Uniek project: natuureilanden in het Markermeer

Marker Wadden

nieuws

Steeds meer leven op Marker Wadden

Voor onderzoekers is Marker Wadden een uniek experiment. Bijna nooit eerder werd op zo’n grote schaal een totaal nieuw ecosysteem gebouwd. Hoe reageert de natuur daarop? Onderzoekers Yvonne Kahlert en Marloes van de Akker doen verslag.

Marker Wadden biedt bij uitstek de kans om te bestuderen hoe de natuur zich ontwikkelt van een kale vlakte tot moeraslandschap. Wat bepaalt bijvoorbeeld wanneer de eerste planten en dieren zich hier vestigen? En hoe beïnvloeden deze soorten zichzelf en hun omgeving? Hoe werkt de aanwezigheid van moeraslandschappen door in de voedselkringloop? Profiteren vissen en watervogels hier daadwerkelijk van? Door inzicht te krijgen in dergelijke processen kunnen we natuurherstel en -ontwikkeling beter op weg helpen. 

Ganzen

Fotograaf: NM - Onderzoeksteam Marker Wadden. VLNR: Leon Lamers, Liesbeth Bakker, Marloes van den Akker, Han Olff. Vooraan: Yvonne Kahlert.Afgelopen lente was de aftrap van ons onderzoek, een consortium van de Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit en het Nederlands Instituut voor Ecologie. De eilanden zagen er toen nog puur als een bouwplaats uit, met bakken water en zand. Desondanks raakten we meteen enthousiast en borrelden de eerste ideeën voor experimenten in ons op.

We ontwierpen een veldexperiment om de effecten van ganzenvraat op de vegetatie te kunnen volgen, zowel voor spontane vegetatie als aanplant. Hiervoor bouwden we grote exclosures: kooien om de ganzen buiten te houden. In de ene helft van de kooien plantten we riet aan, de andere helft lieten we leeg. Ganzen voeden zich graag met jonge rietplanten en beïnvloeden ook de input van voedingsstoffen. Dit experiment helpt ons te begrijpen hoe ganzen bijdragen aan de vorming van landschappen zoals Marker Wadden. De kennis kan ook gebruikt worden voor gebieden zoals de Oostvaardersplassen en de Waddeneilanden.

Steeds meer nieuwkomers

Fotograaf: Y. Kahlert/M. van de Akker - Binnengewaaide kruisspinIn de loop van dit jaar troffen we steeds meer plant- en diersoorten aan. In de zomer was Marker Wadden een groot broedparadijs voor kokmeeuwen, visdieven en kluten. Ook lepelaars lieten zich regelmatig zien. Enorme wolken muggen op het land en zwermen zoöplankton in het water zorgden voor voedsel voor alle vogels. Spinnen arriveerden met de wind en bedekten de machines en bouwketens met webben. Ze vingen insecten in de lucht en op de aarde.

De kale zandvlakten raakten her en der begroeid met o.a. moerasandijvie, perzikkruid en blaartrekkende boterbloem. En de eerste bodemanalyses laten zien dat het sediment rijk aan voedingsstoffen is. Dit draagt bij aan een spoedige ontwikkeling van het ingezaaide riet en lisdodde.

Fotograaf: Y. Kahlert/M. van de Akker - Moeras in ontwikkeling.

Vissen

Ook het water rondom de eilanden trekt steeds meer leven aan. Tijdens het nemen van watermonsters in het ondiepe water vingen we de eerste vissen, zoetwatergarnalen en mosselen. Voor komend voorjaar hebben we onder water nieuwe Fotograaf: Y. Kahlert/M. van de Akker - Driehoeksmosselexclosures gepland, zodat we een beter idee krijgen over de opbouw van het voedselweb. Dan onderzoeken we in welke mate waterplanten bijdragen aan het stabiliseren van de bodem, zodat het water helderder wordt.

Ook kijken we welke dieren deze planten aantrekken. Vissen en eenden die van de planten eten beïnvloeden op hun beurt weer de vegetatie. Door hen op sommige plaatsen buiten te sluiten kunnen we de opbouw van het voedselweb beter doorgronden en zelfs sturen.

Zo liggen er de komende jaren nog veel uitdagingen te wachten. De natuur neemt het eiland beetje bij beetje over en biedt ons nog veel spannend werk!

 

Dit onderzoek wordt mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Gieskes Strijbis Fonds.

 

word nu lid