Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan

Mergelgroeven en kluis

De Sint-Pietersberg is al eeuwenlang in gebruik als mergelgroeve. De mergel dient in de loop der tijd verschillende doelen: voor landbouw en als bouwmateriaal. De gangen in de groeve zijn ook multifunctioneel: als schildersdoek, als kluis en tegenwoordig als toeristische trekpleister.

De Romeinen brachten al mergel op het land ter vergroting van de vruchtbaarheid. Ook zijn in de resten van Romeinse gebouwen in Maastricht mergelblokken gevonden. Waarschijnlijk is hier toen al mergel gewonnen in een open groeve.

Mosasaurus

In 1770 vinden blokbrekers de fossiele schedelresten van een mosasaurus (mosasaurus hofmanni), een zeereptiel uit het Krijt-tijdperk van circa 68 miljoen jaar oud. Later zouden de Fransen (1794) de dan al beroemde schedel confisqueren en afvoeren naar Parijs. Daar is het fossiel nog altijd te zien in het MuséumNational d’Histoire Naturelle.

Middeleeuwen

In de middeleeuwen komt het gebruik van mergel als bouwmateriaal steeds meer in zwang.

Het leidt tot een toenemende exploitatie van de mergelgroeven in de berg. Zogenaamde blokbrekers zagen de mergel in blokken uit de Sint-Pietersberg.

Tot 1900 gaat deze manier van mergelwinning stelselmatig door en ontstaat er een uitgebreid labyrint van ruim 20.000 gangen, met een totale lengte van meer dan 200 km!

Mergelwinning voor cementindustrie

Veel van het gangenstelsel is nu verdwenen door de grootschalige afgraving van de Sint-Pietersberg ten behoeve van de cementindustrie sinds 1926.

Eeuwenoude muurtekeningen

In de resterende gangenstelsels zijn veel oude opschriften te vinden. De oudste die te zien zijn dateren uit de 16e eeuw. Het zijn vaak merk- en teltekens van de blokbrekers.

Ook zijn er allerlei tekeningen en handtekeningen van bezoekers, want al eeuwenlang gelden de gangenstelsels als een toeristische attractie. Ten behoeve van het publiek zijn er de afgelopen 150 jaar veel grote tekeningen bijgemaakt.

Beroemde bezoekers

Door de eeuwen heen bezochten veel beroemdheden de gangenstelsels, zoals de hertog van Alva (1570), Peter de Grote (1717), Napoleon (1803) en koningin Wilhelmina (1903). De meesten van hen lieten ook hun handtekening achter op de wanden. Alleen die van Napoleon zou later zijn uitgewist door een Pruisische officier.

De Nachtwacht

Vanwege het grote formaat werd De Nachtwacht tijdens de Tweede Wereldoorlog opgerold bewaard in een cilinder. Om te voorkomen dat het schilderij door zijn eigen gewicht zou doorzakken, werd het met regelmaat gedraaid.

Kunstkluis in Tweede Wereldoorlog

Op last van de Duitse bezetter bouwt men in de Sint-Pietersberg en in Paaslo zogenaamde rijksbergplaatsen. Hier moet de belangrijkste Nederlandse kunst een veilig onderkomen vinden tijdens de oorlog.

Onder andere De Nachtwacht verhuist in 1942 naar de kluis in de berg. Uiteindelijk liggen er zo’n 750 schilderijen in de rijksbergplaats. Op 25 juni 1945 verlaten de schilderijen hun ondergrondse bergplaats, gelukkig geheel ongeschonden!

  • Bouwjaar: Groeven circa 0-400, de kluis 1941-1942