Wandelen

Tien-Gemetroute op Tiengemeten

  • Honden welkom, mits aangelijnd
Wandelen

Tien-Gemetroute op Tiengemeten

Welkom op Tiengemeten! Tiengemeten ligt middenin de machtige delta van Zuidwest-Nederland, waar Rijn, Maas en Schelde uitmonden in zee. Wandel door dit gebied en ontdek de grote rijkdom aan planten en dieren. Maak kennis met een bijzonder stukje historie van het eiland!

Oudste deel van Tiengemeten

De oostpunt van Tiengemeten is waar het allemaal begon. 300 jaar geleden ontstaan als een zandplaat in een getijdengebied. Deze zandplaat werd bedijkt en bewoond en was tien gemet groot. Een gemet was in die tijd een oppervlaktemaat van ongeveer een 0,4 hectare.

Tiengemeten groeide in de eeuw erna tot de omvang van nu: 1050 hectare. De groei was een samenspel van mens en natuur: achter de dijk slibde door de getijden nieuw land op dat vervolgens werd bedijkt. Boeren en rietsnijders woonden en werkten een lange tijd op Tiengemeten.

Nieuwe toekomst

In 1970 verdween het sterke getijde en het zoute water door de bouw van de Haringvlietsluizen. De rietcultuur verdween en de bijzondere getijdenatuur in het Haringvliet ging sterk achteruit. Over de toekomst van Tiengemeten werden allerlei plannen gemaakt: van baggerdepot tot havengebied. Uiteindelijk werd het natuur. Deltanatuur! Waar zoveel van verloren was gegaan. Een hele verandering, maar nog steeds is de geschiedenis van Tiengemeten zichtbaar. Je kunt dat zelf gaan ontdekken met deze wandelroute.

Praktisch

  • Honden mogen mee, mits aangelijnd.
  • Houd in de periode juni – september rekening met muggen en dazen. In het Bezoekerscentrum is DEET te verkrijgen.
  • Bij deze route heb je tijdens de zomermaanden weinig schaduw. Houd hier rekening mee met je kleding en smeer je in met zonnebrand.
  • De route is met bruine pijltjes gemarkeerd.
  • Het pad is deels verhard, onverhard en deels half-verhard.
  • Check jezelf na afloop altijd op teken.

Laat je verrassen

De Tien-Gemetwandelroute voert je over akkers en dijken door een landschap van weleer. De route laat je kennismaken met het rijke verleden van Tiengemeten. Laat je verrassen door het landschap en de dieren die er wonen zoals de ree. Wil je na deze wandeling nog meer weten van het boerenleven van vroeger? Bezoek dan het Landbouwmuseum in de Hélènehoeve vlakbij het Bezoekerscentrum.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

    Bezoekerscentrum Tiengemeten
  • Tiengemeten 14A, 3284 BE Zuid-Beijerland (ZH)
  • 0186 - 66 02 14
  • [email protected]
  • Parkeerplaats veerdienst TiengemetenNieuwendijk 1, 3284 BE Zuid-Beijerland (ZH)Routebeschrijving

    Vanaf hier naar Bezoekerscentrum Tiengemeten: Volg vanaf de parkeerplaats de weg naar de andere kant van de haven. Hier vertrekt de veerdienst dagelijks tussen 10.00 en 17.00 uur op het hele uur. Bekijk alle informatie over tickets en tijden. Bij aankomst op Tiengemeten is het nog 100 meter tot het bezoekerscentrum. Gezien vanaf de Groote Haven bevindt de ingang zich aan de linkerzijde van de Margueritahoeve.

Huisregels

Praktisch

Verkennen

Extra informatie

De route

 Startpunt

1Oude Polder

Welkom in het oudste deel van Tiengemeten, de Oude Polder. Hier verrees na 1600 een zandplaat in het Haringvliet. Rond 1750 werd deze bedijkt en bewoond. Door stapsgewijze inpolderingen van de aangeslibde gorzen in de eeuw erna groeide het eiland tot de omvang van nu. Tiengemeten is geboren en gevormd uit een samenspel van mens en natuur. Met de omvorming naar het natuureiland in 2007 heeft Tiengemeten een nieuwe toekomst gekregen. Een toekomst waarbij de mens en natuur elkaar nog steeds vinden.

In de Oude Polder ervaar je het Tiengemeten van vroeger. De bedijkingen met daarbinnen een boerenlandschap. Vanaf hier wandel je de akkers op.

Oude Polder
Oude Polder

2Akkernatuur

Op deze akkers worden gewassen verbouwd die je vroeger in de landbouw heel vaak zag, zoals boekweit, vlas en haver. Deze gewassen zijn ook erg nuttig in de natuur. Veel vogels komen op de zaden af en insecten zijn verzot op de nectar. Op de akkers zijn ook bloemenmengsels ingezaaid met klaprozen en korenbloemen; dat maakt het in de zomer helemaal een eldorado voor vlinders en andere insecten. Niet alle gewassen worden ieder jaar geoogst. Sommige blijven gewoon staan en pas in het voorjaar gemaaid of ondergeploegd. De zaden blijven zo achter en daar komen grote groepen vinken en gorzen op af.

Akkernatuur
Akkernatuur

3Boekweit

Boekweit is één van de gewassen die in de Oude Polder vaak wordt gezaaid. De naam is opgebouwd uit ‘boek’ (oude naam voor beuk) en ‘weit’ (oude naam voor graan). De zaden lijken op graan en hebben de vorm van beukennootjes. Het gewas werd in de 19e eeuw veel verbouwd, maar is in de loop van de 20ste eeuw uit de landbouw verdwenen. Boekweit is geen graanproduct, maar het meel kan wel gebruikt worden als toevoeging aan graanmeel om brood of pannenkoeken mee te bakken. Het is super gezond! Boekweit bloeit wit in de periode juni tot september.

boekweit
Boekweit
boekweit
Boekweit

4Reeën

Omdat niet alle gewassen jaarlijks worden geoogst is er het hele jaar door voedsel en schuilgelegenheid te vinden voor tal van dieren. Ook reeën zijn vaak op de akkers te zien. In de winter verzamelen ze zich in groepjes. Soms zijn ze moeilijk te zien door hun schutkleur, maar ze verraden zichzelf door hun witte achterwerk, ook wel spiegel genoemd. Deze spiegel kunnen ze opzetten om zo andere reeën te waarschuwen bij gevaar. Wist je dat de reeën op Tiengemeten van het vaste land komen? Ze zwemmen gewoon over.

Reeën
Reeën

5Heen-en-weertje naar de uitkijktoren

Als je rechts afslaat kom je na 3 minuten bij de uitkijktoren met uitzicht op het Haringvliet en de Griendweipolder. Een poldertje waar weidevogels broeden. Linksaf vervolg je de wandelroute.

uitkijktoren
Heen-en-weertje naar de uitkijktoren

6Griendweipolder

Je kijkt hier uit over de Griendweipolder. Dit poldertje werd in 1860 bedijkt. Daarvóór waren het buitendijkse gorzen en stonden er een korte periode eendenkooien waar eenden werden gevangen voor consumptie. Deze kooien zijn verdwenen. Na de bedijking werd in de Griendweipolder door boeren ’s zomers vee gehouden. Nu is het weidevogelgebied waar grutto, tureluur en scholekster broeden. In de winter zie je er veel ganzen en smienten.

Tureluur
Griendweipolder
Griendweipolder
Griendweipolder
Smient
Griendweipolder

7Eilandgevoel

Je staat hier aan de rand van Tiengemeten met een weids uitzicht over het Haringvliet. Kun je het je voorstellen dat Tiengemeten een paar honderd jaar geleden een eilandje was zo groot als de Oude Polder midden in het Haringvliet?

uitzicht Haringvliet
Eilandgevoel
Dijk
Eilandgevoel

8De Karantijn

De folly voor je herinnert aan de bijzondere maritieme geschiedenis van Tiengemeten. In de negentiende eeuw was het Haringvliet een belangrijke poort naar de Rotterdamse haven. Schepen uit de Oost moesten bij Tiengemeten voor anker zodat de chirurgijn kon bepalen of de bemanning geen besmettelijke ziektes bij zich droegen. Zieken konden terecht in het quarantainehospitaal.

De quarantaine inrichting raakte na verloop van jaren in onbruik en eind negentiende eeuw kwam er een marinedepot voor in de plaats. Het depot werd ingericht voor het innemen van buskruit en later ook brandstof voor oorlogsschepen van de marine. Een deel van de quarantainegebouwen was niet geschikt als depot en werden rond 1880 gesloopt. Voor de opzichter van het marinedepot en de bewakers werd tussen 1879 en 1882 een blok van drie woningen gebouwd. Dit werd later de Karantijn genoemd. In 1938 houdt het bestaan op voor het marinedepot. Van het depot is alleen de Karantijn bewaard gebleven. In 2015 is het gebouw omgevormd tot een folly. De geschiedenis vind je ook terug op de informatiepanelen in de folly.

Karantijn
De Karantijn

9Boerderijen

In de Oude Polder staan twee boerderijen. De Tessahoeve en de Susannahoeve. In de Susannahoeve is nu Herberg Tiengemeten gevestigd. Deze boerderij is gebouwd ná 1953 maar staat wel op de oudste bouwlocatie van Tiengemeten. Rond de boerderijen liggen hoogstamboomgaarden met appel- peer- en pruimrassen die tot halverwege de twintigste eeuw verbouwd werden. Wandel maar eens door de boomgaarden. Eén van de rassen die je hier kunt vinden zijn de Brabantse bellefleur, kruidenierspeer en belle de louvain. Op het valfruit komen massaal vlinders af.

Hoogstamboomgaarden
Boerderijen
Suzannehoeve
Boerderijen

10Eindpunt

Je bent aan het einde van de wandelroute. Linksaf kom je na 3 minuten lopen bij Herberg Tiengemeten. Let op: de Herberg is alleen open voor hotel- en campinggasten. Rechtsaf kun je terug naar het beginpunt over de asfaltweg of ga na ongeveer 300 meter linksaf het hek door en volg de Wintertalingroute terug naar het beginpunt.

Wil je nog meer inleven in de landbouw van vroeger en Tiengemeten? Breng dan een bezoek aan het Landbouwmuseum vlakbij het Bezoekerscentrum of boek één van de excursies met ervaren gids.

logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.