Wandelen

Wandelroute Woudhuizen, vlakbij Apeldoorn

Wandelen

Wandelroute Woudhuizen, vlakbij Apeldoorn

Wandel door de rijke geschiedenis van landgoed Woudhuizen en voel de sfeer in deze oase van oud groen. Je loopt door bos, oude lanen, langs houtwallen en historische gebouwen. Het landgoed is een aaneenschakeling van landgoederen, waarvan oude kaarten ons leren dat de lijnen in het landschap vrijwel hetzelfde zijn gebleven. Het zal er - gezien de natte weergave op veel plekken - toen grotendeels nat en moerassig hebben uitgezien.

Laat je verrassen door de onverwachte doorkijkjes, de kleinschalige omsloten bloemrijke weilanden en vennen. Aantrekkelijk voor veel insecten, amfibieën, knaagdieren en vogels. Ontdek het zelf!

Deze wandelroute van 3,1 km is in samenwerking met IVN-Apeldoorn gemaakt. De route is gemarkeerd door paaltjes met een blauwe kop en niet geschikt voor kinderwagens en/of rolstoelen. De geschatte wandelduur is 90 minuten.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Huisregels

De route

 Startpunt

1Robinia’s

De bomen bloeien aan het eind van de lente tot aan het begin van de zomer en vallen op door de hangende trossen met sterk geurende witte bloemen. De suikerrijke en overvloedige nectarafgifte van deze bomen lokt veel bijen en hommels. In het najaar is de boom ook herkenbaar aan de 5 tot 15 cm lange peulen met zaden die aan de boom hangen.

Robinia's in bosrand
Robinia’s
Veervormig bladeren robinia
Robinia’s
Bij drink nectar in bloem robinia
Robinia’s

2Harry’s plas

Voor de amfibieën die hier voorkomen is in deze haakse hoek van de Woudhuizerweg een poel aangelegd: Harry’s plas. Vernoemd naar de Apeldoorner Harry Vos, pionier op het gebied van de paddentrek. De wal, gemaakt van de vrijgekomen uitgegraven grond, is beplant met stekelige struiken zoals meidoorns, en wilgen die de komende jaren uitgroeien tot knotwilgen. De wilgenkatjes leveren al vroeg in het voorjaar voedsel voor vlinders. Kleine vos drinkend op de katjes, maar ook de gehakkelde aurelia en de dagpauwoog zijn er op te vinden.

In de berm staan brandnetels, een waardplant voor veel vlindersoorten. Later in het jaar zetten kleine vos, atalanta en dagpauwoog hier hun eitjes op af. De brandnetelbladeren zijn het voedsel voor de jonge rupsen. Die zitten vooral aan de onderkant van het blad, daar zijn ze minder kwetsbaar. In een opgerold blad is vaak een rups verborgen. Rechts langs het asfaltpad zijn zomereiken geplant.

De kleine vos, gelokt door de honingzoete nectar van de wilgenkatjes
Harry’s plas
De dagpauwoog kun je hier vaak aantreffen
Harry’s plas
Gehakkelde aurelia gelokt door de nectar van bloesembomen
Harry’s plas

3Het Schol

Om de speciale voedselarme en natte omstandigheden in dit gebied te herstellen, is in 1997 natuurontwikkelingsgebied het Schol ingericht. Hiervoor is de voedselrijke bovenlaag van een weiland afgegraven en zijn er drie poelen aangelegd. Het resultaat liegt er niet om: vele bijzondere plantensoorten zijn er weer te zien, zoals rietorchis, gevlekte orchis en parnassia. ‘s Zomers zie je hier verschillende soorten libellen en waterjuffers over het water jagen. Ook vlinders, amfibieën, watervogels en de ooievaar zijn er te zien. 

Langs en op de oevers van dit plas-drasgebied staan zwarte elzen, die zich prima thuis voelen zo pal bij het water. Straalzwammen – dit zijn symbiotische bacteriën met schimmelachtige kenmerken – in de wortelknolletjes van de els, voorzien de els van stikstof. De els kan hiermee stikstof opnemen uit de lucht. Om te voorkomen dat dit gebied dichtgroeit met de elzen, worden deze regelmatig gemaaid.
De mannelijke katjes bloeien al in februari. De vrouwelijke katjes groeien na de bevruchting uit tot groen ribbelige kegeltjes, die in de herfst rijpen tot elzenproppen. Voedselbron voor sijsjes en vinken, die zich hier - acrobatisch hangend aan de proppen - goed laten bekijken.

Gevlekte orchis
Het Schol
De grote keizerlibel kun je hier vaak over het water zien jagen
Het Schol
Elzenproppen zijn voedselbron oor sijsjes
Het Schol

4Het Spikker

De beukenlaan is een restant van de oprijlaan naar Het Spikker, de naam van een boerderij die in 1710 is gebouwd en onderdeel was van het veel grotere landgoed Het Woudhuis. Vanaf hier had je toen zicht op de kerktoren van Apeldoorn. Nu zie je alleen nog het talud van de A50 en links de aanplant van jonge eiken.

Beuk met tonderzwam

Verderop zie je rechts een beukenboom met tonderzwammen. Tonderzwammen zijn meerjarig en blijven het hele jaar zichtbaar. De zwammen worden elk jaar een stukje groter - aan de onderzijde van elke zwam groeit jaarlijks een nieuwe laag met buisjes.

Beukenlaan oprijlaan Het Spikker
Het Spikker
Boeren hekwerk Het Spikker
Het Spikker
Tonderzwammen op beuk Woudhuizen
Het Spikker

5Kamerlandschap en houtwal

Rechts en links zie je door bomen omsloten weilanden liggen. Op dit landgoed zijn meer van deze kleinschalige omsloten weilanden en ook akkers te vinden. Zo’n landschap heet ook wel een kamerlandschap, omdat de weilanden en akkers als het ware de kamers vormen in het landschap.

Houtwal

In de houtwal rechts groeien ratelpopulier, berk, eik en kamperfoelie. Houtwallen zijn opgeworpen aarden wallen begroeit met bomen en struiken. In het verleden dienden ze als erfafscheiding en gaven zo de grenzen aan van percelen, weilanden, akkers of landgoederen. Veel wallen speelden ook een rol als houtleverancier voor gerief- en brandhout bij boeren.

Voor de natuur zijn deze lijnvormige elementen in het landschap van bijzondere waarde vanwege de grote verscheidenheid aan planten- en diersoorten die er voorkomen. De helling biedt variatie in nat/droog en warm/koud. Zo is de zonkant aantrekkelijk voor insecten en de schaduwkant geschikt voor mossen en varens.

In de kamperfoelie leven verschillende soorten insecten. Vooral rond juni, dan worden ze naar de opvallende en sterk geurende bloemen gelokt. Om de houtwallen in goede conditie te houden, wordt het hout regelmatig tot kort boven de grond gekapt. De bomen en struiken groeien vervolgens uit zichtzelf weer uit. Zo blijft de boom-, struik- en kruidlaag in stand en valt er voldoende licht op de bodem van de wal.

Kamerlandschap
Kamerlandschap en houtwal
In de bloeiende kamperfoelie leven verschillende soorten insecten
Kamerlandschap en houtwal

6Bos- en struiklaag en hun bewoners

In dit relatief open bos rechts, kun je goed de verschillende lagen of etages in de begroeiing ontdekken. De hoogste laag, de boomlaag, gevormd door grove dennen en eiken. De hoge struiklaag, met jonge eiken, berken en lijsterbessen. Dan de lage struiklaag, die uit vuilbomen en braam bestaat. En, na een natte zomer of herfst, in de periode augustus – oktober, zijn hier langs het pad veel paddenstoelen te ontdekken in de bosrand. 

Voor het vormen van de struiklaag is licht echt cruciaal. Geen zonlicht op de bosbodem betekent geen ontwikkeling van een struiklaag. Struiken zoals lijsterbes en vuilboom krijgen daarom juist aan de randen van het bos de kans om te ontkiemen en op te groeien. Of op een opengevallen plek in het bos, bijvoorbeeld na een storm.

Bewoners van het bos

Iedere laag in het bos heeft, ook door lichtval en vochtigheid, zijn specifieke bewoners. In de boomlaag leven eekhoorns en vogels als boomklevers en -kruipers en verschillende soorten spechten. Allerlei kleine zangvogels, zoals de fitis, tjiftjaf, roodborst en zwartkop houden van veel struikgewas en lage bomen, waar ze voedsel vinden. Vaak insecten, hun larven, spinnetjes, aangevuld met bessen en zaden in het najaar. De kleine winterkoning met zijn karakteristieke opstaande staart, zoekt zijn voedsel bij struikgewas of laag bij de grond. Zoals ook de vaak luidruchtige merels, zanglijsters en vinken die hun voedsel hoofdzakelijk op de grond zoeken.

Boomklevers bewegen even gemakkelijk omlaag als omhoog
Bos- en struiklaag en hun bewoners
Zwartkop
Bos- en struiklaag en hun bewoners
Winterkoning
Bos- en struiklaag en hun bewoners

7Rabatten

Naast de brede laan van zomereiken zie je rechts bomen die geplant zijn op rabatten - langwerpige verhogingen met daartussen greppels. Een methode uit de bosbouw die werd toegepast op natte, moerasachtige bodems met hoge grondwaterstand, waardoor bomen beter kunnen wortelen. De greppels dienen hierbij voor de ontwatering.

Rabattenbos Woudhuizen
Rabatten

8Grondwatermeter en witte villa

De roestvrijstalen buis met venster, rechts van het pad, is de eerste educatieve grondwatermeter in Gelderland. Vanaf 2004 kun je hier aflezen hoe diep het grondwater onder je voeten staat, en is de grondwaterstand op landgoed Woudhuizen te volgen. Het landgoed ligt op de flank van de Veluwe en de IJsselvallei. Het regenwater dat valt op de Veluwse stuwwal zakt weg in de bodem, waar het aan de randen van de Veluwe, dus hier op de overgang naar de IJsselvallei weer aan de oppervlakte komt.

Door diverse oorzaken, zoals waterwinning op de Veluwe, landbouw en woningbouw verdroogt het landgoed. Hierdoor komen planten en dieren die van 'natte voeten' houden in de gevarenzone. Om verdere verdroging tegen te gaan hebben gemeente Apeldoorn en Waterschap Vallei en Veluwe een aantal maatregelen getroffen. Zo zijn een aantal sloten verlegd, minder diep gemaakt of afgedamd. En om het water langer in het gebied te houden, zijn op het landgoed een aantal stuwen geplaatst.

Kijk zelf, en zie hoe diep het grondwater staat.

Witte villa Het Woldhuis

Links zie je de witte villa Het Woldhuis liggen. Het Woldhuis is een landhuis dat omstreeks 1865 is gebouwd als hoofdgebouw van het landgoed. IVN huurt de villa van de gemeente Apeldoorn en organiseert van hieruit onder meer natuurkampen, schoolreisjes en buitenlessen voor basisscholen en buitenschoolse opvang.

Grondwatermeter landgoed Woudhuizen, zie hier hoe diep het grondwater staat
Grondwatermeter en witte villa
Het Woldhuis
Grondwatermeter en witte villa

9Douglassparren

Links zie je enkele douglassparren staan. Deze naaldbomen met rijzige rechte stam en karakteristieke schors – bruin kurkachtig met scheuren - komen van nature voor in Noord-Amerika. In de negentiende eeuw is de boom in Europa ingevoerd en ook veel in Nederlandse bossen aangeplant. De kegels zijn te herkennen aan het uitstekende puntje aan de dekschub. Onder de bomen zijn altijd wel kegels te vinden.

Douglassparren
Douglassparren
Kegels douglasspar
Douglassparren

10Voorjaarsbloeiers

In het vroege voorjaar zie je hier rechts bosanemonen bloeien. In Nederland is de bosanemoon een vrij algemene soort van loofbossen, kreupelhout en oude houtwallen – en een kenmerkende bloem voor oude bossen.

Net als de gewone salomonszegel die je hier iets later in het voorjaar ziet bloeien met: sierlijk hangende bloemen die als rokjes aan de gebogen steel hangen. De plant is giftig, draagt blauwe bessen en is daarom geliefd bij vogels die vervolgens zorgen voor de verspreiding van het zaad bij het poepen van de pitjes.

Bloeiende bosanemonen
Voorjaarsbloeiers
Bloeiende salomonszegel
Voorjaarsbloeiers
Bessen salomonszegel
Voorjaarsbloeiers

11Amerikaanse eiken en uilen

Het pad wordt geflankeerd door Amerikaanse eiken, die als de bladeren in de herfst verkleuren naar oranje, geel en bruin, een feest zijn voor het oog. Rechts, aan de overkant van de greppel zie je nog een rij zomereiken op een houtwal staan. En in die greppel, daar bevinden zich allerlei holletjes van verschillende soorten muizen die hier leven.

Uilen

Voedsel voor de uilensoorten van dit kleinschalige en afwisselde boerenland: de steenuil, de kerkuil en de bosuil. Voor hun leefgebied zijn ze afhankelijk van de kleine landschapselementen op dit landgoed met houtwallen, lanen, knoestige bomen en weitjes. Zoals de kleine poel verderop links langs het pad in het weiland, bij de zomereik. Oorspronkelijk bedoeld als drinkplaats voor koeien, maar staat in de zomer meestal droog.

Vervolg het pad met de blauwe paaltjes tot aan de weg en ga hier links. Je bent weer bij de parkeerplaats, het beginpunt van de route. We hopen dat je fijn gewandeld hebt. Kijk voor meer leuke routes in de gratis NatuurRoutes app van Natuurmonumenten of op onze website: nm.nl/routes.

Bladerdak Amerikaanse eik
Amerikaanse eiken en uilen
Bladeren Amerikaanse eik in herfstkleuren
Amerikaanse eiken en uilen
Kerkuil met muis, jagend in halfopen boerenland
Amerikaanse eiken en uilen
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.