Wandelen

Wandelroute Wolfheze, vlakbij Arnhem

Wandelroute Wolfheze, vlakbij Arnhem

4.5 km

Waar

Wolfheze

Wandelen

Wandelroute Wolfheze, vlakbij Arnhem

De historische wandelroute bij Wolfheze voert door een gevarieerd natuurgebied. Zie de eeuwenoude en mysterieuze Wodanseiken en ontdek de grafheuvels uit de bronstijd.

Uniek langs deze wandelroute zijn de oude en minder oude menselijke sporen. Duizenden jaren voor Christus woonden er al mensen op de Veluwe. Welke sporen vind je hier nog van terug? De grafheuvels die zowel uit de nieuwe steentijd (2450-2000 v. Chr.) als uit de bronstijd (2000-800 v. Chr.) stammen zijn de oudste resten van beschaving die je in dit gebied kan tegenkomen. Maar ook van het ‘recentere’ verleden zijn er resten te zien, bijvoorbeeld de eeuwenoude karrensporen, wegen en verdedigingswallen. En niet te vergeten de beroemde Wodanseiken van ruim 450 jaar oud.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Parkeerplaats Wolfheze: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Neem vanaf de N225 Oosterbeek-Renkum de afslag Wolfheze. Vlak voor het viaduct over de A50 linksaf, de parkeerplaats op.
Vanaf de N224 Arnhem-Ede (bereikbaar via de A12, afslag Wolfheze) houdt je Wolfheze aan. Door de bebouwde kom de Wolfhezerweg blijven volgen. Voorbij het viaduct over de A50 rechtsaf de parkeerplaats op.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Vanaf NS station Wolfheze is het ruim een kilometer naar het startpunt. Wandel de Wolfhezerweg af in zuidelijke richting. Na het viaduct zie je aan de rechterhand het parkeerterrein.

De route

 Startpunt

1Grafheuvels

Links van de wandelroute zie je twee forse heuvels. Deze grafheuvels dateren uit de nieuwe steentijd of de bronstijd, ergens tussen 2850 en 1100 voor Christus. Alleen belangrijke mensen werden in grafheuvels begraven; ‘gewone’ mensen kregen een kuil in de grond. De heuvels werden meestal voor méér dan een begrafenis gebruikt. De doden kregen bekers, wapens of siervoorwerpen mee. In deze heuvels liggen geen skeletten of grafgiften meer. Door plundering en ondeskundig onderzoek zijn ze verdwenen. Natuurmonumenten zorgt ervoor dat er geen bomen op de heuvels groeien. De wortels daarvan zouden immers het archeologisch monument vernielen.
Grafheuvels

2Kerkheuvel

Het oude gehucht Wolfheze bestond waarschijnlijk al zo'n 1000 jaar na Christus. De nederzetting lag aan de weg tussen Arnhem en Wageningen. De naam van deze weg, de Schelmseweg, herinnert aan de gevangenen (de schelmen) die langs deze weg naar Arnhem werden vervoerd om daar te worden berecht.Het oude Wolfheze was niet veel meer dan een kerk met kerkhof, een boerderij en een schaapskooi. In 1585 trokken de Spanjaarden plunderend en brandstichtend rond op de Veluwe. Wellicht sneuvelde toen ook de tufstenen kerk; in 1624 was er in elk geval niets meer van over. Het bestuur van het Kwartier Veluwe verkocht in dat jaar het 'gruys van de duyfsteen (tufsteen) van de kercke tot Wolffhezen' aan een schipper.Je staat hier bij de kerkheuvel, de resten van het kerkje van het voormalige Wolfheze. Het cement en wellicht ook skeletresten zorgen ervoor dat de bodem van de kerkheuvel (veel) kalk bevat. Er groeien dan ook kalkminnende planten als geel walstro en echte kruisdistel.Het ontstaan van het huidige Wolfheze hangt samen met de komst van een psychiatrische inrichting in 1907.
Kerkheuvel
Kerkheuvel

3Landweer

Haaks op de weg zie je aan weerszijden een lange wal. Ruim 100 meter verderop ligt er nog een. Samen vormen ze een zogeheten dubbele landweer. De wallen waren vroeger hoger en begroeid met doornige struiken. Alleen via de weg waren deze hindernissen te passeren. Door ter hoogte van de wal de weg af te sluiten, was het mogelijk de reizigers te controleren, te bestelen of tol te heffen. De karrensporen hadden vroeger niet een vaste loop. Zodra een spoor té ver was uitgesleten, gingen de wagens ernaast rijden en ontstond een nieuw karrenspoor. Een waaier van sporen leidt naar de opening in de wal.Landweren werden zowel door de inwoners van de dorpen als door het leger aangelegd en gebruikt. Deze heeft waarschijnlijk een militaire achtergrond.Na de eerste wal kun je heen en weer lopen naar het Rondeel.

4Rondeel

Op dit omgrachte plateau heeft aan het begin van de zestiende eeuw een verdedigingswerk gestaan. Dit zogeheten Rondeel was uit aarde opgetrokken met op de hoeken houten schanskorven (torens). Vermoedelijk heeft deze schans een rol gespeeld in de Gelderse oorlogen, die door Karel van Gelre (1492- 1538) gevoerd zijn met Karel V. In elk geval is ze belangrijk geweest bij de beveiliging en verdediging van de Schelmseweg.Je loopt dezelfde weg terug en pakt de wandelroute weer op.

5Koningsheuvel

Ter hoogte van de tweede wal zie je links de grootste grafheuvel uit de omgeving; de Koningsheuvel. De naam, Koningsheuvel, verwijst naar de rijke grafuitrusting die in de heuvel is aangetroffen. Zo zijn er een dolk, klokbeker en een stenen polsbeschermer van een boogschutter gevonden. In Wolfheze liggen veel grafheuvels. Soms op een rij langs een voormalig pad, soms verspreid.
Koningsheuvel

6Heide

De weg stijgt. Je komt op de stuwwal, relict van een prehistorische ijstijd. Door de stuwende werking van enorme ijsmassa's ontstond een reeks stuwwallen die zich uitstrekt van Utrecht tot Twente. Door jarenlange (over)begrazing in het verleden is de toch al zanderige grond van de stuwwal nog voedselarmer geworden en wil er alleen nog heide groeien.

7Wodanseiken

Als heerlijk besluit van de wandeling passeer je de vijf Wodanseiken. Ze zijn zo'n 450 jaar oud. Deze plek was rond 1850 populair bij landschapsschilders van de Oosterbeekse school, zoals Bilders en Mauve. De schilders hebben de bomen hun naam gegeven.
Wodanseiken

8Genoten?

Je nadert het einde van de route. We hopen dat je hebt genoten en zien je graag nog eens terug bij Natuurmonumenten!
4.5 km

Wandelroute Wolfheze, vlakbij Arnhem