Kasteel Genhoes
In het Zuid-Limburgse Geuldal, omringd door een slotgracht, ligt kasteel Genhoes. Met zijn robuuste toren en boogbrug is dit Rijksmonument al eeuwenlang een van de meest karakteristieke gebouwen van deze streek. Het kasteel zelf kun je niet bezoeken, maar de schitterende omgeving is een wandeling meer dan waard.
Het huis
De geschiedenis van kasteel Genhoes – letterlijk ‘het huis’ – gaat wel 1.000 jaar terug, al stamt het huidige kasteel in oorsprong uit de late middeleeuwen. In al die jaren kent het kasteel een bonte stoet bewoners. Zoals een lid van de adellijke familie Hoen van Hoensbroeck, een Letse maarschalk, een Akense lakenfabrikant en vier ongetrouwde zusters. Ook verschillende kunstenaars vonden in kasteel Genhoes een thuis.
Klassiek kasteel
Kasteel Genhoes is gebouwd uit Limburgse mergel en baksteen, compleet met hoektoren, slotgrachten met boogbrug en een lange oprijlaan. De blikvanger van het kasteel is de toren, die in het midden van de 16e eeuw gebouwd is. In de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog loopt kasteel Genhoes grote schade op. Daarna is het ‘nootsakelijck gerapeert ende opgemaeckt voor de som van 1.700 goudguldens’.
Uitbreiding en herstel
Vanaf 1620 laat de nieuwe eigenaar, de heer Ulrich, het kasteel verder herstellen. Op het torenvaantje zie je het jaartal nog staan. In de eeuwen die volgen krijgt kasteel Genhoes langzaam de vorm die het nu heeft. De typisch Limburgse pachtboerderij is daar een onderdeel van. Sinds 1955 zijn het kasteel en de omringende landerijen in bezit van Natuurmonumenten.
Kasteel en kasteelhoeve
Bijzonder aan kasteel Genhoes is de gaafheid van het hele complex, ook rondom het kasteel. Het bijna vierkante kasteelterrein met de uitspringende toren is omgeven door een gracht. Een stenen boogbrug verbindt het kasteel met het voorburcht terrein. Hier liggen een bescheiden park en een moestuin met tuinmuren. Een monumentale poort sluit het kasteelterrein af.
Invloedrijke positie
De oprijlaan van kasteel Genhoes voert rechtstreeks naar de kerk van Oud-Valkenburg. Dit kerkje heeft oude relaties met het kasteel. De eigenaren van Genhoes bezitten (deels) het collatierecht, het recht om een pastoor te benoemen: een invloedrijke positie. De heer van Genhoes moet dit recht delen met onder andere de heer van het nabijgelegen kasteel Schaloen.
Prachtige omgeving
Kasteel Genhoes ligt midden in het Geuldal, een schitterend heuvellandschap met bloemrijke graslanden, hellingbossen, holle wegen en hoogstamboomgaarden. Vlakbij het kasteel vind je kasteel Schaloen en de Schaloensmolen. Iets verderop liggen De Drie Beeldjes en kluizenaarswoning de Kluis, die ook door Natuurmonumenten worden beheerd. Aan de overkant van de Geul, voorbij de spoorlijn, bieden de zachtgele kalkrotsen van de Däölkesberg een thuis aan zeldzame planten als geel zonneroosje en kleine pimpernel.
- Bouwjaar: 16e eeuw (mogelijk 11e of 12e eeuw)
- Architect: In 1750 waarschijnlijk verbouwd door architect J.J. Couven uit Aken
- Status: Rijksmonument
