Waterkracht

Natuurmonumenten is geen voorstander van waterkrachtcentrales in Nederland. De opbrengst is namelijk gering, terwijl de potentiële schade aan de natuur groot is.

waterrad

Situatie

Waterkracht is een duurzame bron van energie die opgewekt wordt door middel van stromend water. De energie van water wordt in waterkrachtcentrales omgezet in elektriciteit. Hoe sneller het water stroomt, hoe groter de energieopbrengst.

Vanwege geringe hoogteverschillen in Nederland levert waterkracht een beperkte bijdrage aan onze een duurzame energievoorziening. Het totaal vermogen aan waterkracht bedraagt 37 megawatt (CBS, 2018) goed voor 0,3 % van de totale hernieuwbare energie in Nederland. Op dit moment zijn er zeven waterkrachtcentrales in Nederland en tientallen kleinere (historische) waterkrachtcentrales, zoals watermolens (CBS, 2014).

Problematiek

Waterkrachtcentrales hebben over het algemeen negatieve effecten op de natuur. Ze veranderen de natuurlijke waterprocessen, zoals de waterkwantiteit, de stroomsnelheid en sedimentatie van bijvoorbeeld zand en grind.

Hierdoor kan de ecologische kwaliteit achteruit gaan en een verschuiving in soorten optreden. Vooral vissen ondervinden veel hinder van de centrales omdat deze obstakels vormen op hun (migratie)routes. Hierdoor kunnen vissen gedesoriënteerd raken en zelfs sterven. Bij meerdere centrales op de vismigratieroute of in dezelfde stroom vormen deze effecten een extra bedreiging voor vissoorten en vispopulaties. 

De impact is van waterkrachtcentrales op natuur en landschap hangt af van de locatie, omvang en de architectuur van de centrale.

Standpunt

Natuurmonumenten is voorstander van duurzame energie, maar ziet weinig potentie in de bijdrage van waterkrachtcentrales aan onze duurzame energievoorziening. Dit vanwege negatieve effecten voor de natuur en mogelijk ook het landschap, en de geringe energieopbrengst van waterkrachtcentrales in Nederland.

Natuurmonumenten pleit er juist voor om negatieve effecten van bestaande waterkrachtcentrales te minimaliseren. Waterkrachtcentrales zouden aan strenge ecologische criteria moeten voldoen, gecombineerd met de aanleg van goed werkende visomleidingen (vistrappen en visgeleidingsystemen). Centrales moeten passeerbaar worden voor alle vissoorten, met een sterftenorm van maximaal 0,1 % per centrale. Wij zijn geen voorstander van de aanleg van nieuwe waterkrachtcentrales.

In uitzonderingsgevallen zijn waterkrachtcentrales in kleinere wateren, zoals zijtakken van rivieren mogelijk, mits hier geen vispopulaties behouden of hersteld moeten worden en de ecologische schade minimaal is. Nieuwe barrières in het water moeten worden vermeden. De effecten voor de natuur dienen structureel gevolgd te worden. Deze uitgangspunten zijn ook van belang bij getijdencentrales.

Wat doet Natuurmonumenten?

Natuurmonumenten maakt zich hard voor behoud en bescherming van natuur en landschap in Nederland. Omdat waterkrachtcentrales altijd effect hebben op de omgeving, pleiten we voor natuur- en landschapsvriendelijke waterkrachtcentrales. Historische watermolens bijvoorbeeld hebben over het algemeen weinig schade voor natuur. 

  • 14 september 2022 | Fred Prak

    Duitsland en Nederland in gesprek over route stroomkabel door Waddenzee

    Een stroomkabel dwars door Schiermonnikoog, dwars door het wantij, de Waddenzee, kwelders en  landbouwgrond. Dat was het Kabinetsbesluit in de zomer van 2021 voor de aanlanding van stroom afkomstig van windparken ten noorden van de Wadden. Een onmogelijke keuze vond een brede maatschappelijke coalitie van natuurbeschermers, wetenschappers, inwoners van Schiermonnikoog en boeren want er was een veel betere route in beeld langs de vaargeul van de Eems.

  • 09 maart 2022 | Chantal van Burg

    Flowerpower voor je elektrische fiets in de Beningerslikken

    Natuurliefhebbers kunnen hun elektrische fiets opladen bij de uitkijktoren in natuurgebied de Beningerslikken. Deze kleine, stille windturbine in de vorm van een tulp voorziet de fietsnietjes die ernaast staan van zelf opgewekte groene stroom.

  • 09 december 2021 | Roos Kooiman

    Natuur en landschap ondergeschoven in regionale energiestrategieën

    In de regionale plannen voor het plaatsen van windmolens en zonnevelden wordt onvoldoende rekening gehouden met natuur- en landschapswaarden. Dat vinden De Natuur en Milieufederaties, Vogelbescherming Nederland, Natuur & Milieu, LandschappenNL en
    Natuurmonumenten naar aanleiding van de analyse van de Regionale Energie Strategieën (RES) die vandaag door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is gepresenteerd.

logo