Wandelroute Vlijmens Ven

Wandelroute Vlijmens Ven

8 km

Waar

Vlijmens Ven

Wandelroute Vlijmens Ven

Maak een prachtig achtje, of kies voor een kleiner ommetje over de blauwe wandelroute. De natuur in dit gebied is nog volop in ontwikkeling en kwetsbaar, vandaar dat het gebied verder niet toegankelijk is. Natuurmonumenten wil je wel laten zien wat voor moois er ontstaat in dit gebied, vandaar deze wandelroute door het prachtige open gebied.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Heidijk-Rademakerssteeg: Toon op kaart

Opstappunt 1

Emmamolen: Toon op kaart

Opstappunt 2

Theetuin De Pimpernel: Toon op kaart

De route

 Startpunt

1Natuurbeheer

De natuur in het Vlijmens Ven is geen 'wilde natuur' en vraagt ook om natuurbeheer. Daarom maaien we in het gebied en onderhouden we onder andere de blauwe wandelroute. 

De ontwikkeling verschilt per perceel, omdat ze allemaal een ander landbouwkundig verleden hebben. Het ene perceel is intensiever gebruikt en dieper bewerkt. Hierdoor heeft de natuur op sommige plekken meer tijd nodig.

Om de natuur een handje te helpen brengen we maaisel op, voor de verspreiding van zaden van planten, die hier niet zelfstandig terug kunnen komen. En om de bodemprocessen op gang te brengen. Zoals de bouw van een huis begint met een goede fundering, begint natuurontwikkeling met de juiste bodem.

2Kleine karekiet

Je hoort hem wel, maar ziet hem niet...behalve als je even stil blijft staan en geduldig wacht. Dan zie je de kleine rietbewoner al zingend naar boven klimmen op de rietstengels. 

Deze typische rietvogel geniet van de hoge begroeiing langs de sloten in het Vlijmens Ven. 

Deze kleine bruin-beige vogel valt op door zijn geluid, 'krr-krr-kiet-kiet-kiet'. Je hoort hem nu ook in de app. Hij dankt zijn naam dan ook aan het geluid dat hij maakt. Die verwijzing naar het geluid heet een onomatopee. Vooral in de vogelwereld zijn er voorbeelden te over. Denk maar aan de kievit, de koekoek en de oehoe.

3Slootleven

In het Vlijmens Ven vind je tientallen sloten, waarin ook van alles leeft, maar wat vaak niet zichtbaar is. 

Meest in het oog springend is uiteraard het riet aan de oevers, maar kijk je even verder, dan ontdek je meer plantensoorten kunnen ontdekken op en in het water, zoals de kikkerbeet en pijlkruid. Dankzij het eeuwenoude kwelwater dat hier naar boven komt, groeien er ook bijzondere kranswieren in de sloten.

Het pijlkruid kun je heel goed herkennen aan zijn vorm...een pijl. De bloempjes zijn wit met een paarsroze hart. Kikkerbeet herken je aan de ronde blaadjes met een knip erin.

4Oude turfvaart

Bij het uitkijkpunt het Turfschip, dat je vanaf hier kunt zien, lees je alles over het turfverleden in dit gebied.

Ongeveer ter hoogte van dit punt, lag eeuwenlang  de turfvaart, die liep van Loon op Zand naar 's-Hertogenbosch. De pleiten, trekscheepjes, werden door mannen, brabers, voortgetrokken. 

De pleiten lagen vol met turf, een belangrijke brandstof. Van de 15e tot eind 17e eeuw was dit dé energiebron voor de mens. In de hoogtijdagen van 's-Hertogenbosch voeren jaarlijks wel 1500-2000 turfschepen door de turfvaart.

5Bescherming tegen het water

Je wandelt nu over de Heidijk en vanaf hier is het gevaar van het water niet te zien. Maar de dijk ligt er niet voor niets al honderden jaren, hij werd al in 1359 aangelegd!

Dankzij de Hoogwateraanpak Den Bosch (HoWaBo) door Waterschap Aa en Maas moet het overstromingsgevaar zoveel mogelijk zijn geweken. Mocht het hoogwater net als in 1995 de boel onder dreigen te zetten, dan kunnen de gebieden ten zuiden van Den Bosch en aan de rand van Vlijmen onder water gezet worden. Totaal gaat het om maar liefst 750 hectare waterbergingsgebied.

Bijzonder is dat met Blues in the Marshes en HoWaBo natuurontwikkeling en hoogwaterveiligheid gecombineerd werden. De afgegraven grond voor natuurgebieden werd gebruikt om de kades voor HoWaBo te verhogen.

6Modderkruipers

De naam zegt het al, deze vis houdt van modder. Je vindt de kleine en grote modderkruiper hier in een aantal sloten en soms in de moerassige overstromingsvlakten, zoals aan de overkant van de weg. 

De grote modderkruiper kan wel 30 centimeter lang worden. Hij is in Nederland zeldzamer geworden, doordat veel sloten vaak geschoond werden voor de intensieve landbouw. En de vis houdt juist van modderig water met veel plantengroei. Hij staat dan ook op de rode lijst van bedreigde soorten. 

De grote modderkruiper is uiteraard flinker in omvang dan zijn kleine 'neefje', maar je ziet het verschil ook aan de baard- of bekdraden bij zijn mond. De grote modderkruiper heeft er totaal tien, de kleine slechts zes. Met deze bekdraden  vergroot de vis zijn 'zoekmogelijkehden' naar voedsel.

7Grote ratelaar

Wanneer je in de lente en zomer over het pad wandelt of er langs rijdt, dan valt direct de grote hoeveelheid gele bloemen op. Het is de grote ratelaar, die zich helemaal thuisvoelt op het natte grasland en soms tot oktober kan bloeien.

De ratelaar dankt zijn naam aan aan de losgekomen zaden als de bloem rijp is. Wanneer je de plant schudt hoor je de losgekomen zaden ratelen.

Wat niet veel mensen weten, is dat de ratelaar een halfparasiet is. Hij wortelt zich vast aan klaver- of grassoorten en haalt daar een deel van voedsel uit.

8Blauwgrasland

Het blauwgrasland waar je nu door heen loopt is zeldzaam in Nederland. Door de ontwikkeling in het Vlijmens Ven is de hoeveelheid blauwgrasland verdubbeld!

Het is bijzonder, omdat het een schraal nat grasland is, met een rijke soortenrijkdom aan planten. Je kun hier in het voorjaar genieten van kleurrijke velden met de felgele grote ratelaar en er groeit teer guichelheil, moeraskartelblad, spaanse ruiter en de grote pimpernel. 

GROTE PIMPERNEL
De grote pimpernel is de 'waardplant' van het pimpernelblauwtje. Deze vlinder komt in Nederland alleen nog in nabijgelegen natuurgebied Moerputten voor. Het doel van de natuurontwikkeling hier is dat de soort zich ook in het Vlijmens Ven vestigt.

9Veldleeuwerik

Wanneer het voorjaar aanbreekt zie en hoor je de veldleeuwerik volop in dit gebied. Want in die periode maakt hij prachtige zangvluchten, die hoog in de lucht beginnen tot hij weer op de grond landt.

Helaas gaat het niet goed met de veldleeuwerik, door de intensieve landbouw is de soort dramatisch in aantal afgenomen. Wij zijn als Natuurmonumenten daarom heel blij dat hij in dit gebied voorkomt. Dat dankzij de mooie variatie van hooi- en (blauw)graslanden die hier liggen.

Vlijmens Ven

Wat wij hier doen

Samenwerken

Vlijmens Ven vormt een ecologische eenheid met De Moerputten en de Bossche Broek. Een moerassig gebied met veel sloten en kwelwater (grondwater dat aan de oppervlakte komt). Daar creëren en versterken we de natuur onder de noemer 'Blues in the Marshes'. Het doel is 170 hectare nieuwe natuur, waaronder blauwgrasland in het Vlijmens Ven. Daarnaast krijgt 50 hectare natuur in de Moerputten en Bossche Broek een oppepper. In 2015 startten we in het Vlijmens Ven en de Moerputten twee projecten voor natuurherstel: Hoogwateraanpak ’s-Hertogenbosch (HoWaBo) en LIFE+-project 'Blues in the Marshes'. In het Vlijmens Ven graven we de bovengrond af. Die grond gaat naar de kades van het waterbergingsgebied ten westen van 's-Hertogenbosch. ‘Blues in the Marshes’ is een groot en ingewikkeld project waarbij we samenwerken met organisaties als Waterschap Aa en Maas, De Vlinderstichting, Staatsbosbeheer en de gemeenten Heusden en 's-Hertogenbosch. Maar we krijgen dit alleen voor elkaar dankzij de steun van onze leden. Ben jij al lid?

Word lid
8 km

Wandelroute Vlijmens Ven