Ontstaansgeschiedenis Natuurmonumenten

Motor van de Nederlandse natuurbeweging

Rond 1900 trokken de eerste Nederlandse natuurbeschermers er met de fiets opuit. Dagenlang zwierven ze met kijkers en proviand door de duinen, over de heide, in bossen of per roeiboot over meren en plassen. Dat deden ze uit pure belangstelling, maar ook uit bezorgdheid. De industriële revolutie, ontginning van ‘woeste gronden’, stadsuitbreiding, spoorlijnen en wegen veranderden het Nederlandse landschap ingrijpend. Met de natuur ging het snel bergafwaarts.

Op hun tochten noteerden biologen en natuurliefhebbers welke gebieden bescherming verdienden. Schoonheid telde, maar ook of er bijzondere dieren en planten voorkwamen. Hun bevindingen brachten ze onder de aandacht van het publiek en invloedrijke bestuurders. Zo kon een beweging ontstaan die kwetsbare gebieden zou aankopen en beschermen. Steun was nodig in alle lagen van de bevolking, ongeacht politieke en religieuze voorkeuren. Want de natuur is van iedereen en niemand kan zonder.

Jac. P. Thijsse

Onder leiding van de schoolmeesters Jac. P. Thijsse en Eli Heimans volgde in 1905 een legendarische actie. De gemeente Amsterdam wilde het Naardermeer (NH) bestemmen als afvalstort. Het gebied aankopen, was de enige manier om het van de ondergang te redden. Hiervoor richtten Thijsse en Heimans in Artis Amsterdam de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland op. In 1906 was het eerste beschermde natuurreservaat een feit.

Eind 2013 beheerde Natuurmonumenten 105.022 hectare natuur in 355 natuur- en cultuurlandschappen. Daaronder vallen: duinen, heide, veenweiden, bossen, beken, plassen, moerassen, kwelders, uiterwaarden, stuifzanden en landgoederen met historische gebouwen. Veel kwetsbare dieren en planten kunnen alleen in deze beschermde gebieden overleven. In een dichtbevolkt land bieden ze miljoenen Nederlanders de ruimte om te ontspannen en te genieten.  

Onze inzet en die van collega-organisaties is niet voor niets geweest. Toch heeft de natuur het op nog maar tien procent van ons landoppervlak voor het zeggen. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving is in Nederland slechts vijftien procent van de oorspronkelijke biodiversiteit over. Alleen Malta doet het in Europa slechter. Natuurbescherming is bittere noodzaak. Daarom gaat Natuurmonumenten al ruim een eeuw voorop in de strijd.

Meer lezen over Thijsse?

Lees dan de speech van algemeen directeur Marc van den Tweel over Jac. P. Thijsse, uitgesproken tijdens het jubileumsymposium van de Heijmans en Thijsse-stichting op 29 augustus 2015, ter ere van de 150e verjaardag van Jac. P. Thijsse.

word nu lid