Kluizenaarswoning de Kluis
In de sprookjesachtige Kluis wonen en bidden bijna 250 jaar lang kluizenaars: religieuzen die kiezen voor een bestaan in eenzaamheid. Het eenmansklooster bestaat uit een eenvoudige woning met een kleine kapel. Het is prachtig gelegen, midden in het hellingbos op de Schaelsberg. Je kunt de Kluis een groot deel van het jaar bezoeken.
De eerste kluizenaar
De geschiedenis van de Kluis begint met pater Laurentius Ploumen. Als hij in 1687 in het Schaelsbergerbos op een jachthut stuit, vraagt hij de eigenaar of hij zich hier mag vestigen. Die eigenaar is graaf Hoen van Carthyls, heer van het nabijgelegen kasteel Schaloen. De graaf en zijn vrouw zijn zo enthousiast over het verzoek, dat ze de hut voor de pater aanpassen tot een sobere kluizenaarswoning.
Zestien kluizenaars
In 1688 neemt de pater zijn intrek in de woning. Achttien jaar later wordt hij in het kluiskapelletje begraven. Na pater Laurentius volgen nog vijftien kluizenaars. Ze zijn bekende figuren in de omgeving: de bevolking vraagt hen vaak om raad of genezing. In ruil daarvoor bieden ze de kluizenaars voedsel of een aalmoes. Ook de kleine moestuin draagt bij aan het levensonderhoud van de kluisbewoners.
De Kluis
Dankbare veetelers
Een van de bekendste bewoners van de Kluis is Arnoldus Haesen, de vijfde kluizenaar. Hij verwerkt zijn kennis van diergeneeskunde en kruiden in broodjes voor het vee: zogenaamde Sint Teunisbroodjes. Die moeten bijzonder heilzaam zijn geweest, want de kapel is al snel te klein voor alle dankbare veetelers. Rond 1756 wordt de Kluis daarom uitgebreid met een schip (een centraal middendeel) en een grote kapelpoort.
Jaarlijkse bedevaart
Tijdens de bewoning door Arnoldus Haesen komt ook de Sjaasbergergank op gang. Dit is de naam van een jaarlijkse bedevaart naar de Kluis, waaraan je nog elk jaar kunt meedoen op de laatste zondag van juni.
De processie met openluchtmis wordt traditioneel afgesloten met een kermisachtig feest. Dit is een van de mooiste tradities die Limburg rijk is. De Sjaasbergergank staat zelfs op de UNESCO-lijst van Immaterieel Erfgoed!
Kruisweg
Op initiatief van de pastoor van Schin op Geul is in 1843 naast de Kluis een kruisweg gebouwd. Veertien staties verbeelden de lijdensweg van Christus. Gelovigen kunnen zo, in de open lucht, het lijden van Christus in gedachten doorlopen. De kruisweg eindigt bij een Heilig Graf. In 1999 schilderden leden van de Valkenburgse kunstkring 'Henri Jonas' nieuwe voorstellingen in de oude nissen.
Toeristen gaan op zoek naar de kluizenaars
De wandelende dominee Craandijk beschrijft aan het eind van de 19e eeuw al een ontmoeting met een kluizenaar. Met het opkomend toerisme in Valkenburg is het definitief gedaan met de rust. De kluizenaars worden een heuse toeristische attractie, wat niet bevorderlijk werkt voor het religieuze leven. Na het vertrek van broeder Lutgerus in 1930 komt er dan ook geen opvolger meer. Wel blijft de prachtige plek in trek bij toeristen.
In de Kluis vind je nu een klein museum met voorwerpen van Johannus Henricus Weerts, die er woonde van 1860 tot 1889.
- Bouwjaar: 1688
- Architect: Onbekend
- Status: Rijksmonument
Het interieur van de Kluis
De Kluis bezoeken
De Kluis is regelmatig geopend voor bezoekers. Stichting Sjaasbergergank zorgt voor openstelling en onderhoud. Ook organiseert de stichting elk jaar op de laatste zondag van juni een processie naar de Kluis. Actuele informatie en openingstijden vind je op: dekluisvalkenburg.nl
Reguliere openingstijden:
- Hemelvaartsdag tot de laatste zondag van juni:
zaterdag en zondag van 11:00 - 16:00 uur - Na de laatste zondag van juni t/m oktober:
maandag t/m vrijdag van 13:00 -16:00 uur
zaterdag en zondag van 11:00 -16:00 uur
Bijzondere openingstijden in 2026:
- Goede Vrijdag: 3 april, na de kruisweg verering, van 15.30 tot 16.30 uur
- Pasen: zaterdag 4 april, zondag 5 april en maandag 6 april van 11.00 tot 16.00 uur
- Pinksteren: zaterdag 23 mei, zondag 24 mei en maandag 25 mei van 11.00 tot 16.00 uur
- Sjaasbergergank: zondag 28 juni, met om:
9.30 uur pelgrimage vanaf Walem
10.00 uur openluchtmis in het dialect
aansluitend oud-Hollandse kermis
11.00 tot 16.00 uur openstelling de Kluis - Kerst: zondag 27 t/m woensdag 30 december van 11.00u tot 15.00 uur
Kleinere groepen zijn ook welkom op afspraak. Mail voor een afspraak naar: [email protected]
