Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan
Wandelen

Koepelroute, tussen Roosendaal en Zundert

Koepelroute, tussen Roosendaal en Zundert

11 km

Waar

Oude Buisse Heide

Wandelen

Koepelroute, tussen Roosendaal en Zundert

Prachtige, lange wandelroute langs de cultuurhistorie van verschillende landgoederen en theekoepels.

Wandel deze route met onze route app

De route is aangegeven met blauwe pijlen.

De landgoederen zijn ontstaan als ontginningen van een voor de turfwinning afgegraven hoogveengebied. Tijdens het wandelen passeer je de beroemde theekoepel van Henriëtte Roland Holst waar zij beroemde gasten ontving zoals Herman Gorter en H.P. Berlage.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Parkeerplaats Herberg 't Pannehûske: Toon op kaart

De route

 Startpunt

1Landgoed Wallsteijn

Wallsteijn is rond 1800 aangelegd door Frederik van de Wall, schout (burgemeester) van Zundert. De naam Wallsteijn is ontstaan uit defamilienaam ‘Wall’ aangevuld met ‘Steijn’ om het landgoed en de eigenaar een zekere status te geven!Het landhuis en de aangrenzende tuin (rechts van het wandelpad) zijn particulier bezit en niet toegankelijk voor publiek. Het overige deel (links van het wandelpad) van het landgoed is opengesteld voor wandelaars.Ben je benieuwd naar de historie en landgoed Wallsteijn? Loop dan eens de Wallsteijnroute (paarse route). Een fraai rondje van 2,5 km.Het landgoed Wallsteijn staat bekend om de nachtegalen. De zang van deze qua uiterlijk onopvallende vogels kun je bewonderen van half april tot in augustus.

2Jachtkoepel

Welkom bij de eerste koepel op deze route, die meer dan 200 jaar geleden, omstreeks 1800 is aangelegd.Oorspronkelijk was de koepel bedoeld als rustpunt voor jachtgezelschappen. De koepel werd ook wel de jachtkoepel genoemd. De mensen gebruikten deze heuvel en koepel naast rustplek, ook als schuilplek en om inspiratie op te doen.Deze koepel is later door Natuurmonumenten gerestaureerd. Vanuit deze koepel heeft u een mooi uitzicht over de landerijen. Vooral rond de schemer kun je hier naar wild speuren, zoals reeën die in de velden komen grazen.

3Koekoek

We hebben het natuurgebied dat Natuurmonumenten beheert en beschermt even verlaten. Je wandelt hier door een kleinschalig landbouwgebied dat hier van oudsher ligt; rechts zie je nog een pittoresk landbouwhuisje.Het open agrarisch landschap kenmerkt zich onder andere door de kleinschalige graslanden. Het is een goed leefgebied voor de koekoek, die houdt van overzichtelijke, gevarieerde en open landschappen met voldoende zitplaatsen. Helaas verdwijnen deze kleinschalige landschappen steeds meer en heeft de koekoek het niet altijd even makkelijk.De koekoek, slim of gemeen?Zodra je de koekoek één keer in je leven hebt gehoord, weet je hoe hij aan zijn naam komt. Maar ook het broedgedrag van de vogel is heel interessant! Moeder legt haar ei namelijk in het nest van andere vogels. Het koekoeksjong komt vervolgens vaak net iets eerder uit en werkt de andere kuikens uit het nest.En de onwetende pleegouders vliegen zich een ongeluk om het koekoeksjong te voeden. Want vaak zijn de pleegoudervogels van een kleinere soort dan de koekoek. Maar ook dat is natuur. En het maakt de koekoek een bijzondere vogel, die ook het beschermen waard is!

4Turfvaart

Tweeduizend jaar geleden gebruikten de Romeinen turf al als brandstof. Maar vooral vanaf de Middeleeuwen werd turf vaker en vaker gebruikt, toen goed hakhout schaarser werd.De gegraven vaart die je hier ziet, werd vroeger gebruikt om de turf vanuit de Oude Buisse Heide naar de havens van Antwerpen en Breda te vervoeren, vandaar de toepasselijke naam voor dit water: de Turfvaart.Wat is turf eigenlijk?Turf is een opeenstapeling van dode plantenresten in het veen. Door deze laag, die in honderden jaren is ontstaan, uit te steken en te drogen, ontstaat turf.

5Meer natuur

De meeste bossen in Nederland zijn vroeger aangeplant voor houtproductie. Een ontwikkeling die niet goed is voor de natuur, omdat veel dier- en plantensoorten juist afhankelijk zijn van veel variatie in begroeiing, soorten bomen en schuilplekken.Mede dankzij Natuurmonumenten krijgen de bossen weer een natuurlijker karakter. En daar horen ook op het eerste oog 'rommelige' plekken bij met dood hout. Wij laten dat bewust staan of liggen (tenzij het gevaar oplevert voor bezoekers), omdat hier tal van dieren en planten op af komen! Insecten die weer voer zijn voor vleermuizen, en spechten. Paddenstoelen die groeien op de bomen net als allerlei planten, zoals mossen.Ook zorg Natuurmonumenten voor licht en ruimte in het bos, zodat bodemgroeiers voldoende zonlicht krijgen.

6Heide en vennen

Vanuit het bos sta je ineens op de open heide bij een prachtig ven. Neem even de tijd om te genieten en het wisselgedicht te lezen. Een van de vele watervogels die je bij het ven kunt zien is de kuifeenden. Het mannetje zit strak in het verenpak: zwart-wit met een mooie gladgestreken kuif, de vrouwtjes zijn bruin. Ook de groene kikker leeft in dit ven. In de lente en zomer kun je hem al van verre horen kwaken. Kom je te dichtbij dan hoor je van alle kanten geplons en houdt het gezang plotsklaps op.

7Theekoepel

Welkom in de theekoepel van de Oude Buisse Heide. Deze theekoepel werd vroeger veel gebruikt door politica en dichterer Henriette en beeldend kunstenaar Richard Roland Holst. Hier ontvingen zij tal van gasten, zoals architect H.P. Berlage en schrijver Herman Gorter.Van oudsher hing er in de theekoepel een belletje waarmee zij hun bedienden in de Herenkamer lieten weten, dat zij thee wilden!Aan het einde van deze lange beukenlaan liggen De Herenkamer, het gastenverblijf van Roland Holst, de Angorahoeve (de oude woning) en het Atelier (de werkplek).Je komt tijdens de route meerdere beukenlanen tegen. Het dichte bladerdek bood beschutting tegen de zon, waardoor men 'mooi blank' bleef. Want vroeger wilden de dames niet bruin worden! Want alleen het 'werkvolk' kwam veel buiten en bruinde in de zon. Een witte huid was dus een statussymbool.Vergaderen of vakantie vieren in de natuurDe Angorahoeve en het Atelier zijn beide te huur als vakantiewoning. De Herenkamer is te reserveren als unieke vergaderlocatie.Kijk voor meer informatie op: natuurmonumenten.nl/oude-buisse-heide.

8Vincent van Gogh

De bekendste persoon die zich heeft laten inspireren door de prachtige natuur in dit gebied is Vincent van Gogh, die in deze omgeving is opgegroeid. In Zundert vind je het Van GoghHuis, een bijzonder kunstcentrum.KunstprojectDichter en beeldend kunstenares Pien Storms van Leeuwen, creëerde een aantal poosplaatsen in het kader van het project 'Omtrent Vincent', waaronder op deze plek. Deze rustplekken verwijzen naar het dierbare landschap van Van Goghs jeugd.Het citaat op de steen die hier ligt, komt uit een van de brieven die Vincent van Gogh aan zijn broer Theo schreef: ‘ik heb een altijd durend heimwee naar hei en masthout’.Op deze plek kun je links en rechts nog goed zien hoe Brabant er lange tijd uit heeft gezien. Een beeld dat zeker tot 1850 door bijna heel Brabant te zien was. Veel heide, met her en der een vliegden er bovenop, soms een houtwalletje een kleine bosje en tussendoor wat struikjes en pijpenstrootje.

9Natuurgebied De Reten

Ondertussen ben je natuurgebied De Reten ingelopen, dat vooral bestaat uit een kleinschalig landschap met cultuurhistorische waarde.Ook de natuur heeft veel belang bij het behoud van dit landschap, bijvoorbeeld vanwege  landschapselementen als houtwallen. Deze werden vroeger aangelegd om het vee binnen te houden, en ongenodigde gasten buiten te houden. Het hout dat om de 6 jaren gekapt werd, werd gebruikt als geriefhout; Het werd voor de kachel gebruikt, voor ovens, voor het maken van gereedschap etc.Tal van kleine dieren, als insecten, muizen en vogels vinden er een ideale leef- en schuilplek!Vogels op De RetenJe kunt in dit natuurgebied een aantal vogels tegenkomen, zoals bijvoorbeeld de boompieper. Deze kleine vogel vliegt in een soort curve. Als hij landt, zet hij zijn pootjes uit en spreidt zijn vleugels, net als een parachute.De wulp is een andere vogel, die helaas steeds minder voorkomt in het Nederlandse landschap, maar die hier nog wel voorkomt. Je herkent hem aan zijn kromme snavel. Een ezelsbruggetje om hem te onderscheiden van andere weidevogels: de snavel van de wulp wijst naar zijn gulp.

10Moderne theekoepel

Vroeger vormden de landgoederen Oude Buisse Heide en De Moeren samen een groot heideveld dat in de loop van de tijd steeds meer versnipperd raakte.De afgelopen jaren maakte Natuurmonumenten van de landbouwgronden in De Reten weer heide, bloemrijke graslanden en vennen. Door de inrichting van De Reten zijn de Oude Buisse Heide en De Moeren weer met elkaar verbonden, waardoor dieren en planten zich beter kunnen verspreiden en zo hun overlevingskans vergroot!Ter afsluiting van de landinrichting in Zundert heeft Natuurmonumenten deze moderne theekoepel geplaatst langs de ’Koepelroute’ in natuurgebied De Reten. Vanuit de nieuwe theekoepel is dit gebied prachtig te overzien.Bovenop de theekoepel staat een windmolentje. Als u in de theekoepel staat en u kijkt naar boven ziet u de windroos die aangeeft vanuit welke richting de wind waait.HeidekoeienAls je over de graslanden kijkt, kun je met wat geluk de heidekoetjes zien. De heidekoe is een oud ras uit Noordwest-Europa, dat van oudsher voorkwam op voedselarme graslanden.Deze dieren zijn bestand tegen alle weersinvloeden en kunnen zelf overleven en zich voortplanten zonder tussenkomst van de mens. En met succes, want sinds de komst in 2011 zijn er jaarlijks rond juni kalfjes te bewonderen!

11Plaggen voor de heide

Je loopt nu door het particuliere Landgoed De Moeren. Ook deze eigenaren dragen actief bij aan de natuur. Zo zie je aan de linkerkant nog dat er stukken grond geplagd zijn.Nieuwe kans voor heideBij het plaggen schraap je een deel van de bodem af, om zo de onderliggende zaden van de oorspronkelijke heide (zaadbank) de kans te geven om te groeien. Door het plaggen haal je ook veel pijpenstrootje weg. Deze lange grassoort groeit snel en verdringt nu de heide weg.Op de geplagde stroken zie je al jonge heideplantjes opkomen! Je ziet zowel dopheide als struikheide tevoorschijn komen. Dopheide komt voor op meer vochtige grond, terwijl struikheide meer op de drogere grond voorkomt.

12Koepel De Moeren

Op dit punt zie je de koepel van De Moeren. Van oudsher was deze heuvel al aanwezig in het landschap. Volgens de verhalen zou de vroegere eigenaar bij helder weer de klok van de kerktoren van Breda kunnen zien!Vanuit deze koepel heb je een mooi uitzicht over de landerijen. Speur hier de lucht en de paaltjes rond de velden af; grote kans dat je ergens een buizerd ziet zweven of ziet zitten, op zijn beurt weer speurend naar een lekker hapje!Als je in de koepel zit en de lange beukenlaan af kijkt, zie je helemaal aan het einde het landhuis van Landgoed de Moeren zien liggen, daar wandel je zometeen naar toe.

13Landhuis De Moeren

Je staat nu voor het fraaie landhuis van particulier landgoed De Moeren. De familie heeft de omgeving respectvol in stand gehouden als natuurgebied met 250 hectare bos, vennen, heide, velden en veelzijdige fauna.Dit is ook de plaats waar Napoleon ooit een omweg maakte om Nederland “te bezoeken” en waar Van Gogh zijn eerste landschappen schilderde.200 jaar oudDit centraal gelegen landhuis stamt uit 1818 en is ontworpen door Govert George van der Hoeven en zijn vrouw Agathe Snellen, beide afstammelingen van een vooraanstaande families uit Breda.Sinds die tijd is de familienaam Van Der Hoeven definitief aan het landgoed verbonden. Als je de route vervolgt, zie je in de Moersebaan de van oudsher bijbehorende boerderijen, schuren en andere gebouwen. In de Engelse tuin van het landhuis, kun je een unieke vergaderruimte huren. Meer informatie staat op:  www.demoeren1818.nl.Eeuwenoud café Na een laatste blik op het landhuis, loop je verder richting Café D'n Anker, één van de oudste cafés van Nederland!  In 1653 liet Bredanaar Peter van Bernagien, eigenaar van brouwerij 'Het Ancker' de kroeg bouwen. De brouwer verkocht de boel later aan de familie Snellen, die het in 1792 op haar beurt doorschoof aan haar pachter. In 1861 werd de eerste De Beer eigenaar, boer en kastelein, en zijn nazaten zitten er nu nog steeds. Geniet hier van een pauzemoment en neem vooral ook een kijkje binnen!Kijk voor de hele geschiedenis en openingstijden op indenanker.nl

14Elzenhout

Langs het fietspad zie je een elzen hakhoutwal. Bijzonder, omdat deze bijna niet meer voorkomen in Brabant. Dat deze wal hier staat, zal waarschijnlijk te maken hebben met gerief-/ gebruikshout dat men vroeger nodig had. Dat hier gekozen is voor elzenhout, zal te maken hebben gehad met de nattere plekken in dit gebied.Zo is Amsterdam gebouwd op elzenhouten palen, omdat dit hout goed nattigheid kan verdragen.

15Finish in zicht

Je bent bijna aan het einde van de wandeling. Bij 't Pannehûske kun je nog even nagenieten van de wandelroute. Vlak bij het restaurant ligt ook het eindpunt van de Turfvaart.Bij het Pannehûske werd ten tijde van de turfwinning de turf afgerekend en overgedragen naar karren en naar de omliggende dorpen vervoerd. Het Pannehûske is er dus al heel lang en vond zijn oorsprong in de 17e eeuw.
Oude Buisse Heide

Wat wij hier doen

Beschermen van een bijzonder gebied

Op de Oude Buisse Heide komen de natuur en cultuur van Nederland samen. Natuurmonumenten wil het landgoed haar unieke uitstraling laten behouden en bijzondere soorten hier meer ruimte geven. Daarom herstellen en onderhouden we de bijzondere monumenten op het landgoed. Wij hebben de Herenkamer gerestaureerd, creëren een gevarieerder bos, onderhouden de lanen, schonen vennen op en plaggen de heide. Daardoor kreeg het zeldzame heideplantje klokjesgentiaan weer een nieuwe kans om zich te verspreiden. Wil jij ook graag een bijdrage leveren om de unieke uitstraling van het gebied te behouden? Help dan mee!

Help mee
11 km

Koepelroute, tussen Roosendaal en Zundert