natuurgebied

Fochteloërveen

Project

The Dutch Crane Resort

Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, het Marius Tonckensfonds en Camping De Schuilhoeve gaan de komende jaren grootschalig aan de slag aan de Drentse kant (de oostzijde) van het Fochteloërveen.

Doel is om de oppervlakten actief (groeiend) hoogveen en natte heide te vergroten. Het herstelplan - The Dutch Crane Resort - maakt het Fochteloërveen nog aantrekkelijker voor kraanvogels. 

Het herstelplan - The Dutch Crane Resort - maakt het Fochteloërveen nog aantrekkelijker voor kraanvogels. Het Fochteloërveen is Natura-2000 gebied met name vanwege de aanwezigheid van levend hoogveen en bovendien het enige natuurgebied in Nederland waar kraanvogels broeden. Mei 2010 nestelden er drie paartjes. 

Hoogveen zeldzaam

Levend hoogveen is uiterst zeldzaam in ons land. Van de 90.000 hectare die in 1900 nog bestond, is amper 3600 hectare over. Daarvan is slechts enkele hectare actief, dus groeiend hoogveen. Ook in andere Europese landen is het areaal hoogveen drastisch gedaald. Dat betekent dat de typische planten en dieren die alleen leven in een hoogveengebied, internationaal sterk onder druk staan. Bescherming van het resterend hoogveen is daarom van groot belang.

Bedreigd

Binnen Nederland is het Fochteloërveen een van de belangrijkste hoogveengebieden. Toch bedreigen ook hier verdroging en vermesting hoogveen én natte heide (eveneens een zeldzaam landschapstype). Zonder herstelmaatregelen gaan de kenmerkende, zeldzame planten en dieren verder achteruit. 

Regenwater

Hoogveenmossen zijn volledig afhankelijk van voldoende, relatief voedselarm, regenwater. Met het herstelplan The Dutch Crane Resort moeten verdroging en vermesting van 600 hectare natuurgebied sterk verminderen. Hoogveenmossen, veenhooibeestje, heikikker, eenarig wollegras, veenmier en tal van andere hoogveenbewoners nemen daardoor toe in aantal en verspreiding. Bovendien groeien de kansen voor de kraanvogel; de maatregelen leiden ertoe dat er een groter aaneengesloten nat en rustig broedgebied ontstaat.

Eerder

Fotograaf: Gerrit RekersBron: NatuurmonumentenOverigens worden al sinds 1976 hydrologische maatregelen getroffen, zowel binnen het natuurgebied als op voormalige landbouwgronden ten (zuid-)westen van het Fochteloërveen. Deze herstelwerkzaamheden hebben duidelijk effect gesorteerd. Door nu ook aan de oostzijde de verdroging en vermesting aan te pakken, groeien de kansen voor herstel van gedegenereerd hoogveen en voor verdere toename van de oppervlakte levend hoogveen.

De werkzaamheden

Natuurmonumenten gaat, samen met anderen, in vier deelgebieden aan het werk: Stallaan, Esmeergebied, Kolonievaart en Norger Petgaten. Esmeergebied en Norger Petgaten zijn onderdeel van het huidige natuurgebied, Stallaan en Kolonievaart zijn tot op dit moment in gebruik als landbouwgrond.

Goed leefgebied

In deelgebied Stallaan (bezit van en beheerd door Staatsbosbeheer) worden de diepe sloten en wijken gedempt, waardoor het gebied natter wordt en er een voedselrijk moeras met elzen en wilgen ontstaat. Voor kraanvogel, roerdomp en blauwborst wordt dit een ideaal broedgebied en ook voor ringslang en heikikker wordt dit een goed leefgebied.

Verminderde ontwatering

Wellicht belangrijker nog is het effect dat de maatregelen in deelgebied Stallaan, net als die in de Kolonievaart, hebben op het huidige natuurgebied (inclusief Esmeergebied en Norger Petgaten). Door de hogere waterstand in de voormalige landbouwgebieden, vermindert de ontwatering in de natuurkern. De oppervlakte hoogveen kan daar dus groeien. Veenbes, witte snavelbies en eenarig wollegras nemen toe. Daarmee onder meer ook het veenhooibeestje, een vlinder die haar eieren afzet op eenarig wollegras. Het Fochteloërveen herbergt de grootste populatie van deze met uitsterven bedreigde vlinder.

Paapje

In de Kolonievaart wordt de bemeste bovengrond afgegraven. Wijken en sloten worden gedicht. Op de schrale, natte grond die zo vrijkomt, ontstaat natte heide, ‘s zomers droogvallend moeras en nat schraal grasland. Dit is een ideaal broedgebied voor porseleinhoen, roodborsttapuit, geoorde fuut en paapje; het Fochteloërveen is voor het paapje het belangrijkste broedgebied binnen Nederland.

Bos

Fotograaf: Judith BoumaDe drogere heide die zich op de hoger gelegen randen van het gebied zal ontwikkelen, trekt levendbarende hagedis en heideblauwtje. Op verzoek van de Stichting Het Marius Tonckensfonds - een van de partners waarmee Natuurmonumenten samenwerkt - wordt een strook bos aangeplant. Het bos is tevens compensatie voor elders binnen het plangebied gekapt bos.

Norger Petgaten

De petgaten in de Norger Petgaten bevatten nog steeds restanten levend en gedegenereerd hoogveen. Die gaan echter achteruit; de bosopslag binnen de Norger Petgaten en het afstromen van regenwater naar omliggende gebieden doen het deelgebied verdrogen. Hier gaat Natuurmonumenten bosopslag verwijderen.

Rustig gebied

Er worden binnen het gebied sloten gedempt én er worden nieuwe petgaten gegraven. Hierin zal nieuw hoogveen tot ontwikkeling komen. Door verlegging van wandel- en fietspaden ontstaat er een groter aaneengesloten rustig gebied. Kraanvogels slapen nu al geregeld in de Norger Petgaten en gaan er dan wellicht ook broeden. Ook voor onder meer de gevlekte witsnuitlibel (een sterk bedreigde libel) en de veenmier kunnen de maatregelen gunstig uitwerken.

Wateropvang

Het Esmeergebied kent nu nog gedeelten met natte heide en is - de ontwatering ten spijt - nog steeds zo nat dat hoogveenherstel mogelijk lijkt. Daarom worden sloten en wijken binnen het gebied gedempt. De waterafvoer verloopt hierdoor trager en via natuurlijke brede slenken. Het gebied wordt natter en de oppervlakte natte heide neemt toe; in de lagere gedeelten kan zelfs weer hoogveen ontstaan. Heikikker, eenarig wollegras, veenhooibeestje, venglazenmaker en een flink aantal andere kenmerkende soorten profiteren hiervan.

Esmeergebied

In het gedeelte van het Esmeergebied dat lange tijd als landbouwgebied werd gebruikt, zijn de uitgangscondities (mest e.d.) te ongunstig voor herstel van hoogveen of natte heide. De geplande hogere waterstand hier werkt echter wel gunstig op de rest van het natuurgebied. Het Esmeergebied dient, als de overige deelgebieden, als opvangbekken ten tijde van een groot neerslagoverschot. Totale opvangcapaciteit is 1.000.000.000 liter.

Recreanten

Onderdeel van het herstelplan is een verandering van de padenstructuur. Er komen wandel- en fietspaden bij en er worden paden verwijderd. Dat is nodig om een groter aaneengesloten rustig, veilig en nat leefgebied voor de kraanvogel te creëren. De hogere waterstand maakt een aantal paden onbegaanbaar. Natuurmonumenten en andere partijen vinden het echter belangrijk om juist ook het nieuwe, verrijkte Fochteloërveen voor mensen bereikbaar en beleefbaar te houden. Er worden dan ook nieuwe wandel- en fietspaden aangelegd. Een uitgekiende zonering waarborgt de belangen van mens en natuur. Oorspronkelijk was het de bedoeling om aan de Veertigroewijk een nieuw uitkijkplatform neer te zetten. Na overleg met de aanwonenden is dat plan aangepast. Het nieuwe uitkijkplatform komt nu aan de zuidkant van het Stallaangebied. 

Uitvoering

Voor Natuurmonumenten daadwerkelijk aan de slag kan, moet een uitgebreid vergunningentraject worden doorlopen. Zo zijn er ontheffingen van de Natuurbeschermingswet en Flora- en Faunawet nodig om de aanwezige beschermde planten en dieren veilig te stellen en is een watervergunning nodig voor het dempen van sloten en aanleggen van sluizen. Naar verwachting starten de werkzaamheden na het broedseizoen 2011 en duren tot begin 2014.

Kosten

Uitvoering van The Dutch Crane Resort kost ongeveer drie miljoen euro. Het overgrote deel hiervan wordt opgebracht door de provincie Drenthe (1,8 miljoen euro). Van de Europese Commissie ontvangt Natuurmonumenten een LIFE-subsidie van 1 miljoen euro. LIFE-subsidies zijn bestemd voor grote projecten die bijdragen aan de bescherming van Natura-2000 gebieden. In 1998 ontving Natuurmonumenten ook al 4,5 miljoen euro LIFE-subsidie voor herstelmaatregelen in het Fochteloërveen. Het overige geld brengen Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer bijeen.                      

Samenwerking

Bron: LifeThe Dutch Crane Resort is alleen mogelijk dankzij goede samenwerking met Staatsbosbeheer, de familie Schuiling en Stichting Het Marius Tonckensfonds.

Meer weten?
Wilt u meer weten over dit herstelplan? Bel of mail naar boswachter Willem Klok,
T (06 55 825 119) of W [dot] Klok [at] Natuurmonumenten [dot] nl.

Of nieuwsgierig naar voorgaande projecten in het Fochteloërveen?

 

 

word nu lid