeuwerik

Fotograaf: Ben Walet - Boomleeuwerik, zingt direct na aankomst het hoogste lied.‘Tliewie-tliewie’ jodelt boswachter Ted Sluijter zachtjes als hij over de boomleeuwerik begint. “Wat een geweldig zang heeft dat beestje, echt kippenvel. En het mooie is dat hij direct bij aankomst in ons duingebied begint met zingen. Dat doen ze om zo snel mogelijk een territorium af te bakenen. Het werkt, want uit onderzoek blijkt dat boomleeuweriken die de eerste territoria inpikken, de meeste jongen krijgen. De eerste groepjes zijn al vanuit Zuid-Europa gearriveerd.

Een enkeling bleef deze winter zelfs hier. Waarschijnlijk door de klimaatverandering, maar de omstandigheden zijn ook verbeterd. Zowel op Schouwen, Goeree-Overflakkee als op Voorne profiteren de vogels van het duinherstel dat we hebben uitgevoerd. De duinen zijn nu opener en daar houden boomleeuweriken van. Hier en daar een boom volstaat. Die gebruiken ze vaak als zangpost. Ervaar die melancholische noten zelf maar eens op een windstille zonnige dag, bijvoorbeeld langs de wandelroutes door de Zeepeduinen, de Duinen van Goeree of Voornes Duin.”

Boomleeuweriken zien:

 

Kraanvogel

Fotograaf: Herman Feenstra - De kraanvogels waren deze winter honkvast.Normaal gesproken overwinteren kraanvogels uit onze streken in Zuid-Spanje of Marokko. Maar deze winter zijn de in totaal 13 kraanvogelpaartjes in noordelijk Nederland nauwelijks weggeweest. “Slechts 1 paartje heeft in oktober een uitstapje gemaakt naar Diepholz, vlak over de grens in Duitsland, maar duo was na drie weken alweer terug. Ongetwijfeld door de zachte winter”, vertelt boswachter Ronald Popken. “We kunnen dus nu al van deze mystieke vogels genieten. Vanuit de ‘7’ (uitkijktoren in vorm van een 7) in het Fochteloërveen en de vogelkijkhut in het Dwingelderveld heb je met enig geluk kans om ze te zien. 

En wie weet hoor je ze wel tijdens een wandeling. Als ik dat mooie trompetgeschal ’s morgens vroeg hoor…echt weergaloos. En in mart begint alweer de baltstijd. Ik hoop dat komend broedseizoen wat meer nageslacht oplevert. Vorig jaar is slechts 1 kuiken tot wasdom gekomen. Dat jong gaat nu nog op stap met zijn ouders, maar zal binnenkort wel verjaagd worden. Tijd om op eigen benen te staan.”

Kraanvogels spotten:

 

Grote stern

Fotograaf: Ruben Smit - De grote sterns zijn er dit jaar vroeg bij.Zullen de grote sterns ook dit jaar weer massaal naar Utopia op Texel komen? Boswachter Eckard Boot verwacht van wel. “Zo’n mooie A-locatie vergeet je als kustbroedvogel niet. Je kan hier binnendijks veilig broeden en buitendijks is er volop voedsel. Binnenkort ziet het hier weer wit van de vogels. En ook van de vogelaars die daar weer op afkomen.

De eerste drie grote sterns zijn al op 27 januari gezien; echt héél vroeg. Het gros verwacht ik hier in maart vanuit Zuid-Europa en westelijk Afrika. Een mooi schouwspel met veel gekrijs. De jongen vliegen in de nazomer uit naar allerlei windstreken, zoals Schotland, Zweden en Bretagne. In het najaar gaan ze naar het zuiden om te overwinteren. Daarna lonkt Texel weer. Ik kijk uit naar hun komst.”

Grote sterns zien:

 

Wespendief

Fotograaf: Ferry Siemensma - Wespendief, een echte zomergast.Het is bijna niet voor te stellen; in één dag tienduizenden wespendieven zien overvliegen. Echte vogelaars reizen er speciaal voor af naar Israël, een megakruispunt voor trekvogels Een andere drukke trekroute loopt via de Straat van Gibraltar, waar wespendieven naar hun overwinteringsoorden in westelijk Afrika vliegen. Een aantal daarvan vliegt in het late voorjaar weer terug naar De Graafschap om er te broeden. “Hun indrukwekkende trekroute weten we vrij goed dankzij enkele wespendieven die enkele jaren terug een zender hadden gekregen”, vertelt boswachter André Westendorp.

“Petje af voor deze prachtige roofvogels die zo lang onderweg zijn. Ik verwacht ze niet eerder terug dan in mei. Dan is namelijk ook hun basisvoedsel, wespen, weer beschikbaar. Om ze te zien moet je het treffen. Het is een beetje heimelijke vogel. Soms zie je de mannetjes in de lucht ‘vlinderen’, een soort baltsvlucht die in korte tijd vaak wordt herhaald. En wanneer ze zich weer gereed maken voor de trek in september, kun je ze soms met tientallen tegelijk in de lucht zien cirkelen.”

Wespendieven zien:

 

Grote lijster

Fotograaf: Ben Walet - Grote lijster, al voor het krieken van de dag luidkeels te horen.Boswachter Frans Kapteijns geniet van de talloze lijsters die in deze periode komen en gaan. De kramsvogels bijvoorbeeld, die de boswachter ook wel aanduidt als ‘tjakkers’, een bijnaam die de vogels danken aan hun ‘tjakkende’ roep. ‘Ze verzamelen ze zich nu op de velden in het buitengebied, ter voorbereiding op de trek naar het noorden. Een gezellige drukte met al dat ‘getjak’. Vanuit het zuiden komen andere soorten hier juist naartoe. De grote lijster bijvoorbeeld, een prachtige zangvogel die ik jaarlijks in mijn tuin mag begroeten. Begin februari was het al zover; ik hoorde de prachtige, vertrouwde zang weer die ver klinkt. Voor mij een teken dat de lente in aantocht is. Hij wekt me nu dagelijks al heel vroeg. Net als het roodborstje en de nachtegaal heeft hij relatief grote ogen; een teken dat het ook nachtdieren zijn die hun zang in het donker al aanzetten.

Een andere zomergast waar ik naar uitkijk, is de gierzwaluw. Een fantastische vlieger die een groot deel van zijn leven in de lucht doorbrengt.  En erg honkvaste broedvogels; ze zoeken steevast hun oude broedplek op, zoals de 2 nestkasten die aan mijn huis hangen. Ik heb dit jaar 2 extra nesasten opgehangen voor nieuwe paartjes. Zo kan ik extra genieten van gierzwaluwgeluk bij huis.”

Grote lijsters en gierzwaluwen zien:

 

Weidevogels

Fotograaf: Martin van Lokven - De grutto, deels al terug vanuit westelijk Afrika.De weidevogels zijn er vroeg bij dit jaar. Grutto, tureluur, kievit en scholekster zijn al gespot. Boswachter Jan Roodhart wacht alleen nog op de kemphaan, die gewoonlijk eind maart in Eemland neerstrijkt. “Voor sommige soorten was het een vrij relaxte trektijd. De scholeksters zijn merendeels naar de kust getrokken en de kieviten kwamen dit jaar niet verder dan Frankrijk. Die vliegen mee met de vorstgrens, maar het heeft nauwelijks gevroren. De grutto en tureluur hebben wel de oversteek naar Afrika gemaakt.”

In de aankomsttijd zijn vooral de drassige stukken grasland drukbevolkt. “Het zijn sociale ontmoetingsplekken waar weidevogels hun verenkleed kunnen poetsen en veilig kunnen slapen. En aan de randen vinden ze in de bodem een snelle hap. Zo komen ze op krachten na hun lange trektocht. Eenmaal aangesterkt, zoeken ze drogere grond op om te nestelen. Weldra klinkt dan overal in Eemland het uitbundige lentegeluid van weidevogels.”

Weidevogels zien:

 

Boerenzwaluw

Fotograaf: Frans de Vries - Boerenzwaluwen in het spoor van Drentse heideschapen.Boswachter André Donker kijkt graag naar de acrobatische luchtshow die de boerenzwaluw dagelijks opvoert na thuiskomt vanuit Afrika. “Ze vliegen pijlsnel en zijn onvoorstelbaar wendbaar. Een schouwspel dat ik vanaf april weer vaak hoop te zien, bijvoorbeeld bij de twee schaapskooien in het Dwingelderveld. Daar nestelen ze onder het rieten dak, waar het zomers lekker koel blijft. En overdag trekken ze gewoon mee met de kudde. De schapen zorgen met hun gestamp dat de insecten op de hei het luchtruim kiezen; hapklare beestjes voor de zwaluwen. Soms zie je wel 50 tot 60 boerenzwaluwen achter de kudde aanvliegen.

Jammer dat deze vogels het tegenwoordig steeds moeilijker hebben om een geschikte nestruimte te vinden. De moderne stallen zijn vaak ongeschikt. Ook zijn ze niet altijd welkom vanwege de uitwerpselen die ze onder een nest achterlaten. Dat kun je oplossen door een krant onder het nest neer te leggen die je na het broedseizoen weggooit. Je krijgt er prachtige artiesten voor terug die ook nog eens de vliegen voor je wegvangen.”

Boerenzwaluwen zien:

 

Wulp

Fotograaf: Paul van Galen - De wulp, een geëmancipeerde vogel.Het wachten op de wulp loopt ten einde. Elk moment kunnen de sierlijke steltlopers weer landen op de gemaaide rietlandjes van De Wieden. “Met hun vrolijke gejodel kondigen zij hier als een van de eersten het voorjaar aan”, vertelt boswachter Ronald Messemaker. “De meesten hebben er een reis op zitten vanuit hun overwinteringsgebied in Spanje of Marokko, maar sommigen komen gewoon uit Zeeland. Die zijn deze zachte winter blijven hangen. Hun broedplek blijven ze veel trouwer. Het gros kiest hetzelfde perceel uit om te broeden als voorgaande jaren. Mooi om dat te volgen. Wulpen zijn heel geëmancipeerd. Als de jonkies in de puberale fase komen, trekken de moeders weg. De vaders nemen dan de rest van de ouderzorg op zich.”

Wulpen zien:

 

Purperreiger

Fotograaf: Dick van Egmond - Purperreiger, een typische kolonievogel.In tegenstelling tot de blauwe reiger, een bekende koukleum in onze winterse polders, verkiest de purperreiger de Sahel als overwinteringsoord. Boswachter Martijn van Schie verwacht het gros half april weer terug. “Een mooi moment. Als kolonievogels zoeken ze hun oude stek in het moeras weer op, maar ze gaan niet gelijk nestelen. Eerst even bijkomen in de omringende weilanden waar veel voedsel zit. Dan kun je ze vrij makkelijk zien. Dat geldt ook voor half juli, wanneer de jongen groot zijn en de ouders continu van de weilanden naar de kolonie af en aan vliegen. Dat moet ook wel, want de aanwas moet sterk genoeg zijn voor de trek na de zomer.

Gelukkig gaat het vrij goed met deze zeldzame vogels. Ik ben er best trots op dat ik als boswachter van de Nieuwkoopse Plassen en Kamerikse Nessen zorgdraag voor zo’n 200 broedparen, een vijfde van het totaal in Nederland. In de Kamerikse Nessen is de kolonie te zien vanaf het wandelpad over de oostelijke dijk langs de Grecht en in de Nieuwkoopse plassen vanaf het water. Ook zijn ze soms te zien vanaf de uitkijktoren bij Lusthof De Haeck, maar je kunt ze met enig geluk dus ook gewoon in een nabijgelegen weiland zien scharrelen.”

Purperreigers zien:

 

Wielewaal

Fotograaf: Henk Jansen - De wielewaal, een echte laatkomer.Het vergde jarenlange oefening, maar nu kan boswachter Norbert Kwint van het Harderbos het vrijwel perfect: een wielewaal nabootsen. “Meestal imiteer ik een mannetje. Die hebben een schitterende zang, heel vrolijk maar met een melancholische ondertoon. Ik houd van dat geluid. Het katachtige geschreeuw van de vrouwtjes valt daarbij behoorlijk uit de toon. Die kan ik ook nadoen, maar dat is slecht voor m’n stembanden.”

De boswachter moet nog even geduld hebben voor een wederhoren, want de wielwalen komen pas in mei aan. “Ze hebben dan een lange trektijd achter de rug, want overwinteren doen ze in tropisch Afrika. De mannetjes arriveren als eersten. Zij kiezen de territoria uit. Vooral de oudere populierenbossen zijn in trek en die hebben we hier volop. Toch blijft het een vrij zeldzame vogel. Gemiddeld broeden hier 5 tot 10 paartjes. En zien doe je ze zelden. Hun uiterlijke schoonheid blijft meestal verborgen tussen het gebladerte, maar met zijn onnavolgbare zang geeft hij toch een eigenzinnig visitekaatje af.”

Wielewalen zien:

word nu lid