Kadeherstel Fochteloërveen

Water vasthouden

De kades voorkomen dat kostbaar regenwater weglekt en het hoogveen verdroogt en verdwijnt. Door de aanleg van nieuwe kades wordt het kostbare regenwater weer vastgehouden en verdere verdroging voorkomen. Het huidige hoogveen blijft en krijgt de kans om verder aan te groeien. Dit is niet alleen goed voor de natuurwaarden, maar ook om CO2 vast te houden. Hoogveen slaat CO2 namelijk op en draagt op die manier bij aan het tegengaan van klimaatverandering.   

De komende jaren zal er gefaseerd gewerkt worden aan het kadeherstel. In het najaar van 2022 is de eerste fase van de werkzaamheden van start gegaan. Het totale project wordt in meerdere jaren uitgevoerd.

Europese samenwerking

Peat Pals for LIFE

In het centrale deel van het Fochteloërveen werken we aan het herstel van de kades. Voor dit werk krijgen we LIFE-subsidie: dit is een Europees subsidieprogramma dat bijdraagt aan het realiseren van Europees natuur-, milieu- en klimaatbeleid. In de komende jaren herstellen we niet alleen deze kades, maar doen we ook onderzoek naar de koolstof- en broeikasgasdynamiek. Dit betekent dat we precies meten hoeveel gassen (zoals CO2) het veen vasthoudt of uitstoot, wat ons helpt in de strijd tegen klimaatverandering. Tijdens dit project wisselen we voortdurend kennis uit met Europese partners en maken we een start met emissiearm werken, waarbij we machines gebruiken die minder schadelijke stoffen uitstoten.

Lees meer over Peat Pals for LIFE >>

Wetlanders

Binnen het project Wetlanders richten we ons op het herstel van groen-blauwe netwerken, oftewel de verbindingen tussen natuurgebieden en waterwegen in het Fochteloërveen. Het project wordt gesteund door Interreg, een Europees programma dat landen helpt om over de grens heen samen te werken aan een betere leefomgeving. In Wetlanders slaan 14 organisaties uit vijf verschillende landen de handen ineen om wetlands (natte natuurgebieden zoals moerassen en venen) te herstellen en duurzaam te beheren. In 2027 en 2028 gaan we in het Fochteloërveen concreet aan de slag met dit herstel. Hierbij staat de samenwerking centraal: we leren van onze Europese partners, maar werken ook nauw samen met de lokale beheerders en de mensen uit de omgeving.

Lees meer over Wetlanders >>

Lokale samenwerking

Uit de onderzoeken en eerder uitgevoerde projecten in andere gebieden blijkt dat kades van zand en leem de meest duurzame en geschikte oplossing is voor het hoogveengebied. Voor het aanleggen van deze kades is zand en leem nodig. Vanuit een naastgelegen zandwinput kan zand naar het gebied gebracht worden. Leem wordt uit de nabije omgeving gehaald.

Depot

Aan de Drentseweg is een depot gerealiseerd om het zand en leem te verzamelen en op te slaan. Vanuit een zandwinlocatie in de Weperpolder wordt zand door ondergrondse buizen naar het depot gepompt. Dit gebeurt met een elektrische pomp die gebruik maakt van zonne-energie. Het water dat bij dit proces nodig is wordt na afloop weer terug gepompt naar de zandwinlocatie. Deze werkwijze voorkomt veel transportbewegingen die een risico vormen voor de verkeersveiligheid en voor overlast kunnen zorgen. Bovendien voorkomt het extra stikstofuitstoot.

Leem is nodig om de nieuwe kades af te dichten. Vanuit de nabije omgeving wordt leem naar het depot getransporteerd. Dit gebeurt met vrachtwagens en de best beschikbare technieken.

Om de veiligheid te waarborgen is het depot omheind en niet toegankelijk voor onbevoegden.

Weloverwogen maatregelen

Het herstellen van de kades in het Fochteloërveen is een ingrijpende maatregel die weloverwogen gedaan moet worden. Om die reden is na uitvoerig onderzoek een proefproject gedaan. Deze zogenoemde 'pilotkade' is het model voor de huidige kades geworden.

Natuurmonumenten heeft daarnaast met de aannemerscombinatie 'Groene Kade’ een nieuwe innovatieve manier van zandtransport ontwikkeld om de uitstoot van stikstof en CO2 bij de werkzaamheden tot een minimum te beperken.

Leer hier meer over hoe wij emissiearm werken aan kadeherstel >>

Aanleg kades

Langs de bestaande oude kades wordt een brede sleuf gegraven met een graafmachine. Het vrijgekomen veen wordt naast de sleuf gelegd en zal uiteindelijk weer op de nieuwe kade geplaatst worden. Vervolgens is de sleuf gevuld met zand door dumpers en wordt met behulp van een laadschop het zand uitgevlakt. Na een aantal meters wordt de brede zandbaan naar het midden opgetrokken zodat er een zanddijk ontstaat. De zanddijk wordt afgewerkt met leem en tenslotte een veenlaag. De kade gaat op in het landschap, heide plagsel wordt over het zanddeel gestrooid waardoor de kades weer gaan begroeien.

Ecologische maatregelen en monitoring

Oude kades, met houten damwanden en of folie worden daar waar dat kan verwijderd. Omdat reptielen hierin hun winterverblijf hebben wordt dit in de zomermaanden gedaan. Nieuwe winterverblijven zijn op verschillende plekken gemaakt met takken en veen opgestapeld in bulten. Onder ecologische begeleiding en monitoring worden de dieren en plantensoorten in het gebied goed in de gaten gehouden.

 Lees meer over Natuurherstel Fochteloërveen