Natuurgebied

Nationaal Park Veluwezoom

Landgoed Heuven

Landgoed Heuven is een relatief jong landgoed in Nationaal Park Veluwezoom; het dateert uit de 19e eeuw.

 Heuven heeft een heel ander karakter dan dat van Beekhuizen en Rhederoord. Fraai golvende bouwlanden bepalen voor een belangrijk deel het landschap. Agrarisch gebruik speelde eeuwenlang een belangrijke rol. In 1856 en 1857 kocht de bankier J.W. Wurfbain diverse stukken land op Heuven en liet het deels omvormen tot een echt landgoed met bijbehorend landhuis. Mede uit financiële overwegingen werd het landhuis in 1939 gesloopt. In 1969 werd een groot deel van Heuven verkocht aan Natuurmonumenten. In boerderij ‘De Heurne’ werd in 1970 een bezoekerscentrum gevestigd.

De Heurne

 

Boerderij ‘de Heurne’ kent een rijke geschiedenis. Deze gaat terug tot 1435. In dat jaar ontving Arnd Kouter, (leke)broeder in het klooster Monnikenhuizen bij Arnhem, het ‘goed Heuven’ uit handen van de Gelderse hertog Arnold. Iets later, in de tweede helft van de 15de eeuw, blijkt het ‘goed Heuven’ in handen te zijn van het eveneens in de omgeving van Arnhem gelegen vrouwenklooster Bethanië. In 1639, na de Reformatie, koopt Robert van Arnhem, heer van Rosendael, het ‘erf en goed Heuven’. Tot aan 1805 blijft het gekoppeld aan kasteel Rosendael.In dat jaar wordt het door Reinhard Torck verkocht aan Cornelis Berendsen. De ‘bouwhof Heuven’ bestaat dan uit een huis, schuur, schaapskooien, hooiberg, tuin, boomgaard, akkermaalshout en bouwland. De boerderij werd tot die tijd verpacht voor een vast geldbedrag óf een deel van de graanoogst. Daarnaast kwamen nog allerlei andere betalingen, zoals een bepaalde vaste hoeveelheid rogge, haver en gerst of boekweit, een aantal hoenders, de helft van de appels en peren, een of meerdere lammeren en een hoeveelheid boter. In 1678 moest de pachter zelfs nog zorgen voor een eigen onderkomen, want het huis was door toedoen van de Franse troepen afgebrand.

Midden Heuven  

Een tweede ‘goed Heuven’  met als centrum de tegenwoordige boerderij ‘Midden Heuven’ wordt al in 1379 vermeld. Het vormde een leen van de hertog van Gelre en is als zodanig tot ver in de achttiende eeuw terug te vinden in de leenregisters. Aan de rechterzijde van de de boerderij ‘Midden Heuven’ zien we tegenwoordig een klein aanbouwseltje; dit is de plek waar vroeger een groot herenhuis stond, de voorloper van het latere landhuis Heuven. In 1826, wanneer Cornelis Carel van Hemert een bod uitbrengt op het ‘goed Heuven’ wordt het als volgt omschreven: herenhuis met beneden- en bovenkamers, zolders, kelder, achterhuis en verdere toebehoren, moestuin, partij voor het huis, terrein achter het huis met daaropstaande vruchtbomen, bossen en allees van eiken, beuken, dennen en ander opgaand hout, akkermaals en ander hakhout, annex een bouwplaats met boerenschuur en achterhuis, bakhuis met nog een woonvertrekje en een varkensstal, korenberg, twee schaapskooien, tabakschuur en verder getimmer, boomgaard en tuin, bouw- en tabakslanden en ten slotte bij de Schietberg een koepel met bijbehorende gronden. Iets later blijkt e.e.a. in bezit van Alexander Jacob van Spaen, de eigenaar van kasteel Biljoen. 

Ander karakter  

Het geheel andere karakter van het landgoed Heuven blijkt ook uit het beeldmateriaal dat we kunnen vinden op de website van het Gelders archief, dat is namelijk slechts zeer beperkt in omvang in vergelijking tot dat van de landgoederen Beekhuizen en Rhederoord.  Momenteel werkt Natuurmonumenten aan een herstelplan voor het landgoed.

word nu lid