Wandelen

Wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen

Wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen

17.07 km

Waar

Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek

Wandelen

Wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen

Ontdek de cultuurhistorie van deze buitenplaatsen uit de gouden eeuw.

NB Tijdens het festival Wonderfeel op 20, 21 en 22 juli is een deel van de wandelroute niet toegankelijk: bekijk hier de alternatieve route

Je wandelt over acht 's-Gravelandse buitenplaatsen: Boekesteyn, Schaep en Burgh, Bantam, Hilverbeek, Spanderswoud, Land en Bosch, Jagtlust en Gooilust. Onderweg ontdek je de boeiende cultuurhistorie van deze buitenplaatsen uit de gouden eeuw. In de lente en zomer kun je tijdens het wandelen genieten van de bloemenpracht op de buitenplaatsen van 's-Graveland. 's Winters vormen de landhuizen met omliggende parkbossen een prachtig stilleven. De route is gemarkeerd met gele pijltjes.

  

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Vanaf de A2 (Amsterdam-Utrecht)
Neem de afslag Hilversum. Ga linksaf onder het viaduct door en volg deze weg richting Hilversum (N201). Na ongeveer 8 km neem je bij de stoplichten afslag ’s-Graveland. Je rijdt rechtdoor ’s-Graveland in. Je rijdt nu op het Zuidereinde. Bij de kruising met stoplichten ga je rechtdoor. Je rijdt nu op het Noordereinde (het bezoekerscentrum staat bij de kruising al aangegeven op de ANWB-borden). Na ongeveer 1 km ligt het bezoekerscentrum aan je rechterhand.

Vanaf de A1 (uit de richting Amsterdam)
Neem de afslag Blaricum/Huizen. Aan het einde van de afrit steek je de weg over. Je rijdt nu op de Amersfoortsestraatweg (parallel aan de A1). Bij de stoplichten volg je de afslag Bussum/’s-Graveland. Deze weg (Ceintuurbaan) rij je helemaal uit tot de volgende afslag ’s-Graveland. Bij de tweede stoplichten neem je de afslag Amsterdam/’s-Graveland/Weesp, je rijdt nu op de Franse Kampweg. Deze weg volg je tot de stoplichten bij de afslag ’s-Graveland. Sla linksaf het Noordereinde op. Na ongeveer 1 km ligt het bezoekerscentrum aan je linkerhand.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Vanaf het NS-station Hilversum of NS-station Naarden-Bussum bus 105, halte ’Natuurmonumenten’ in ’s-Graveland. Volg het weggetje richting het bezoekerscentrum.
Bij station Hilversum en Naarden-Bussum is fietsverhuur mogelijk, het is 6 kilometer fietsen.
Vanaf station Bussum-Zuid is het ongeveer 5 kilometer wandelen naar het bezoekerscentrum.

De route

 Startpunt

1Landhuis Boekesteyn

Landhuis Boekesteyn

2Landhuis Boekesteyn

Je staat nu voor het monumentale landhuis Boekesteyn. ‘Boeke’ is oud-hollands voor beuk. Waarschijnlijk komt daar de naam van het landhuis vandaan. Tijdens de wandeling zul je dan ook veel beuken zien. Oorspronkelijk stonden aan beide kanten van het voorname huis twee bijgebouwen, waarschijnlijk een koetshuis en een oranjerie. Aan de voorzijde lag een cirkelvormig plein. Achter het huis lag een rechthoekige vijver en achter een muur lagen moestuinen en een boomgaard. De tuinen rond het landhuis waren oorspronkelijk aangelegd in Franse stijl. Die kenmerkt zich door strakke symmetrische vormen. De Franse stijl zie je nu nog terug aan de voorzijde van het landhuis. In de 18e eeuw kwam echter de Engelse Landschapsstijl in de mode. De tuinen moesten nu romantisch en parkachtig zijn. Daarom werden er rondom Boekesteyn grasvelden en heuveltjes aangelegd met natuurlijk ogende boomgroepen en verrassende doorkijkjes. Er kwamen kronkelige paden zoals in het Rococobos en het later aangelegde Slingerpad.

3Landhuis Schaep en Burgh

Het landhuis Schaep en Burgh werd gebouwd in de 17e eeuw. De naam komt van de stichter Abel Matthijs zn Burgh, zoon van een bierbrouwer, en zijn neef en erfgenaam Gerard Schaep. Schaep en Burgh is sinds 1975 het hoofdkantoor van Natuurmonumenten.

Landhuis Schaep en Burgh
Landhuis Schaep en Burgh
Landhuis Schaep en Burgh

4Slangenmuur

Tijdens je wandeling over de buitenplaatsen kom je verschillende tuinstijlen tegen. Aan het begin van de 18e eeuw legt men bij de huizen een baroktuin aan. Strak en geometrisch van opbouw met lange lanen en een sterrenbos. Later raakt deze Franse stijl uit de mode en gaan de tuinen op de schop. Er komen natuurlijke tuinen met heuvels, waterpartijen en romantische doorkijkjes. Exotische bomen en struiken zoals de rododendron en rode beuk doen hun entree. Vlak bij de huizen legt men een moestuin en een slangenmuur aan. De fraaie parken van Schaep en Burgh werden aangelegd door de bekende Nederlandse tuinarchitect Jan David Zocher jr. Slangenmuur Op dit punt zie je aan de overkant van de parkeerplaats een originele slangenmuur. Deze stenen muur heeft de vorm van een slang en is gericht op het zuiden. De muur warmt snel op en door de vorm ontstaan luwtes met een warm microklimaat. Hier kunnen zelfs abrikozen en vijgen groeien.

Slangenmuur
Slangenmuur
Slangenmuur

5Achter het landhuis

Lindenkom Doorwandelend kom je aan de achterkant van het landhuis uit. Links zie je een vijver, de Lindenkom. De omgeving van de Lindenkom is in 2008 volledig gerestaureerd. De oorspronkelijk zichtlijnen naar het landhuis zijn weer hersteld, er is nieuwe beplanting aangelegd en in de vijver is het eilandje weer zichtbaar geworden. Capitool Tegenover de Lindenkom staat het statige Capitool. Het Capitool was vroeger een biljartzaal. Het is nu in gebruik als vergaderzaaltje. Vanuit het Capitool werden voorheen elke zondagochtend de radio-uitzendingen van Vara’s Vroege Vogels verzorgd. Dat vindt nu plaats bij Stadzigt aan de rand van het Naardermeer.

Achter het landhuis
Achter het landhuis
Achter het landhuis

6IJskelder

Je passeert hier de ijskelder. In de 18e eeuw kon men hierin het ijs tot in de zomer bewaren. In het landhuis werden daarmee etenswaren gekoeld. De kelder doet nu dienst als winterslaapplaats voor vleermuizen.

IJskelder

7Ezelskamp

Het wandelpad volgt de Ezelskamp. De beuken dateren van 1818. Ze behoren tot de alleroudste en dikste beuken van Noord-Holland. Bij sommige exemplaren vertoont de stam uitgezakte ribbels door het enorme eigen gewicht. Hoewel dit voor een beuk een natuurlijk einde is, zien we het maar zelden.

Ezelskamp

8Bantam

Je komt hier op het landgoed Bantam. Bantam is pas in 18e eeuw ontstaan. De eigenaar van Schaep en Burgh kreeg toen toestemming om het te ontginnen. Rond 1770 liet eigenaresse Johanna Sara Bicker-Pels op Bantam een park aanleggen door de bekende tuinarchitect Zocher. De romantische landschapstuin met kronkelende paden, een beek en hoogteverschillen staat bekend onder de naam Klein Zwitserland.

Bantam

9Landhuis Bantam

Op dit veld stond vroeger het landhuis Bantam. Het landhuis is in 1970, in vervallen staat, gesloopt. Vanuit het huis hadden de bewoners prachtig uitzicht richting landgoed Schaep en Burgh. Als je over het grasveld naar de grote conifeer loopt vind je onder deze boom nog een laatste overblijfsel van het huis: een bordestrap.

Landhuis Bantam
Landhuis Bantam

10Boswachtershuis

Vanuit dit punt zie je de rechte beuken- en eikenlanen, die aangelegd zijn door de bekende tuinarchitect Zocher. In het huis naast de toegangspoort woonde vroeger de boswachter.

Boswachtershuis
Boswachtershuis

11Turkse tent

Hier kun je de heuvel beklimmen. Ooit moet er op dit punt een zogenaamde Turkse tent hebben gestaan, waarin men thee dronk en zicht had tot aan de Zuiderzee. De fundamenten die er nog liggen zijn van een watertoren, die voor de watervoorziening van het landhuis van Bantam diende.

Turkse tent

12Oude Meentweg

Je verlaat Bantam via het achterhek en komt op de Oude Meentweg. Deze weg vormde vroeger, en ook nu nog, de achtergrens van de buitenplaatsen met de Gooise heidevelden, op de grens tussen rijke en schrale gronden.

13Hilverbeek en Stofbergen

Hilverbeek is een verrassende buitenplaats met dichte bossen en open weilanden. Midden in het weiland staat een imposante monumentale eik. Je loopt om boerderij Stofbergen heen, een 17e eeuwse boerderij nog daterend uit de ontginningsperiode.

Hilverbeek en Stofbergen
Hilverbeek en Stofbergen

14Moestuin Hilverbeek

Dit is de bochtige slangenmuur van het landgoed. Langs de slangenmuur verbouwden de vroegere bewoners exotische vruchten zoals druiven, abrikozen en vijgen. Niet alleen straalt de muur zelf extra warmte uit, dankzij de krommingen in de muur blijft de warmte hangen en is de gemiddelde temperatuur aan de zuidkant van de muur nog hoger. Achter de muur ligt de oude moestuin. Deze tuin dreigde ernstig in verval te raken. In 2008 is hier een wijngaard aangelegd, beheerd door tuinderij Land en Boschzigt. De eerste wijnen zijn uit 2011. Kijk voor meer informatie op www.7tuineninhetgooi.nl. Even verder passeer je het landhuis Hilverbeek met bijgebouwen. Het huis is nog steeds bewoond en niet toegankelijk voor publiek.

Moestuin Hilverbeek
Moestuin Hilverbeek
Moestuin Hilverbeek

15Schoonoord en Land en Bosch

Je wandelt over de beukenlaan van landgoed Schoonoord. Aan je rechterhand liggen de bossen van het landgoed. Die worden omgevormd naar een meer natuurlijk bos. Even verderop sla je linksaf en wandel je over het achterste gedeelte van landgoed Land en Bosch. De landhuizen van deze buitenplaatsen worden nog steeds bewoond.

Schoonoord en Land en Bosch

16Jagtlust

Je loopt hier via de achterkant het landgoed Jagtlust op. Geschiedenis In 1660 werd Cornelis Tromp eigenaar van een strook land buiten de ’s-Gravelandse polder, het Trompenveld. Op het terrein stond een kleine hofstede met huis, genaamd 'Groot Jan'. In 1861 kwam de buitenplaats in handen van de familie Six, die meer buitenplaatsen bezat. In 1899, onder Willem Six, verbouwden de architecten Schill en Haverkamp het landhuis tot wat het nu is. Jagtlust is in 2006 door Natuurmonumenten aangekocht.Neem gerust een kijkje in de ommuurde moestuin van Jagtlust. Je vindt de tuin aan je linkerhand. 

17Landhuis Jagtlust

Aan het einde van de 19e eeuw verbouwde Willem Six het landhuis tot wat het nu is. Je hebt er vanaf de route goed zicht op. Het huis zelf is niet toegankelijk. Follies In de tweede helft van de 19e eeuw liet eigenaar Jan Pieter Six bij het huis een rode duiventoren bouwen, compleet met middeleeuwse kantelen. In de landschapsarchitectuur wordt dit een follie (sierbouwwerk zonder functie) genoemd. Even verder kom je nog een follie tegen uit dezelfde tijd, een grot.

Landhuis Jagtlust
Landhuis Jagtlust
Landhuis Jagtlust

18Hunebed

Eigenaar Jhr. Willem Six liet tussen 1900 en 1919 op deze plek een grote stapel zwerfkeien plaatsen. Deze stapel wordt het Hunebed genoemd. Misschien zijn dit wel de stenen die voorheen de scheiwal afbakenden. In een akte uit 1794 staat “met diversche grooten steenen is afgebakend, de breedte van de zelve scheywal wederzijds bepaalende”. Scheiwal Vanaf hier wandel je over de scheiwal, die de oostgrens van het landgoed vormt. Het land aan weerszijden is afgegraven, zodat je nu over een wal loopt tussen lager gelegen weilanden in. Jagtlust ligt in het Trompenveld, een strook grond die de oude grens was tussen de 's-Gravelandse Polder en het Gerecht van Hilversum. Deze grens werd gemarkeerd door scheiwallen en -sloten.

Hunebed

19Gooilust

Je komt nu via de achteringang op landgoed Gooilust. Gooilust is een lust voor het oog, welke tijd van het jaar het ook is. Het is bovendien een bijzonder natuur- en cultuurmonument.

Gooilust

20Rondeel

In de 18e eeuw liet eigenaar Gerrit Corver Hooft een rondeel aanleggen, een cirkelvormig pad met aan weerszijden bomen. Toen de formele parkaanleg werd aangepast aan de Landschapsstijl bleef het rondeel gehandhaafd. In de loop van de tijd verdween het pad, maar de cirkel van bomen bleef wel staan. Tijdens een hevige storm in 1947 raakte de laan achter het huis zwaar beschadigd. De laan werden opnieuw aangeplant maar de nieuwe bomen werden dwars over het rondeel gezet. Natuurmonumenten heeft in 2011 het historische rondeel hersteld. Het cirkelvormige pad is opnieuw aangelegd. Aan weerszijden van het pad werden maar liefst 46 nieuwe beuken geplant. 

Rondeel

21Sterrenbos

Het Sterrenbos op landgoed Gooilust is al aan het einde van de 18e eeuw aangelegd door Corver Hooft. Rond de vijver ligt een open ruimte waarop acht beukenlanen uitkomen; vandaar de naam Sterrenbos. Het bos werd zo aangelegd voor de jacht. Er was een rijke onderbegroeiing waar het wild zich kon verschuilen. Vanuit het centrale punt kon de landheer en zijn gezelschap wild dat de lanen overstak goed in de gaten houden.

Sterrenbos

22Landhuis Gooilust

Nu kom je bij het landhuis van Gooilust. Hier woonden tal van bekende koopmansfamilies, waaronder Corver Hooft en het echtpaar Six-Blaauw. Eigenaren Ruim een eeuw lang waren Gooilust en het Corversbos eigendom van de vooraanstaande familie Corver Hooft. In 1895 erfde Louise Six het landgoed. Zij was toen al enige jaren getrouwd met Frans Ernst Blaauw. Blaauw veranderde de buitenplaats in een dierenpark en werd daarmee internationaal bekend. Deze handelswijze was zeer tegen de zin van zijn echtgenote, de wettelijke eigenaresse. Toen Louise Six in 1934 overleed liet ze Gooilust daarom niet aan haar man na, maar aan Natuurmonumenten. Tegenwoordig is de benedenverdieping een showruimte voor interieurs van Loggere Wilpower. De bovenste etages huisvesten het regiokantoor Noord-Holland en Utrecht van Natuurmonumenten. Achter het huis vind je de op een na dikste eik van de provincie Noord-Holland.

Landhuis Gooilust
Landhuis Gooilust
Landhuis Gooilust

23Bos van Blaauw

Veel van wat je tegenkomt is de erfenis van Blaauw. Een eeuw geleden liepen in de weilanden van het landgoed gnoes, bizons, kangoeroes, zebra’s en antilopen. Grote volières huisvestten collecties exotische vogels. De dieren zijn allang verdwenen, maar overal vind je sporen uit deze periode. Zo zie je hier de curieuze ‘aha’. Om de wilde dieren in de wei te houden, zonder een hek te gebruiken, werd een soort gracht gegraven. Van dichtbij ontdek je dit pas, dit heet dan ook een aha! In het weiland zie je ook de gerestaureerde gnoestallen staan. Rond het landhuis plantte Blaauw veel bijzondere bomen, waaronder de parasolden, de Chinese vaantjesboom en verschillende soorten coniferen. Deze staan er bijna allemaal nog.

Bos van Blaauw
Bos van Blaauw

24Siertuin

Openingstijden: van 1 maart tot 15 november op dinsdag- en zaterdagmiddag van 13.00 tot 16.30 uur. De siertuin was het paradepaardje van de vroegere bewoners van Gooilust. Bezoekers waren onder de indruk van de rijkdom van de gefortuneerde landeigenaren. En nog steeds ligt de siertuin er prachtig bij. In de beschutting groeien allerlei exotische bomen en struiken. In de ommuurde tuin vind je stinsenplanten, rozen, bijzondere bomen en fruitrassen. Koop in de in de siertuin de routebeschrijving die je langs alle bijzondere plekjes voert. In de tuin zijn vrijwilligers aanwezig die van alles over de tuin en de aanwezige planten kunnen vertellen.

Siertuin
Siertuin

25Rododendronvallei

Je komt nu in een bijzonder gedeelte van Gooilust. Je wandelt door een intiem landschap, tussen de rododendrons door. Vooral in mei als de rododendrons in bloei staan is het hier prachtig. In de vallei zijn veel zieke rododendrons en bomen verwijderd. De vallei krijgt hierdoor een veel opener en lichter karakter. Dit sterkt de overgebleven struiken en de nieuw aangeplante rododendrons. Over enkele jaren zal de vallei weer de landschapsparel zijn in de geest van Frans Blaauw. Na een uitzichtpunt kom je in het gedeelte dat het Nieuwe Werk wordt genoemd. Ook hier slingert het pad zich door een haag van rododendrons.

Rododendronvallei

26Corversbos

Het Corversbos is geen buitenplaats maar hoorde ooit bij landgoed Gooilust. Enkele statige beukenlanen herinneren hier nog aan. In de bossen en boven de akkers kun je de buizerd, havik en bosuil zien jagen. Het gebied is in de zomer het mooist. Dan steken wuivende goudgele graanakkers af tegen het donkere bos. Tussen het graan bloeien zeldzame akkerkruiden.

Corversbos

27Spanderswoud

Ooit moet er in Spanderswoud veel hakhout hebben gestaan, want het buiten is er naar vernoemd. Je vindt er prachtige waterpartijen met kronkelende paden. Vooral in de herfst zijn hier allerlei soorten paddenstoelen te bewonderen, waaronder veel ‘rood met witte stippen’ vliegenzwammen. Het oorspronkelijke landgoed Spanderswoud is eerst uitgebreid en later weer gesplitst van onder meer het huidige Westerveld. De voormalige buitenplaatsen Noord- en Zuid Wolfsbergen maken ook deel uit van het huidige Spanderswoud. Daardoor is het een mengelmoes van verschillende stijlen geworden.

Spanderswoud
Spanderswoud

28Slingerpad Boekesteyn

Het slingerpad waar je nu over loopt, werd in het kader van het herstelplan opgeknapt. Het pad is verbreed en heeft weer het aanzien zoals het in de 18e eeuw door landschapsarchitecten is ontworpen. Vanaf het slingerpad kijk je uit over een weiland met de naam Ezelskamp.

Slingerpad Boekesteyn
Bezoekerscentrum Gooi en Vechtstreek

Wat wij hier doen

We helpen je graag

In het bezoekerscentrum staan we voor je klaar om al je vragen te beantwoorden over je bezoek aan de natuur. Of je nu wil wandelen, fietsen, varen, mountainbiken of paardrijden, we helpen je graag op weg. Dat doen we samen met tientallen vrijwilligers. Zij verzorgen ook excursies en andere activiteiten, voor jong en oud. Voor groepen, scholieren en kinderfeestjes zijn er speciale mogelijkheden. We verwelkomen je graag om je in de natuur iets geweldigs te laten beleven! Natuur waar je van kunt genieten en die we zorgvuldig beschermen.

Help mee de natuur te beschermen
17.07 km

Wandelroute 's-Gravelandse Buitenplaatsen