Over Natuurmonumenten

Onderwerpen & Standpunten

Het Haringvliet

Vissen als de zalm en de steur zwemmen van de Noordzee naar de Rijn en de Maas om zich voort te planten. Maar door waterwerken zoals de Haringvlietsluizen hebben deze trekkende vissen het moeilijk. Als die op een kier gaan, kan er weer dynamische deltanatuur gecreëerd worden.

Situatie

Het Haringvliet is een riviertak van de Rijn- en Maasdelta. In de riviermonding mengen zoet rivierwater en zout zeewater en dat is belangrijk voor veel planten en dieren. Het Haringvliet is de belangrijkste toegang van de zalm en de steur om naar de bovenstroomse paaiplaatsen te trekken. 

De Haringvlietsluizen zijn een onderdeel van het deltaplan dat Nederland droog moet houden. De sluizen zijn een obstakel in de migratieroute van vissen. Ze sluiten niet alleen het Haringvliet af, maar ook andere internationale rivieren die voorheen in de Noordzee uitmonden. 

In 1999 maakte Nederland afspraken met de zogeheten Rijnoeverlanden in ‘het Rijnverdrag’ over de bescherming van de Rijn. Hierin beloofden de Rijnoeverlanden samen te werken op kwaliteitsverbetering van de internationale rivieren en herstel van de verbinding tussen de rivier en de zee. Een eerste voorwaarde voor dit verdrag was dan ook het openen van de Haringvlietsluiten ‘de voordeur’ van het Rijn-Maassysteem.

Daarom nam het kabinet in 2000 ‘het Besluit Beheer Haringvlietsluizen’, ook bekend als het ‘Kierbesluit’, waarin werd afgesproken dat de sluizen op een kier gezet worden. Hierdoor kon er weer een natuurlijke overgang komen tussen zoet en zout water en kunnen vissen van de zee naar de rivier zwemmen. Dit besluit heeft niet alleen consequenties voor de natuur, maar het heeft ook consequenties voor de landbouw en drinkwaterproductie in de omgeving van het Haringvliet. Zij hebben zich sinds de aanleg van de sluizen in 1969 volledig aangepast aan de ‘zoete’ situatie.

Probleem

In 2010 zette het kabinet Rutte I een streep door het Kierbesluit: er was geen geld en geen draagvlak meer voor. De bezuiniging zou 20 miljoen euro opleveren. Een streep zetten door het Kierbesluit, zorgde voor veel nationale en internationale onrust. Er was immers al veel geld geinvesteerd door de regering voor de Kier. Daarbij hadden de andere Rijnoeverlanden veel meer geïnvesteerd. Vanwege deze onrust werd er alsnog besloten de sluizen open te zetten in 2018.

Veel zoetwatergebruikers, zoals landbouwers en drinkwaterproducenten, gaan last ondervinden van het zeewater dat door de Kier Het Haringvliet straks kan binnenstromen. Daarom is in het Kierbesluit afgesproken dat de sluizen dichtgaan als het zoutgehalte te ver oploopt. Dicht gaan kan men voorkomen door tegendruk te geven aan de zee, dat is zout water verdringen met zoet water uit de rivieren.  

Natuurmonumenten en het Wereld Natuur Fonds Nederland hebben hiervoor een plan opgesteld in het rapport ‘Water naar de Zee’. Met dit voorstel kan de Kier beter functioneren en hoeven boeren en drinkwaterbedrijven minder bang te zijn voor de verzilting van het Haringvliet.

Lees meer in het rapport Water naar de zee (pdf)  

Standpunt

Natuurmonumenten is voor het op een kier zetten van de Haringvlietsluizen zodat trekkende vissen kunnen passeren. Natuurlijk ziet Natuurmonumenten de noodzaak in van maatregelen tegen overstromingen en maatregelen voor voldoende zoet water. Maar zij vindt ook dat de verstoring voor de natuur tot een minimum beperkt moet worden. 

Wat doet Natuurmonumenten?

Natuurmonumenten heeft vanaf het begin gelobbyd voor het in stand houden van het Kierbesluit. Mede door deze lobby dwong Europa Nederland om zijn verplichtingen ten aanzien van de rivierverdragen na te komen. Daarom besloot de Tweede Kamer om het kierbesluit alsnog uit te voeren met ingang van 2018.

Ondanks de successen die al zijn behaald voor het Haringvliet zijn er nog wel problemen die ervoor kunnen zorgen dat de Kier tijdelijk dichtgaat.  Natuurmonumenten zet zich samen met het Wereld Natuur Fonds met ‘Water naar de Zee’ in om het tijdelijk sluiten van de Kier tegen te gaan.

Droomfonds voor een dynamische deltanatuur

Als de Haringvlietsluizen op een kier gaan, kan er weer een dynamische deltanatuur gecreëerd worden. Dankzij het Droomfonds van 13,5 miljoen van de Nationale Postcode Loterij kunnen we de natuur in het Haringvliet tot een uniek natuurgebied herstellen. Natuurmonumenten werkt samen met Wereld Natuur Fonds, ARK Natuurontwikkeling, Vogelbescherming, Staatsbosbeheer en Sportvisserij Nederland aan het project ‘Natuurherstel Haringvliet'. 

Kijk hier voor meer informatie >>

Illustratie: zalm en steur trekken uit zee naar het Haringvliet naar de Rijn en Maas om bovenstrooms te paaien.

< Terug naar het overzicht Standpunten

word nu lid