Wandelen

Wandelroute Loondermolenpad

Wandelroute Loondermolenpad

6.2 km

Waar

Dommeldal

Wandelen

Wandelroute Loondermolenpad

Deze route voert je door een uniek stukje Dommeldal, langs de volmolen, de Dommel en door een prachtig landschap vol cultuurhistorie.

Het pad dankt zijn naam aan de Loondermolen die vroeger bij de Loonderhoeve stond. De eeuwenoude watermolen werd voornamelijk gebruikt als korenmolen. De molen is na de zware beschadiging in de Tweede Wereldoorlog verder afgebroken.

Wandel deze route met onze route app

  • Tip: gebruik je de app, zet dan je 3G uit en loop op GPS, dit scheelt batterij.
  • En let op: de route loopt voorbij de slagboom eerst een stukje over de camping.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Volmolen Waalre-Riethoven: Toon op kaart

De route

 Startpunt

1De volmolen van Waalre-Riethoven

Deze volmolen kent een hele geschiedenis en die begon in 703. Wij halen er enkele hoogtepunten uit.In 1350 kwam de watermolen in eigendom bij de Abdij van Echternach. In die periode werd de watermolen uitgebreid tot een dubbele molen. Frappant detail: de grens van twee gemeenten, namelijk Waalre en Riethoven, liep toen dwars door de molen. De ene helft van de watermolen diende als oliemolen en de andere helft, die in Waalre, als korenmolen.De functie van volmolen kreeg de watermolen in 1792. Lakenfabrikant Pieter Vreede uit Leiden werd toen eigenaar.Wol vollenVolmolens ook wel voldersmolen genoemd zijn molens, die werden gebruikt om wol te 'vollen'. Het vollen is feitelijk een nabewerking van al geweven wollen stof. Hierdoor werd de kwaliteit sterk verbeterd en werd de weefselstructuur dichter en vaster. Je kunt het zien als een tussenproduct van de lakenindustrie.De volmolen werd in 1998 gekocht door de familie Hermans en sinds 2000 wordt de molen ingezet voor elektriciteitsproductie.

2IJsvogel

Langs de Dommel kan je soms een blauwe flits voorbij zien schieten. Mocht je dat overkomen, dan ben jij een van die gelukkige mensen, die ooit een ijsvogel gezien heeft!Nestelen in de oeverIJsvogels zijn snelle vogels, die op sommige plekken in de Dommel hun nestgang graven. Zo’n gang kan wel 90 centimeter de wand in gaan. Aan het einde maken ze een kommetje voor het nest. Meestal begint het mannetje met de bouw en het uitgraven van de gang. Hij zoekt een geschikte wand in de oever van de beek en klemt zich dan vast aan de oeverwand.Met zijn snavel graaft hij de grond weg. Eenmaal een gang, dan graaft hij door met zijn snavel en veegt hij met zijn poten de uitgegraven aarde de gang uit. Het vrouwtje heeft eerst als bewaker het leefgebied bewaakt, maar komt daarna helpen bij het uitgraven van de gangHoe de ijsvogel aan zíjn naam komtDe vogel heeft de mooie naam ijsvogel, maar als er ijs ligt op de beken en poelen, dan hebben ze een probleem. IJsvogels kunnen dan niet meer bij het voedsel: vissen en waterinsecten. Waarom dan toch die naam? Vermoedelijk is het een foutieve vertaling van de oorspronkelijke Germaanse naamgeving. In die taal was de naam Eisenvögel en dat betekent ijzervogel.Kijk maar eens rustig in een vogelboek, dan kun je zien waarom dat een juiste benaming is. De vogel heeft een verenpak met ijzerkleuren: metallic blauw en op zijn borst een oranje roestkleur.
IJsvogel

3De Elshouters

Natuurgebied De Elshouters is een mooi voorbeeld van een Middeleeuws cultuurlandschap. Het gebied bestaat uit een laagte met een broekbos* van oud elzenhakhout**.Dicht bij de beek de Dommel liggen kleinschalige hooilandjes op de oeverwallen. De Elshouters ligt tegenover de plaats waar de beek Keersop in de Dommel uitkomt. Het water kleurt hier vaak roestbruin door het vele ijzer dat onder kweldruk met het grondwater omhoog komt.*BroekbosDe naam broekbos geven we aan bostypes waarvan de begroeiing vooral wordt bepaald door de wisselende en vaak hoge standen van het grondwater. Vaak zie je in dergelijke bostypes ook kwelplekken. Vooral elzen en wilgen zijn de bomen, die je in zo’n bostype tegen kunt komen, terwijl ook de berken soms een plekje proberen te veroveren, maar die worden nooit oud.**HakhoutDe naam hakhout, in het geval van de Elshouters dus elzenhakhout, wordt gegeven aan bostypes waarvan het hout van bomen en struiken gekapt wordt tot net boven de stambasis. Op de overgebleven stronk laat men dan soms een 'spaartelg' staan waaruit dan weer een nieuwe boom groeien kan. In het verleden werd dit hakhout voor allerlei doeleinden gebruikt in en rond het huis.

4Populierenpad

Op dit stuk van de wandelroute zie je veel populieren staan. Deze snelgroeiende, rechte bomen kunnen tot 40 meter hoog worden en een leeftijd krijgen van maximaal 200 jaar.Om goed te kunnen groeien moeten populieren veel licht hebben. De populieren horen tot de wilgenfamilie en kunnen dus net als wilgen goed tegen water en wisselende waterstanden. Vaak werden dit soort bomen dan ook langs beken of in drassige omgevingen geplaatst.Klompen en lucifersIn het verleden was het poten van populieren zeer lucratief, want het hout was voor vele gebruiksdoeleinden geschikt. In ons land werden er klompen van gemaakt, maar ook gebruikt voor kratten, pallets, papier, triplex, kasten en niet te vergeten lucifers.Dit laatste vooral in de grensstreek met België, omdat daar in 1835 de eerste luciferfabriek werd gebouwd. Later, in 1870, bouwde men ook een luciferfabriek in Eindhoven.  (Oude foto: Eindhoven in Beeld, J. Gillis)
Populierenpad

5De Loonderhoeve

Landgoed De Loonderhoeve (www.deloonderhoeve.nl) is in maart 2014 ontstaan. Landbouwgronden werden toen natuurgebied. Het landgoed heeft als doel de in de Dommelvallei bestaande natuur te versterken.Deze gronden sluiten ook mooi aan bij gronden van Natuurmonumenten. Verschillende initiatieven zorgen voor een nog natuurlijkere omgeving, waarbij verschillende betrokken organisaties goed samenwerken aan de verbetering van de natuur op deze plek.VispassageWaterschap De Dommel heeft op het landgoed de 'vispassage de Loondermolen' in de Dommel gerealiseerd. Vissen kunnen daardoor weer stroomopwaarts zwemmen, voorheen belette een stuw dit.BijenvolkenSinds eind 2013 is er een imker actief op Landgoed De Loonderhoeve. Het oudste deel van Landgoed De Loonderhoeve is sinds maart 2006 door de Rijksoverheid aangemerkt als een landgoed in de zin van de Natuurschoonwet (NSW).

6Roodborsttapuit

Deze 'zenuwachtig' op paaltjes en topjes van struiken op en neer wippende vogel is hier regelmatig te zien en te horen. Zodra je hem hoort, dan zie je dat hij van zangpost naar zangpost vliegt.Zingend laat hij dan horen dat tussen die punten zijn territorium ligt. Af en toe zie je die roodborsttapuit ineens omhoog vliegen om zodoende een vliegend hapje te vangen.
Roodborsttapuit

7Kronkelende Keersop

Op dit punt kun je even van het pad afwijken om een fraai voorbeeld van een meander in de Keersop, zijbeek Dommel, te zien. Meanders zijn feitelijk bochten in een beek of rivier, die vanzelf ontstaan in de loop van een natuurlijke beek. Door stromingen in de rivier ontstaan binnen- en buitenbochten.Daar waar het water het snelst stroomt ontstaan buitenbochten en in die bochten wordt de oever weggespoeld, terwijl in de binnenbocht zand en ander materiaal wordt afgezet. Gedurende tientallen jaren wordt die buitenbocht steeds meer uitgehold en krijg je dus een steeds sterkere lus in de loop van zo’n beek.Voor vogels, zoals ijsvogels en oeverzwaluwen, zijn de steile buitenbochten ideale plekken om hun gangen te graven. Op het einde van zo’n gang maken ze dan vaak een summier nest. Voor andere dieren, vooral insecten, is een kalme binnenbocht van groot belang. Zij kunnen dan hun eitjes, bijvoorbeeld aan planten, afzetten in die rustigere binnenbocht.

8Poel en houtwal

Poelen, zoals deze, zijn van groot belang voor heel veel dieren. Deze poelen werden in het verleden vaak aangelegd als drinkvoorzieningen voor het vee. Maar niet alleen het vee maakte gretig gebruik van zo’n poel.Ook amfibieën, insecten, vogels en zoogdieren maakten hier graag gebruik van. Amfibieën, zoals kikkers en salamanders, leggen er hun eieren in en vogels en zoogdieren konden in zo’n rustige poel drinken of op zoek gaan naar voedsel.Doordat de landbouw later op een andere manier ging werken, werden veel poelen dichtgegooid en verdween daarmee ook de functie voor veel dieren. Natuurmonumenten heeft in veel van haar natuurgebieden deze functie hersteld, zoals ook hier langs de Dommel.Houten prikkeldraadOp deze plek zie je ook een hele mooie houtwal. In het verleden, de tijd voor prikkeldraad of schrikdraad, werden houtwallen aangelegd om een afscheiding te hebben tussen eigendommen. Zo’n afscheiding kon tussen eigenaren zijn, maar ook om weilanden onderling af te scheiden. Veel houtwallen zijn verdwenen, maar in dit gebied zijn er weer enkele aangelegd of in oude glorie hersteld. Nu niet om percelen bewust af te scheiden, maar meer voor een natuurlijke betekenis.Houtwallen zijn namelijk van een zeer groot belang voor plant en dier. Het zijn ideale schuilplekken voor vogels, reptielen, amfibieën en insecten. En het zijn ideale lijnen in het landschap waarlangs vleermuizen hun weg kunnen vinden van slaapplaats naar voedselplek. Maar ook marterachtigen, zoals wezel en hermelijn, maken gretig gebruik van de houtwallen. Ze kunnen dan in dekking van de ene plek naar de andere lopen. In de houtwallen groeien ook allerlei soorten bomen, struiken en planten. Kijk maar eens hoeveel soorten hier staan!
Poel en houtwal

9Finish

Je bent weer gearriveerd bij het beginpunt, de Volmolen. Mocht je na deze heerlijke wandeling nog even na willen genieten onder het genot van een kopje koffie of een andere versnapering, dan kan dat aan de overkant. Café-Zaal-Camping de Volmolen is een langs de Dommel gelegen recreatie- en horecabedrijf en ligt net als de Volmolen op de grens van Waalre en Riethoven. Kijk voor meer info op: www.devolmolen.nl
Dommeldal

Wat wij hier doen

Verscheidenheid in de natuur waarborgen

Een natuurgebied zoals het Dommeldal vraagt om goede zorg: akkers, bossen en weiden hebben onderhoud en beheer nodig. Natuurmonumenten werkt op doordeweekse dagen met groepen enthousiaste vrijwilligers aan het beheer van het Dommeldal. Zo waarborgen we de verscheidenheid aan natuur in het Dommeldal.

Werk je mee?
6.2 km

Wandelroute Loondermolenpad