Nieuws van de boswachter

Kudde Schotse hooglanders op Tiengemeten uitgebreid

18 maart 2021 | Annette den Dulk

Op natuureiland Tiengemeten houden al jaren Schotse hooglanders het ruige gebied open. De kudde bestond tot voor kort uit zo’n 140 dames. Afgelopen weken is deze kudde op Tiengemeten uitgebreid met 21 hooglanders. De graslanden waar ze grazen zien we ruiger worden. Sommige plantensoorten verdwijnen als er te weinig grazers zijn die het kort houden, zoals rode ogentroost of duizendguldenkruid. Ook lopen op het eiland hooglanders die al op leeftijd zijn. Deze moeten vervangen worden, om ervoor te zorgen dat de natuur zich verder ontwikkelt zoals we voor ogen hebben.

hooglander op Tiengemeten

Keuze voor Schotse hooglanders

Er zijn verschillende soorten gebieden: van landbouw tot wilde natuur. Tiengemeten zit meer in de richting van wilde natuur, al wordt er in dit gebied nog wel gemonitord. Bij ieder type gebied past een bepaalde soort grazer. Tiengemeten is een ruig gebied dat we graag open willen houden. Zonder begrazing zou het gebied in mum van tijd vol bomen staan. De hooglanders vertragen bosvorming. Daarnaast zorgt begrazing voor een gevarieerde structuur in begroeiing. De hooglanders maken paadjes, poepen, vertrappen en vreten open plekken in ruigte. Kortom: ze maken allemaal kleine biotoopjes en gevarieerdheid waar veel andere dier- en plantensoorten in kunnen leven. Onze dames dragen dus bij aan de ontwikkeling van het landschap op Tiengemeten!

Dames

Schotse hooglanders zijn robuust: ze kunnen zich onder schrale omstandigheden het hele jaar zelfstandig in het gebied redden. Ze hebben een dikke vacht met lange haren. Daarnaast zijn ze publieksvriendelijk (afstandelijk en rustig) en doen het goed qua gezondheid goed in het type natuur van Tiengemeten. Ze eten in de lente alles wat op komt, zoals het jonge riet. In de zomer smikkelen ze graag van het gras en klaver en in de herfst van wat daar nog van over is. In de winter vullen ze hun maag met wilgen en vlier. In de zomer eten ze zich vol, zodat ze de winter ook kunnen doorstaan. Op Tiengemeten leven alleen dames. Enerzijds om inteelt te voorkomen en zo dus de kudde gezond te houden. Anderzijds draagt dit ook bij aan de veiligheid: stieren en kalfjes leveren makkelijker gevaarlijke situaties op.

Aantal grazers

Om het aantal grazers te bepalen, wordt gekeken naar de begraasbare delen. Op Tiengemeten kunnen delen onder water komen te staan, waardoor die delen niet meegerekend kunnen worden in het aantal begraasbare hectare. Het aantal is dus afgestemd op de draagkracht van het gebied. Op Tiengemeten lopen nu eigenlijk te weinig hooglanders: voor de diversiteit op het eiland is het goed om meer hooglanders te laten grazen. Bovendien is een deel van de kudde inmiddels aardig op leeftijd en die moeten we wel vervangen. Een hooglander kan zo’n 18 jaar worden.

Voornes Duin

De hooglanders in het Voornes Duin zijn daar geplaatst na duinherstelprojecten. Veel duin was in de loop van vele jaren begroeid met struweel en boompjes, waardoor bijzondere duinplanten en vogels sterk achteruit waren gegaan: ze werden nog zeldzamer. Daarom is besloten om daar struweel en bomen weg te halen. Om het open te houden zijn hooglanders geplaatst die daar het hele jaar konden lopen. En met succes! Echter, nu vraagt de ontwikkeling van het ‘open duin’ om een ander soort begrazing. Daar moet in een deel van het jaar begraasd worden en dat gaat het beste met boerenvee.    

Verplaatsing

We doen er natuurlijk alles aan om stress te voorkomen bij de dieren. We gebruiken een rustige vangmethode door ze te lokken in de veekraal met hooi. Daar laten we ze een paar dagen en zorgen we goed voor ze. Spannend is het transport natuurlijk wel voor de dieren. Gelukkig hebben we bij Natuurmonumenten hier ervaring mee en is ook bij deze verplaatsing alles goed gegaan. Eenmaal op Tiengemeten hebben we de 21 hooglanders laten acclimatiseren in de veekraal op het eiland.

Gewenning

Op Tiengemeten groeien andere planten dan in het duin. Gelukkig zien we dat de nieuwe hooglanders ook in hun nieuwe omgeving die ‘vreemde’ planten goed weten te vinden. Hooglanders zijn slimme dieren die aangepast zijn op het hele jaar buiten lopen en goed met veranderende omstandigheden kunnen omgaan. De diversiteit aan planten en bomen op Tiengemeten is groot, dus ze kunnen zich tegoed doen aan veel verschillend voedsel. We zagen ze meteen gaan eten op de droge dijken! Daarnaast is er natuurlijk ruimte genoeg op het eiland. Ook de bestaande kudde heeft de nieuwe bewoners inmiddels omarmd. Ondanks al deze positieve indrukken, houden de boswachters ze natuurlijk goed in de gaten! Dat doen we overigens met alle hooglanders: wekelijk controleren we de conditie van de hooglanders op Tiengemeten.  

Nieuwe hooglanders op Tiengemeten

Annette den Dulk
Annette den Dulk
logo