De kaart van Nederland verandert

In 2017 konden we doorgaan met de aanleg van Marker Wadden, een archipel van natuureilanden in het Markermeer tussen Lelystad en Enkhuizen. Na de realisatie van het eerste eiland het jaar ervoor, kwam de financiering van de volgende vier eilanden rond. Om dat te vieren onthulde minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu in maart een meterslange impressie van de nieuwe archipel in het Markermeer.

In mei bracht koning Willem-Alexander een werkbezoek aan het project. Tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer was er een stembureau; bijna 1.300 mensen brachten er hun stem uit. Duizenden leden en andere belangstellenden gingen mee op exclusieve vaarexcursies.

Eind 2017 waren de contouren van vijf eilanden zichtbaar. In 2018 gaat de haven van het eerste eiland open voor het publiek. In 2020 wordt de eerste fase Marker Wadden opgeleverd. De vijf eilanden hebben een oppervlakte van ongeveer 1.000 hectare, inclusief het onderwaterlandschap. De ambitie is om uiteindelijk een archipel van ongeveer 10.000 hectare te realiseren voor het herstel van het hele Markermeer.

Een consortium van de Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit Nijmegen en het Nederlands Instituut voor Ecologie volgt de ontwikkelingen van de natuur op Marker Wadden. Dit onderzoek wordt mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Gieskes Strijbis Fonds. De onderzoekers troffen in de loop van het jaar steeds meer plant- en diersoorten aan.

 

Marker Wadden

In de zomer was Marker Wadden een groot broedparadijs voor kokmeeuwen, visdieven en kluten. Ook lepelaars lieten zich regelmatig zien. Enorme wolken muggen op het land en zwermen zoöplankton in het water zorgden voor voedsel voor alle vogels. De kale zandvlakten raakten her en der begroeid met onder andere moerasandijvie, perzikkruid en blaartrekkende boterbloem.

De eerste bodemanalyses laten zien dat het sediment rijk aan voedingsstoffen is. Dit draagt bij aan een spoedige ontwikkeling van het riet, dat in augustus is ingezaaid, en lisdodde. Tijdens het nemen van watermonsters in het ondiepe water vingen ze de eerste vissen, zoetwatergarnalen en mosselen.

Met de aanleg van Marker Wadden beogen we herstel van de natuur en verbetering van de waterkwaliteit in het Markermeer. In het vernieuwende project – een initiatief van Natuurmonumenten – werken overheid, natuurorganisaties en bedrijven samen. Met een bijdrage uit het Droomfonds van de Nationale Postcode Loterij in 2012 kon Natuurmonumenten een samenwerkingsverband smeden met de ministeries van Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu en de provincie Flevoland.

Dit samenwerkingsverband heeft de opdracht gegeven tot de aanleg van het eerste eiland. Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat vormen de uitvoeringsorganisatie die opdracht verleent aan aannemer Boskalis. De bouw van de vier nieuwe eilanden werd mogelijk dankzij publieke en private bijdragen van de ministeries van Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu, de provincies Flevoland en Noord-Holland, het Wereld Natuur Fonds, de Vogelbescherming, Sportvisserij Nederland, Arcadis, Boskalis, RHDHV, de Adessium Foundation, de ING Bank en Natuurmonumenten. De Postcode Loterij gaf opnieuw een belangrijke extra bijdrage van 7 miljoen euro om door te kunnen bouwen.

Vogelleven Cees van Kempen

Bouwen met slib is een wereldprimeur en kan op meer plekken een oplossing bieden voor het verdwijnen van natuurwaarden en het dichtslibben van baaien en lagunes. Zo is Natuurmonumenten met de Marker Wadden zeer nauw betrokken bij vernieuwing van de waterbouwkunde, waarin natuur een grotere rol krijgt. Zoals de geschiedenis van de waterbouwkunde ook al deel uitmaakt van de organisatie sinds de overname van het Waterloopbos vijftien jaar geleden. Van 1954 tot 1996 was het Waterloopkundig Laboratorium van de Technische Universiteit van Delft in het bos gevestigd.

Het Waterloopbos is sinds 2016 een Rijksmonument. De komende tien jaar werkt Natuurmonumenten zowel aan restauratie als herbestemming van delen van het voormalige laboratorium. In 2017 is de restauratie van een Romijnstuw opgeleverd. Daarvoor kreeg Natuurmonumenten een prijs van de Stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland.

Ook verscheen het rijk geïllustreerde boek ‘Het Waterloopbos’. Dit was het slotstuk van een oral history project, waarin circa 25 oud-medewerkers (ingenieurs, modelarbeiders, fotografen, secretaresses) zijn geïnterviewd over het leven en werken op het lab.