Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan

Stikstof en PAS: we laten de natuur niet stikken

In Nederland is veel te veel stikstof in de natuur. Daardoor verdwijnen er kwetsbare planten en dieren. Met hulp van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) doet Natuurmonumenten daar iets tegen. We laten de natuur niet stikken!

Direct naar

In diverse gebieden van Natuurmonumenten kun je machines tegenkomen. Ze maken dichtgegroeide stukken weer open, voeren grond af of plaggen de heide. Een rommelig gezicht, maar goed voor de natuur. Met de machines, maar op veel plekken ook met hulp van grazers en vrijwilligers, creëren we nieuwe leefomstandigheden voor kwetsbare planten en dieren. Soorten die anders verdwijnen of in aantal verminderen door de overdaad aan stikstof. Zo maken we de natuur weerbaarder en Nederland weer mooier.

Stikstofprobleem

Door de industrie, de landbouw en het verkeer komt er al jaren  veel te veel stikstof (stikstofoxiden en ammoniak) in de natuur. Planten die van stikstof houden, zoals grassen, brandnetels en bramen, profiteren daarvan. Die groeien extra hard. Zo verdringen ze kwetsbare planten zoals heide en bloemen. En open gebieden zoals stuifzand en heide, groeien eerder dicht tot bos.

Ook het bodemleven verandert door de luchtvervuiling. Vooral door ammoniak uit mest die neerslaat op de grond. Droge zandgrond verzuurt daardoor. Dat brengt de hele kringloop van de natuur uit evenwicht. Eiken sterven eerder af, vogels leggen door kalkgebrek minder sterke eieren en sommige korstmossen en insecten verdwijnen. Zo veranderen hele natuurgebieden door de hoge concentraties stikstof.

Programma Aanpak Stikstof (PAS)

Om het stikstofprobleem in de natuur te verminderen, startte de overheid  in 2015 het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De aanpak bestaat uit het terugdringen van stikstofuitstoot bij de bron en de uitvoer van herstelmaatregelen in de natuur. Daar zijn we als Natuurmonumenten blij mee, maar het is lang niet genoeg. Ondanks de beloofde aanpak van de bron, komt nog steeds veel te veel stikstof in de natuur.

De uitvoer van de PAS-maatregelen om de natuur weerbaarder te maken, loopt tot 2021. Zolang er te veel stikstof in de natuur komt, zijn ook daarna extra maatregelen nodig.

Maatregelen

Welke herstelmaatregelen we nemen, hangt af van het effect van stikstof op de natuur ter plaatse. Sommige maatregelen zijn niet anders dan ons reguliere beheerwerk, maar moeten we nu vaker doen. We zetten bijvoorbeeld extra schapen en runderen in om gebieden open te houden,  maaien de graslanden extra, plaggen heide en voeren stikstofrijke grond af.

Soms zijn extra ingrepen nodig. Denk aan het graven van petgaten, het baggeren van vennen, het kappen van bos voor herstel van heide en stuifzand of het verhogen van de waterstand om verzuring van de bodem tegen te gaan. Het doel is altijd hetzelfde. Met onze ingrepen maken we de natuur weerbaarder tegen de overdaad aan stikstof en helpen we kwetsbare planten en dieren.

De PAS-maatregelen worden de komende periode alleen in een deel van Natura-2000 gebieden uitgevoerd. Ook daarbuiten gaan we aan de slag om de gevolgen van het stikstofprobleem aan te pakken. Dat doen we samen met circa 700.000 leden en donateurs. Nog geen lid en wil je ons helpen? Ga dan naar nm.nl/wordlid

Uitvoer in natuurgebieden

Hieronder een aantal van onze gebieden waar PAS-maatregelen worden uitgevoerd.

De Duinen van Goeree en Voornes Duin
Door de overmaat aan stikstof zijn grote delen van deze duingebieden dichtgegroeid met struiken en grassen. Door struiken te verwijderen en extra te maaien, keert de oorspronkelijke variatie pleksgewijs weer terug.

Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Neerslag van stikstof heeft hier voor een dichte, ruige grasmat gezorgd. Die maken we op veel plekken weer open. Gunstig voor allerlei kruidachtige duinplanten en typische duinbewoners zoals de aardbeivlinder. Lees hier meer over de duinwerkzaamheden.

Nieuwkoopse Plassen
Hier vind je veenmosrietland, een uniek landschap waar veenmos groeit op een natte ondergrond. Door neerslag van stikstof verdringen andere planten echter het veenmos en verdroogt het land. Dat gaan we tegen door de bovenste laag van het rietland weg te schrapen (plaggen). Hierdoor wordt het rietland natter en krijgt het veenmos weer kansen.

De Loonse en Drunense Duinen
Hier vind je nog levend stuifzand waar de wind vrij spel heeft. Met dank aan schapen die het gebied met hun graaswerk open houden. Door het teveel aan stikstof kunnen de schapen het echter niet alleen. Er zijn extra maatregelen nodig om dichtgroeien te voorkomen. Daarom verwijderen we vegetatie en zeven we zand, zodat de wind meer grip krijgt op het zand.

De Kampina en Oisterwijkse Vennen en Bossen 
Sprookjeswereld van bossen, vennen, heidevelden en beekdalen. Om deze variatie te behouden laat Natuurmonumenten schapen extra grazen en verwijderen we opgeschoten boompjes, kappen we op enkele plekken bos en maken we oevers van vennen weer open, zodat er weer zonlicht in het water komt. Gunstig voor kwetsbare planten en dieren.

De Plateaux
Hier gaat Natuurmonumenten extra plaggen en laat schapen extra grazen om het mozaïek van droge heide, vochtige heide en vennen te behouden. Dat mozaïek verdwijnt anders door snelgroeiende grassen. Die profiteren van de overmaat aan stikstof. 

Vlijmens ven 
Veengebied waar dankzij eerdere ingrepen kranswieren en bloemrijke blauwgraslanden tot ontwikkeling komen. Om deze ontwikkeling te stimuleren gaan we slootoevers extra maaien, zodat riet niet de overhand krijgt. Door de neerslag van stikstof groeit riet veel sneller, waardoor kwetsbare planten worden verdrongen.

Brabantse Wal
Hier verdringen grassen, mossen en ontkiemende bomen de heide. Natuurmonumenten wil dit voorkomen door schapen extra te laten grazen, extra te plaggen en boompjes te verwijderen.  Rondom de vennen maken we de oevers weer open, waardoor het water langer wordt vastgehouden en het zonlicht op het water kan vallen.

Meer weten? Lees ons standpunt over het PAS.