Veel gestelde vragen over de werkzaamheden op de Brunssummerheide

Nergens in Zuid-Limburg vinden we zo’n uitgestrekt heidegebied als in de stedendriehoek Heerlen-Brunssum-Landgraaf. Naast een gebied met bijzondere en zeldzame natuur is het een belangrijk recreatiegebied voor bewoners van de omliggende steden. Om de natuur op de Brunssummerheide zo mooi en bijzonder te houden worden er de komende jaren werkzaamheden uitgevoerd. We begrijpen dat dat vragen oproept. Hieronder hebben we voor u de meest gestelde vragen en hun antwoorden op een rijtje gezet.

Deze lijst zal regelmatig worden bijgewerkt

 

  1. Waarom worden er bomen gekapt?
  2. Waarom worden invasieve exoten bestreden?
  3. Waarom helpt het kappen van bomen tegen verdroging?
  4. Waarom worden er grove dennen gekapt?
  5. Wordt de heide nu helemaal kaal?
  6. Hoe kunnen we de effecten van stikstof op de natuur tegengaan?
  7. Welke bomen worden gekapt?
  8. Waarom blijft er na de werkzaamheden dood hou achter in het bos?
  9. Wanneer starten de werkzaamheden en hoe lang duren ze?
  10. Is Natuurmonumenten dan klaar op de Brunssummerheide?
  11. Wordt het wild en de andere dieren niet te veel verstoord door de werkzaamheden?
  12. Het gaat slecht met insecten. Hoe profiteren zij van de werkzaamheden?
  13. Kapt Natuurmonumenten bomen om er geld aan te verdienen?
  14. Kan ik tijdens de werkzaamheden nog wel gewoon wandelen/ fietsen/ mountainbiken/ paardrijden?
  15. Blijft het huttenbos toegankelijk?
  16. Bij wie kan ik terecht met vragen over de werkzaamheden?

 

  1. Waarom worden er bomen gekapt?

Om verschillende redenen:

  • om invasieve exoten te bestrijden en zo de inheemse soorten meer kans te geven
  • om verdroging van bijzondere natuur tegen te gaan
  • om de naaldbossen om te vormen naar gemengde bossen met zowel naald- als loofbomen
  • om geïsoleerd liggende heidegebieden met elkaar te verbinden
  • om de negatieve effecten van stikstof uit de lucht tegen te gaan
  1. Waarom worden invasieve exoten bestreden?

Enkele tientallen jaren geleden werden in de bosbouw boomsoorten van buiten Europa geïntroduceerd, omdat deze een economische waarde hebben; ze leveren waardevol hout of helpen de bodem te verbeteren. Inmiddels weten we dat deze exotische boomsoorten een bedreiging vormen voor onze bossen. We noemen ze daarom invasieve exoten. Op de Brunssummerheide zijn dat vooral Amerikaanse vogelkers, Amerikaanse eik en acacia. De soorten dieren en planten die oorspronkelijk in Nederland thuis horen zijn eeuwenlang samen opgegroeid en op elkaar aangepast: er is een natuurlijke balans. Invasieve exoten verstoren deze balans en nemen de overhand in onze bossen. We werken daarom toe naar een bos dat vrij is van deze exoten door deze te kappen.

  1. Waarom helpt het kappen van bomen tegen verdroging?

Een andere bedreiging is verdroging. Een aantal van de bijzondere natuurwaarden van de Brunssummerheide zijn afhankelijk van een hoge waterstand, anders verdrogen ze. De dalen van de Brunssummerheide zijn van nature nat. De vele bomen op de hellingen verdampen echter zoveel water dat de dalen uitdrogen. Hoogveen stopt dan met groeien, en de zeldzame vochtige heide verandert in de veel algemenere droge heide. Ook de zeldzame diersoorten zouden kunnen verdwijnen. Op verdroging tegen te gaan kappen we bomen op de hellingen, vooral grove dennen omdat deze zomer en winter water verdampen.

  1. Waarom worden er grove dennen gekapt?

De grove dennen zijn zo’n 100 jaar geleden aangeplant als stuthout voor de mijnen. Ze herinneren ons aan deze tijd en dat willen we zo houden. Maar er zijn op dit moment wel verhoudingsgewijs erg veel grove dennen. Daardoor zijn de bossen op sommige plekken vrij eentonig. Er staan weinig verschillende soorten, en de bomen die er staan zijn vaak allemaal van dezelfde leeftijd. We willen graag meer variatie in de bossen, omdat in een gevarieerder bos meer soorten dieren en planten kunnen leven. Daarom willen we langzaamaan een deel van de grove dennen weghalen en daar loofbomen als berk, eik, lijsterbes en vuilboom voor laten terugkomen. Als we dennen kappen komen deze soorten vaak al vanzelf, soms moeten we ze een handje helpen door ze aan te planten. In een natuurlijk bos hoort ook dood hout.

  1. Wordt de heide nu helemaal kaal?

Nee, maar de heide wordt wel openen omdat er verbindingen worden gemaakt tussen de verschillende heidegebieden. Zo vinden dieren van droge en natte heide makkelijker hun weg naar nieuw leefgebied. Natuurmonumenten werkt aan een groter geheel van aaneengesloten bos- en heidegebieden met daaromheen natuurakkers en natuurlijke graslanden, het zogenaamde Heidenatuurpark. De Brunssummerheide maar ook de Schinveldse Bossen, de Rode Beek, en de Teverenerheide maken daar deel van uit. De open heideverbindingen zijn daarin heel belangrijk. Maar ook de dier- en plantensoorten die afhankelijk zijn van bos moeten er kunnen leven, en het mijnverleden met zijn dennenbossen moet zichtbaar blijven in het gebied. Er blijft dus nog veel bos over. Ook op de heide zullen, net als nu, kleine bosjes blijven bestaan, waarin wilde dieren zoals reeën zich kunnen verstoppen.

  1. Hoe kunnen we de effecten van stikstof op de natuur tegengaan?

Stikstof komt in de lucht door industrie, landbouw en verkeer. De wind verplaatst de stikstof door de lucht, en met regen komt de stikstof terecht in de bodem van natuurgebieden. Stikstof is een voedingsstof; het zorgt er voor dat planten kunnen groeien. Dat klinkt positief, maar dat is het niet. Vooral planten die toch al hard groeien, zoals braam en brandnetel, profiteren van extra stikstof. Deze gaan extra hard groeien en verdringen zo de zeldzamere soorten. Deze zijn meer gebaat bij een voedselarme bodem. Om te zorgen dat onze natuur minder last heeft van stikstof wordt er op plekken waar bijzondere natuur aanwezig is een laagje van de bodem geschraapt. Met dat dunne laagje halen we ook een groot deel van de stikstof weg. Op de kale bodem kunnen weer jonge heideplantjes gaan groeien, en ontstaan er open zandplekjes waar zandhagedissen hun eitjes kunnen leggen.

  1. Welke bomen worden gekapt?

Vooral invasieve exoten, maar ook grove dennen, berken, beuken en populieren. Berken en beuken worden vooral gekapt omdat ze aan het afsterven zijn en er takken of hele bomen op paden kunnen vallen. In het huttenbos worden enkele beuken gekapt om er voor te zorgen dat de andere bomen beter kunnen uitgroeien. Ze worden daardoor dikker en mooier. Populieren worden gekapt om een mooie overgang te maken van grasland naar bos. In deze bosrand kunnen veel dieren en planten leven, meer dan in alleen grasland, of alleen bos. 

  1. Waarom blijft er na de werkzaamheden dood hout achter in het bos?

Veel insecten, schimmels, vleermuizen en sommige vogels zijn afhankelijk van dood hout. Daarom laten we een deel van het hout na kap achter in het bos. Soms zijn dat stammen, maar vaak takken. Ook ringen we bomen zodat deze langzaam afsterven. Ringen wil zeggen dat we de sapstroom onderbreken door de stam rondom in te zagen. Dat kan alleen wanneer de boom ver van het pad staat vanwege het risico op afstervende en vallende takken.

  1. Wanneer starten de werkzaamheden en hoe lang duren ze?

De werkzaamheden starten in het najaar van 2018, en zullen gespreid over de komende vijf jaar worden uitgevoerd. Dat betekent niet dat er continue gewerkt wordt. De werkzaamheden zullen vooral in het najaar en de winter worden uitgevoerd, en zullen steeds korte periodes duren.

  1. Is Natuurmonumenten dan klaar op de Brunssummerheide?

Nee, het beheren van een cultuurhistorisch landschap als een heide is nooit klaar. De heide is ontstaan door menselijke activiteit en zal veranderen in bos als we niks doen. Ook na deze vijf jaar van intensieve werkzaamheden zal er dus nog regelmatig in het bos en op de heide gewerkt worden, bijvoorbeeld het verwijderen van opslag van jonge bomen en struiken om verbossing tegen te gaan.

  1. Wordt het wild en de andere dieren niet te veel verstoord door de werkzaamheden?

Dieren zullen zeker last hebben van het geluid dat de machines maken. Gelukkig wordt er niet overal tegelijk gewerkt en is er altijd wel een rustig deel waar ze zich kunnen terugtrekken. De maatregelen worden bovendien zodanig uitgevoerd dat de aanwezige dieren en planten zo min mogelijk worden beschadigd. Bijvoorbeeld door buiten het broedseizoen te werken, vaste roofvogelnesten en bomen met holtes te sparen, en te werken op een moment dat bijvoorbeeld amfibieën en reptielen zich ergens anders bevinden, of zo diep weggedoken zitten dat de machines hen niet kunnen schaden.

  1. Het gaat slecht met insecten. Hoe profiteren zij van de werkzaamheden?

Meer variatie in de natuur zorgt er altijd voor dat er meer soorten kunnen leven. Insecten zijn vaak aangepast aan een of enkele soorten planten waarvan ze leven. Een oranjetipje bijvoorbeeld legt haar eitjes op pinksterbloem of look-zonder-look, omdat dit de planten zijn die hun rupsen eten. Zijn die planten er niet, dan kan ook het oranjetipje er niet leven. Andere vlinders hebben weer andere plantensoorten nodig.  Variatie vinden we in gemengde bossen, maar nog meer in de bosranden. Daar komt veel licht waardoor planten er kunnen bloeien en insecten zoals bijen en vlinders er hun voedsel kunnen zoeken. Bovendien kunnen insecten in de bosranden opwarmen in de zon, maar uit de wind. Vernatting van de veengebieden zorgt er voor dat daar zeldzame libellensoorten kunnen leven, zoals de hoogveenglanslibel, die maar op twee andere plekken in Nederland voorkomt. In de bossen streven we naar meer dood hout. Veel kevers leggen hun eieren in dood hout, waarvan hun larven leven. Het vliegend hert is daar een voorbeeld van.

  1. Kapt Natuurmonumenten bomen om er geld aan te verdienen?

De bomen worden gekapt omdat we werken aan een gevarieerd bos, verdroging of stikstof tegen te gaan,  of om heidegebieden met elkaar te verbinden. Ook veiligheid van recreanten kan een reden zijn om te kappen. Soms wordt er aan de kap ook geld verdiend, maar dat is nooit de belangrijkste reden om te kappen. Tijdens de werkzaamheden op de Brunssummerheide wordt er uiteindelijk niks verdiend, de kap kost juist geld.

  1. Kan ik tijdens de werkzaamheden nog wel gewoon wandelen/ fietsen/ mountainbiken/ paardrijden?

Het kan zijn dat tijdens de uitvoer van werkzaamheden routes tijdelijk niet toegankelijk zijn. Op onze website vind je een kaartje waarop is aangegeven in welk jaar waar werkzaamheden worden uitgevoerd. Vrijwel altijd zal dit in de herfst en winter, tussen september en februari zijn. Omleidingen zullen aangegeven zijn zodat je altijd de route kan vervolgen. De route kan daardoor wel wat langer worden. Wil je zeker weten dat de door jou uitgezochte route toegankelijk is, kijk voordat je van huis gaat dan altijd nog even onze website natuurmonumenten.nl/brunssummerheide voor detailinformatie.

  1. Blijft het huttenbos toegankelijk?

Ook in het huttenbos zal worden gewerkt, in het najaar van 2018. In de herfstvakantie is het huttenbos gewoon toegankelijk. Na de werkzaamheden zal er een grote berg nieuwe takken liggen om lekker mee te bouwen.

  1. Bij wie kan ik terecht met vragen over de werkzaamheden?

Met je vragen kun je terecht op [email protected] Je vraag wordt dan doorgestuurd naar degene die je het beste een antwoord kan geven.