Nieuws van de boswachter

Vogelgriep

08 december 2020 | Fred Prak

Vogelgriep is een jaarlijks voorkomende ziekte die zich vooral manifesteert bij watervogels zoals ganzen en eenden. De uitbraak is niet elk jaar even groot en afhankelijk van de besmettelijkheid van het virus. Onder wilde vogels zijn vooral jonge vogels kwetsbaar, omdat die voor het eerst in aanraking komen met vogelgriep en dus nog geen weerstand hebben opgebouwd.

Brandganzen in vlucht

Vogelgriep manifesteert zich vooral bij watervogels zoals ganzen en eenden. Er is niet elk jaar sprake van een grote uitbraak omdat niet elke variant even besmettelijk en ziekmakend is.

Voorzichtigheid geboden

Het afgelopen jaar is op kadavers van wilde zoogdieren (zeehond en vos) de aanwezigheid van vogelgriep aangetoond. Dat is zorgelijk en reden extra voorzichtig te zijn. Loslopende honden in natuurgebieden zijn sowieso een slecht idee, maar met deze kennis over de overdraagbaarheid ook voor de hond zelf een reëel gezondheidsrisico. De overheid adviseert voorzichtig te zijn en dode vogels niet aan te raken. Besmetting is nooit helemaal uit te sluiten en bovendien kunnen mensen een rol spelen bij de verspreiding. Bezoekers van onze gebieden raden wij dan ook aan zieke en dode vogels te laten liggen. 

Jonge vogels kwetsbaar

De afgelopen winter (2020-2021) hadden we te maken een zeer besmettelijke en ziekmakende variant die onder wilde vogels vooral de jonge dieren trof. Jonge vogels hebben namelijk nog geen weerstand tegen een vogelgriepvirus opgebouwd. Oudere wilde vogels zijn minder kwetsbaar. 

Vogelgriepslachtoffers worden vooral gevonden in waterrijke en watervogelrijke gebieden. Vooral watervogels lijken te worden getroffen. Soms worden ook onder aaseters zoals: zeearend, ruigpootbuizerd, buizerd, slechtvalk, havik, velduil, grote mantelmeeuw, zilvermeeuw en ekster slachtoffers gevonden.

Herkomst en verspreiding

De huidige vogelgriep variant is ontstaan in Oost-Azië waarschijnlijk in de intensieve pluimveehouderij. Van daaruit heeft het virus zich met trekvogels verplaatst naar Noord-Rusland, Siberië en vervolgens NW-Europa.

Gedurende het winterhalfjaar kan het virus zich blijvend manifesteren, waarbij er oplaaiende pieken (kunnen) optreden. Watervogels verplaatsen zich regelmatig in de winter, afhankelijk van waar de vorstgrens ligt. De beschikbaarheid van open water is voor watervogels vaak essentieel. Onze boswachters zijn extra alert bij vorst omdat ganzen en eenden zich dan meer verplaatsen. Door deze vorsttrek neemt de kans op verspreiding van de vogelgriep toe. 

Wat kun jij doen om voorspreiding te voorkomen?

Help verspreiding te voorkomen door wilde vogels niet te verstoren en afstand te bewaren. Houd honden aan de lijn. Mocht je onverhoopt dode vogels tegenkomen, raak ze dan niet aan. Een enkele dode vogel is niet vreemd in de winter, maar vind je meerdere dode of zieke vogels in één gebied dan kun je daarvan melding maken via: https://www.dwhc.nl/meldingsformulier 

Volksgezondheid

De verantwoordelijkheid voor de volksgezondheid, voorlichting en communicatie over vogelgriep ligt bij de overheid. De regionale veiligheidsregio neemt de regie bij een uitbraak en kan ook maatregelen treffen om verdere verspreiding te voorkomen. 

Momenteel geldt vanwege het virus voor professionele pluimveehouders een landelijk ophokplicht en in regio's waar een besmetting bij een pluimveebedrijf is geconstateerd geldt een vervoersverbod voor pluimvee.

Maatregelen

Natuurorganisaties staan in nauw contact met de veiligheidsregio’s en werken samen als er maatregelen worden ingesteld voor natuurgebieden. Onze boswachter houden de situatie goed in de gaten en bij een ernstige uitbraak kunnen natuurgebieden  tijdelijk worden afgesloten en kan het noodzakelijk zijn om dode vogels te ruimen. Dit gebeurt altijd onder regie van de veiligheidsregio. Gelukkig is de omvang van de vogelgriep in onze meest kwetsbare en waterrijke gebieden nog beperkt, wij hopen natuurlijk dat dit zo blijft.

Voor achtergrond of meer gedetailleerde informatie verwijzen wij naar de site van de overheid.

Fred Prak

Persvoorlichter Noord (Overijssel, Drenthe, Friesland, Groningen en Waddenzee)

logo