Wandelen

Wandelroute De Bisselt bij Groesbeek

Wandelen

Wandelroute De Bisselt bij Groesbeek

Wandel door de Bisselt tussen Mook en Groesbeek. Gelegen op de provinciegrens van Gelderland en Limburg. Deze route leidt je door de bossen en open gebieden van Natuurmonumenten over de Natuurbegraafplaats en het jugendstil jachtslot Mookerheide.

  • Volg voor de route de paarse pijltjes of de route app;
  • Vind je 6,2 kilometer te kort? Kies dan ook nog voor de gele pijltjes van de Twee Schansenroute van 5 kilometer. Met deze route loop je tevens over de Heumensche schans en de Mookerschans. De route kan daarna weer worden vervolgd met de paarse pijltjes. Of maak een extra rondje over de Mookerheideroute van 3 kilometer, bij wandelknooppunt 24 loop je dan rechtdoor naar de parkeerplaats en dan volg je de rode pijltjes.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

De route

 Startpunt

1Landgoed Mookerheide

Meer dan 100 jaar geleden werd dit prachtige jachtslot in jugendstil stijl gebouwd. Jan J. Luden uit Heumen gaf de opdracht in 1904 aan twee architecten uit Nijmegen. Aan de voorzijde lag een rozentuin en een vijver met fontein en een ijskelder. Hier werd het ijs uit de winter opgeslagen, zodat ze dit gedurende het jaar konden gebruiken als koelkast. Tussen 1947 en 1985 was het complex in eigendom bij de Zusters van Dominicanessen van Bethanië.

Natuurmonumenten heeft het jachtslot met tuinen en omliggend natuurgebied in 1985 aangekocht van de zusters. Tussen 2013 en 2016 zijn de historische kassen en tuinen gerestaureerd. Natuurmonumenten is momenteel het jachtslot aan het restaureren. Wil je daar meer over weten, kijk dan hier.

TIP: Wijk even van de route af, maak een rondje om het gebouw heen. Ga eens mee met een van de vele excursies in het jachtslot en over het landgoed.

Jachtslot Mookerheide kasteelroutes
Landgoed Mookerheide

2Zevenstammige eik

In het parkbos van het landgoed vind je een aantal bomen die uit meerdere stammen lijken te bestaan. Een gril van de natuur of is hier meer aan de hand? Er zijn verschillende redenen waardoor deze 'boomboeketten' zo gegroeid kunnen zijn. In dit geval is het zo dat in de tijd van landgoed Bethanië meerdere bomen in één plantgat geplant werden. 

Een boomboeket kan ook ontstaan zijn, als een boom periodiek werd afgezaagd, waarna er meerdere stammen ontstonden. Maar zoals met alles in de natuur, kunnen ook zomaar de vreemdste vormen ontstaan. Eén ding is zeker: deze meerstammige bomen blijven bijzonder om te zien.

Boomboeket Mookerheide
Zevenstammige eik

3Oude poort

Aan de linkerkant ziet je in het bos twee oude zuilen. Deze zijn vermoedelijk aangelegd tijdens de bouw van het jachtslot. Via deze weg was het gebouw makkelijker te bereiken, omdat de heuvel hier geleidelijk omhoog gaat. Zo werden goederen omhoog gebracht naar het jachtslot. Dit is een aanname, we hebben hier geen hard bewijs van.               

Oude poort op Mookerheide
Oude poort

4Reliëf

Op deze plek beleef je heel goed het glooiende landschap. In de voorlaatste ijstijd duwde een gigantische ijsmassa het land op tot een stuwwal. Zelfs rivieren die altijd van zuid naar noord liepen, veranderden hun loop. Omdat zij niet door de ijsmassa's en stuwwal heen konden bogen zowel de Waal, Rijn en Maas af naar het westen. 

Zo’n 50.000 jaar geleden, tijdens de laatste ijstijd, kwam er geen enkele massa landijs meer zover zuidelijk. Maar de grond was nog wel bevroren en al het smeltwater van het smeltende ijs kon niet wegzakken.

Er ontstonden gigantische modder- en waterstromen, die dalen in het landschap sleten. Zo ontstond het vooral in Limburg bekende heuvelachtige landschap, wat dus eigenlijk een landschap van dalen is!

5Dood hout leeft

De natuur laat het ons iedere dag zien. Veel dieren en schimmels zoals paddenstoelen, maken graag gebruik van dood hout. Je vindt er talloze kleine beestjes, die op hun beurt weer een lekker hapje zijn voor vogels, zoals de specht. Die spechten kunnen weer een nestholte in dat dode hout hakken. En later profiteren daar weer vleermuizen van, als zij boomholtes bewonen om de dag door te komen. 

Natuurmonumenten laat daarom bewust veel dood hout liggen, zodat allerlei dieren en paddenstoelen hier gebruik van kunnen maken. Zo houden we de kringloop in leven en kan het bos zich blijven ontwikkelen tot een gevarieerd en natuurlijk leefgebied voor planten en dieren.

De geheimen van dood hout
Dood hout leeft

6Sleedoorn

In de bosrand zie je sleedoorn. Deze struik bloeit prachtig wit rond maart-april. Insecten als de honingbij zorgen voor de bestuiving van de struik. En in augustus verschijnen dan grote zwart-blauwe bessen die gebruikt worden om jam, vruchtenmoes, sap of likeur van te maken.

Schuilplek
Insecten, vogeltjes en kleine zoogdieren vinden in deze struiken vaak een leef- en schuilplek. Roofdieren kunnen heel moeilijk door de dichte doornstruiken heen komen.

sleedoorn
Sleedoorn

7Bloemrijke akkers

Geniet even van de open akkers waar je tussendoor loopt. In het voorjaar en zomer groeit er rogge op deze kruidenrijke akkers. Ook bloeien er dan onder andere klaprozen, korenbloemen en kamille. Hier vinden veel vlinders, vogels en insecten hun voedsel. Op sommige momenten geven hier honderden grote sabelsprinkhanen een concert.

Een andere bezoeker van deze akkers is de das. Na zonsondergang gaat hij op deze akkers op zoek naar pieren en andere bodemkruipers. De kans dat je hem tegenkomt, is dus heel klein. Wist je trouwens dat de das nog niet zo lang geleden het grootste landroofdier van Nederland was?! Met de komst van de wolf heeft hij zijn nummer één positie prijs moeten geven. Maar dat maakt hem niet minder indrukwekkend!

Korenbloem
Bloemrijke akkers
Das dieren in natuurgebieden
Bloemrijke akkers

8Waterwingebied

Heb je de betonnen platen met ijzeren luiken al gezien omheind met het ijzeren hek? Hier wordt water gewonnen door Waterleiding Maatschappij Limburg (WML). De Mookerheide en het gebied eromheen zijn een bron voor het drinkwater van Limburg. De natuur boven de bronnen vormt een goede bescherming voor invloeden van buitenaf. Maar alles wat er in de omgeving gebeurt, kan op den duur ook de kwaliteit van de bronnen beïnvloeden. Laten we hier dus zuinig op zijn.

Waterwingebied
Waterwingebied

9Route verlengen

Nog een extra rondje over de Mookerheide of het Herrendal? Wandel je bij wandelknooppunt 24 rechtdoor dan kom je op de parkeerplaats. Van daaruit kun je kiezen of je nog een lusje van 3 kilometer maakt van de rode Mookerheideroute. Of dat je de blauwe pijltjes volgt van de 3 kilometer lange Herrendalroute. Bij beide routes kom je weer op deze plek terug en kun je de paarse Bisseltroute vervolgen.

Handwijzer Mookerheide
Route verlengen

10Je biezen pakken

Hier in de bossen van de Mookerheide ligt buurtschap De Bisselt. In dit buurtschap staan ongeveer 100 woningen. Het buurtschap dankt zijn naam aan een groot ven genaamd Biessael, waarvan restanten nog aan de Biesseltsebaan liggen. Sael betekent woonplek; letterlijk is dit dus een woonplek omgeven door biezen. Bies is een lang gras dat groeit op natte plekken en veelal gebruikt werd om onder andere matten te biezen. We danken ook het spreekwoord 'je biezen pakken' aan dit gras! Rondtrekkende kunstenaars hingen hun waren aan de matten. Deze konden ze namelijk snel en makkelijk oprollen om weer verder te gaan.

Ruwe bies
Je biezen pakken

11Mariakapelletje

In de jaren ’50 is hier een kapel gebouwd van dennentakken en herfstbladeren. Deze is later door de bewoners van de Bisselt vervangen door een nis met een beeldje.

Zestig jaar later op 26 oktober 2014 werd de huidige boskapel geopend. Het is een eigentijdse boskapel met een eenvoudige, sierlijke ruimte. De kapel vormt voor velen een rustpunt te midden van bijzondere natuur. De buurtbewoners van de Bisselt onderhouden de kapel.

Kapelletje Mookerheide
Mariakapelletje

12Rondom 't Zwaantje

Herberg-restaurant ’t Zwaantje is gelegen op de grens van Gelderland en Limburg. Hier ben je altijd welkom om te eten of te drinken voordat je verder gaan met je wandeling. Aan de overkant van de weg staat de waterput van de Bisselt. Deze put werd in 1913 gebouwd. Tot 1945 was dit de enige drinkwatervoorziening voor de bewoners van de Bisselt!

In de oorlog is de oorspronkelijke overkapping met draaimechanisme vernield. Sindsdien is de put niet meer in gebruik geweest. In 1996 werd de put gerestaureerd; hij heeft een diepte van 57 meter.

Waterput bij 't Zwaantje
Rondom 't Zwaantje

13Voormalige leemgroeve

Aan de Biesseltsebaan, die de grens vormt tussen het Limburgse gemeente Mook en het Gelderse Berg en Dal, zijn restanten te zien van een groot ven, genaamd de Biessael (Sael = woonplek; dus letterlijk: woonplek, omgeven door biezen).

Het ven is voor zowel plant en dier als uit cultuurhistorisch oogpunt van grote waarde. Het ven is van oorsprong een leemkuil, waarschijnlijk al afgegraven in Romeinse tijd om er aardewerk van te bakken en later om huizen en wegen in de omgeving mee op te knappen. Het ven was vroeger groter en ook de laagte aan de overkant van de weg behoorde vroeger bij het ven.

De Biessael
Voormalige leemgroeve

14Roofvogels

Speur aan het einde van de wandeling de lucht nog eens af naar vogels. Het is goed mogelijk dat je een buizerd ziet vliegen of zweven. Hoewel de buizerd een snelle, machtige vogel lijkt, is hij stiekem het traagste jongetje van de klas. Dit komt door zijn brede vleugels en korte, brede staart. Hij is daardoor niet zo wendbaar als bijvoorbeeld zijn soortgenoot de havik. De buizerd eet daarom vooral wat hij makkelijk te pakken kan krijgen, zoals zieke konijnen, wormen en aas. Niet zo gek dus, dat je deze vogel ook veel langs (snel)wegen op een paaltje kunt zien zitten!

De buizerd is ook dé roofvogel die je het meeste kunt tegenkomen, al kunnen ze er wel heel verschillend uitzien, van bijna helemaal wit tot donkerbruin.

Buizerd in volle vlucht
Roofvogels

15Natuurbegraafplaats

Op het landgoed Mookerheide bevindt zich de gelijknamige Natuurbegraafplaats Mookerheide. Mensen krijgen hier de kans om zowel een laatste rustplek in de natuur te vinden als een bijdrage te leveren aan de natuur. Want de natuurbegraafplaats blijft ook eeuwig natuurgebied. Natuurmonumenten werkt hier samen met Natuurbegraven Nederland.

In totaal zal op circa 50 hectare van het gebied natuurbegraven plaatsvinden. Dit past goed bij de ambitie om het park- en landgoedbos te herstellen. Er ontstaan open plekken die geschikt zijn voor natuurbegraven. Natuurmonumenten en Natuurbegraven Nederland werken op deze manier samen aan het behoud en het versterken van de natuur. De natuurbegraafplaats blijft een openbaar natuurgebied en dus toegankelijk voor bezoekers. Meer informatie vind je op natuurbegravennederland.nl.

Natuurbegraafplaats
Natuurbegraafplaats

16Zintuigen prikkelen

Je bent nu bijna op het einde van de wandelroute. Een mooie plek om even nog even te genieten op het bankje en de natuur te beleven! Sluit eens een tijdje je ogen, zeg niets en luister naar de omgeving. Wat hoor je allemaal? Vogels, wind, insecten misschien? Prikkel ook andere zintuigen, voel eens een grasspriet of blaadjes tussen je vingers met je ogen dicht. Je zult merken dat je zintuigen op scherp komen te staan en je alles veel beter ervaart. Geniet ervan!

Luisteren naar de nachtegaal!
Zintuigen prikkelen

17Moestuin en kassen

We duiken terug in het verleden en gaan naar het jaar 1905. Het jachtslot was gereed en niet veel later kwamen er kassen, moestuinen en een fruitmuur. Helaas zijn waren de kassen en tuinen compleet vervallen in de loop der jaren. Maar, na een grote restauratie zien ze er weer prachtig uit. En niet alleen de elementen werden in ere hersteld. Er is ook weer volop bedrijvigheid! Zo is een groep vrijwilligers van Natuurmonumenten er heel actief. Neem gerust een kijkje als de poort openstaat!

Naast de vrijwilligers die hier weer groenten en fruit kweken, is er ook de fraaie bloemenpluktuin van Zelfgeplukt. In de entourage van de oude tuin kun je je eigen bos bloemen samenstellen. De bloemen zijn geheel natuurvriendelijk geteeld. In het bloemenseizoen kan er geplukt worden uit een aanbod van korenbloemen, leeuwenbekjes, zomerasters, cosmea’s, zonnebloemen en nog veel meer. Kom je een keer kijken? Zelfgeplukt is open van juni t/m oktober op woensdag, vrijdag en zondag tussen 11:00 en 16:30. Of zo lang het weer het toe laat. Meer informatie vind je op zelfgeplukt.nl.

Moestuin en kassen op Mookerheide
Moestuin en kassen

18Eindpunt

Je bent aangekomen bij het eindpunt. Wij hopen dat je genoten hebt van deze veelzijdige wandeling!

Draag jouw 'steentje' bij aan de natuur
Wil je nu ook het werk Natuurmonumenten steunen, word dan lid. Want alleen met jouw steun kunnen we prachtige gebieden zoals de Mookerheide behouden voor de toekomstige generaties. Ga hiervoor naar natuurmonumenten.nl/leden/nbr.

Wil je geen lid worden, maar draag je de natuur wel een warm hart toe? Doe dan een donatie. Je kiest zelf het bedrag dat je eenmalig wilt doneren. Dit kan al vanaf €2,50. Je betaalt gemakkelijk en veilig met iDeal, via natuurmonumenten.nl/donatie/nbr

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws
Wil je het laatste nieuws weten over dit gebied volg de boswachters dan via facebook: facebook.com/groups/NMrijkvannijmegen. Daar kun je ons ook laten weten wat je van deze route vond. Of volg ons via instagram.com/natuurmonumenten_rijkvnijmegen.

landgoed Mookerheide
Eindpunt
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.